Δραματική συρρίκνωση καταγράφουν οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες στον Γούδουρα, ενώ η εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής στη Σητεία συνεχίζεται
Μετά το 1970, ολόκληρη η Κρήτη και κυρίως η πρώην επαρχία Σητείας άρχισαν να εγκαταλείπουν την παραγωγή σταφίδας (σουλτανίνας), στρέφοντας το ενδιαφέρον τους στην καλλιέργεια της ελιάς και των κηπευτικών. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, καταγράφεται σταδιακή εγκατάλειψη και της παραγωγής ελαιολάδου, ενώ στον Γούδουρα έχουν αρχίσει να μειώνονται δραματικά και οι καλλιέργειες θερμοκηπιακών κηπευτικών.
«Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τα θερμοκήπια στον κάμπο του Γούδουρα, ο οποίος έχει επάρκεια καλού νερού άρδευσης, δεν φυτεύτηκαν σε ποσοστό 98%, ενώ αυτά τα λίγα που φυτεύτηκαν πήγαν σχετικά καλά. Από τα 400 στρέμματα θερμοκηπίων που καλλιεργούσαμε στον Γούδουρα, έχουμε μείνει με περίπου 300 στρέμματα, τα οποία φυτεύονται κυρίως με αγγούρια, ντομάτες, βελανίδια, πιπεριές και μελιτζάνες.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι καλλιέργειες των θερμοκηπίων μειώνονται συνεχώς. Παλιές ξύλινες κατασκευές, οι οποίες έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο τους και δεν μπορούν πλέον να επισκευαστούν, δεν αντικαθίστανται από μεταλλικές, όπως κατασκευάζονται σήμερα τα σύγχρονα θερμοκήπια, επειδή, έπειτα από 30 ή 40 χρόνια δουλειάς, οι ιδιοκτήτες τους συνταξιοδοτούνται.
Οι νέοι, στην πλειονότητά τους, δεν στρέφονται στην καλλιέργεια της γης, καθώς προτιμούν να εργαστούν ως ιδιωτικοί υπάλληλοι στον ξενοδοχειακό κλάδο. Στα αγροκτήματα που εγκαταλείφθηκαν έχουν απομείνει τα κουφάρια των παλιών θερμοκηπίων, ενώ οι ιδιοκτήτες τους δεν αποφασίζουν να φυτέψουν ούτε ελιές, επειδή γνωρίζουν ότι δεν μπορούν πλέον να ζήσουν από το ελαιόλαδο. Το προϊόν ακολουθεί, αργά αλλά σταθερά, τον δρόμο της σταφίδας, η οποία εξαφανίστηκε από τη Σητεία μετά το 1970.
Προχθές ψάχναμε και δεν βρίσκαμε σε ολόκληρη τη Σητεία ένα κιλό σταφίδες για να φτιάξουμε δύο φανουρόπιτες. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στον κλάδο της αλιείας στον Γούδουρα. Από τα δέκα αλιευτικά που συντηρούσαμε, έχουμε μείνει τώρα μόνο με τρεις ψαρόβαρκες», αναφέρει με παράπονο ο πρώην πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Σητείας, Γιώργος Τσιφετάκης.
Η εξαφάνιση της σταφίδας –της άλλοτε περίφημης σουλτανίνας– από την περιοχή της Σητείας, αλλά και από ολόκληρη την Κρήτη, δεν συνέβη ξαφνικά. Αποτέλεσε το αποτέλεσμα μιας σταδιακής οικονομικής και γεωργικής κατάρρευσης, η οποία άρχισε μετά τη δεκαετία του 1970.
«Σας θυμίζω ότι στη Σητεία λειτουργούσε εργοστάσιο με τριπλές βάρδιες, το οποίο δεν προλάβαινε την τυποποίηση της σταφίδας που παρήγαγε η περιοχή μας. Τώρα η αγορά είναι γεμάτη με εισαγόμενες τουρκικές σταφίδες.
Την εποχή που η παραγωγή σταφίδας βρισκόταν στο απόγειό της, στη Σητεία καλλιεργούσαμε περισσότερα αμπέλια από ελαιώνες. Όλα τα χωριά που βρίσκονται σε κάποιο υψόμετρο ήταν φυτεμένα με σουλτανίνα και τώρα δεν έχει απομείνει ούτε μία κουρμούλα.
Μετά τη σουλτανίνα, οι Σητειακοί αγρότες στράφηκαν στην παραγωγή ποιοτικού ελαιολάδου και οι αγροτικές καλλιέργειες πέρασαν καλά για μερικά χρόνια, στηριζόμενες στη μονοκαλλιέργεια της ελιάς. Στη συνέχεια ακολούθησε η κρίση της ελαιοκομίας και η εγκατάλειψη του σητειακού ελαιώνα, η οποία συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας», προσθέτει ο κ. Τσιφετάκης.
Γιατί εγκαταλείφθηκαν οι αμπελώνες
Η σουλτανίνα, η οποία αποκαλούνταν «ο χρυσός της Κρήτης» και αποτελούσε για δεκαετίες το βασικό οικονομικό στήριγμα της Σητείας, εγκαταλείφθηκε σταδιακά. Ο τοπικός συνεταιρισμός είχε ιδρυθεί το 1927 και είχε φτάσει να διαχειρίζεται τεράστιους όγκους εξαγωγών.
«Η ντόπια σταφίδα απαξιώθηκε από τη ραγδαία πτώση των τιμών και τον διεθνή ανταγωνισμό.
Μετά τη δεκαετία του 1970 και ιδιαίτερα κατά τις επόμενες δεκαετίες, η παγκόσμια αγορά πλημμύρισε από φθηνή σταφίδα τρίτων χωρών. Επρόκειτο για προϊόντα από την Τουρκία, το Ιράν και, αργότερα, από χώρες χαμηλού κόστους της Νότιας Αμερικής. Οι συγκεκριμένες χώρες είχαν πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής και φθηνότερα εργατικά χέρια, καθιστώντας την ελληνική και την κρητική σταφίδα μη ανταγωνιστικές στις διεθνείς αγορές.
Καθώς η παραγωγή σταφίδας έγινε ασύμφορη, οι Σητειακοί παραγωγοί στράφηκαν μαζικά στην καλλιέργεια της ελιάς. Το ελαιόλαδο Σητείας άρχισε να κερδίζει διεθνείς αναγνωρίσεις και να αποδίδει καλύτερο και σταθερότερο εισόδημα, με λιγότερο κοπιαστική εργασία σε σχέση με τη σταφίδα, η οποία απαιτούσε συνεχή φροντίδα, συγκομιδή και χρονοβόρα διαδικασία αποξήρανσης στον ήλιο.
Οι αναδιαρθρώσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης σταμάτησαν να ευνοούν τη σταφιδοπαραγωγή με τον τρόπο που συνέβαινε παλαιότερα. Οι επιδοτήσεις αποσυνδέθηκαν από τον όγκο της παραγωγής, γεγονός που αφαίρεσε από τους παραγωγούς το κίνητρο να συνεχίσουν μία τόσο απαιτητική καλλιέργεια.
Η ανατολική Κρήτη και ιδιαίτερα η Σητεία συνεχίζουν να πλήττονται από έντονη ανομβρία και ξηρασία. Τα αμπέλια που προορίζονται για την παραγωγή σταφίδας χρειάζονται συγκεκριμένες συνθήκες και νερό. Η έλλειψη υδατικών πόρων, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος άρδευσης, κατέστησε εξαιρετικά δύσκολη την επιβίωση των αμπελώνων σουλτανίνας.
Σήμερα, οι αμπελώνες της Σητείας έχουν αλλάξει πλήρως προσανατολισμό. Η παραγωγή σταφίδας έχει σχεδόν μηδενιστεί, ενώ η εναπομείνασα τοπική αμπελουργία έχει στραφεί στην παραγωγή κρασιού», καταλήγει ο Γιώργος Τσιφετάκης.
neakriti.gr
