Βρισκόμαστε στις αρχές Οκτωβρίου… και στο θεσσαλικό κάμπο τα τρακτέρ ετοιμάζονται για τις χειμερινές σπορές ενώ στην Κρήτη οι παραγωγοί λογαριάζουν το κόστος του ελαιοραβδισμού. Την ίδια ώρα, στις Βρυξέλλες, η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Κομισιόν (DG AGRI) ζητά από την Αθήνα απαντήσεις για τα βιολογικά και τα βοσκοτόπια. Ανάμεσα στις δύο εικόνες βρίσκεται μια οθόνη, η πλατφόρμα myAGRO της ΑΑΔΕ. Από αυτήν περνά φέτος η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, και μαζί της η ρευστότητα περίπου 600.000 αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Το ημερολόγιο μιας μετάθεσης
Η ιστορία ξεκινά στις 27 Μαΐου 2025, όταν η κυβέρνηση αποφάσισε την κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και τη μεταφορά των λειτουργιών του στην ΑΑΔΕ. Ο ν. 5264/2025 δημοσιεύθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2025 και από την 1η Ιανουαρίου 2026 ο Οργανισμός έγινε Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ). Η μεταρρύθμιση ήταν αναγκαία, καθώς η Κομισιόν είχε ήδη επιβάλει στην Ελλάδα, με την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2025/1147 της 11ης Ιουνίου 2025, δημοσιονομική διόρθωση ύψους 415.051.036,74 ευρώ, τη μεγαλύτερη στην ιστορία του τομέα, με κύριο σκέλος τα 392,2 εκατ. ευρώ του ΕΓΤΕ.
Το πρόβλημα ήταν το ημερολόγιο. Στις αρχές Ιουνίου 2026 η ΑΑΔΕ μιλούσε για άνοιγμα «μέχρι τα μέσα Ιουνίου». Η πλατφόρμα άνοιξε τελικά στις 4 Αυγούστου, αφού η Αρχή ολοκλήρωσε πρώτα τον κύκλο των φορολογικών δηλώσεων, που είχε παραταθεί έως τις 24 Ιουλίου. Ήδη από τις 27 Μαΐου, σύμφωνα με δημοσιεύματα, εκπρόσωπος της DG AGRI είχε ασκήσει «δριμεία κριτική» στις ελληνικές αρχές, σημειώνοντας ότι μόνο στην Ελλάδα οι δηλώσεις ΟΣΔΕ «έχουν φθάσει να γίνονται μέσα στο καλοκαίρι» και πλέον σε λίγο καιρό θα μπούμε και στο χειμώνα.
Ακόμη και τότε, το άνοιγμα ήταν κυρίως τυπικό. Στις αρχές Αυγούστου λειτουργούσαν μόνο οι εξουσιοδοτήσεις, ενώ το παραγωγικό περιβάλλον επεξεργασίας αιτήσεων δεν ήταν διαθέσιμο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στις αρχές Σεπτεμβρίου είχαν καταγραφεί 3.500 αριθμοί πρωτοκόλλου και οι οριστικοποιήσεις «δεν ξεπερνούσαν τις 2.500», όταν την αντίστοιχη περίοδο του 2025 οι οριστικοποιημένες αιτήσεις «άγγιζαν τις 300.000». Στις 18 Σεπτεμβρίου η ΑΑΔΕ ενημέρωσε προσωποποιημένα 344.536 παραγωγούς που δεν είχαν ούτε υποβάλει ούτε εξουσιοδοτήσει κάποιον, ενώ 255.300 είχαν εξουσιοδοτήσει Φορέα Υποβολής Δηλώσεων ΕΑΕ. Οπότε και φέτος οι δηλώσεις ΟΣΔΕ θα ξεπεράσουν τις 600.000. Η πρώτη προθεσμία για προκαταβολή έως τις 31 Οκτωβρίου μετατέθηκε από τις 15 στις 25 Σεπτεμβρίου. Γύρω από αυτή την ημερομηνία, οι οριστικοποιημένες αιτήσεις υπολογίζονταν σε περίπου 35.000.
Τι πραγματικά «φρενάρει» το σύστημα
Η καθυστέρηση δεν είναι θέμα κακής διάθεσης. Είναι θέμα αρχιτεκτονικής. Η νέα ΕΑΕ προσυμπληρώνεται από ΑΦΜ, myDATA, (θα συμπληρωθεί κάποια στιγμή από το ΜΙΔΑ) και Κτηματολόγιο και ελέγχει αυτόματα κάθε αγροτεμάχιο για τα ΚΑΕΚ, ΑΤΑΚ, Ε9 και ηλεκτρονικά μισθωτήρια. Υποστηρίζεται ότι όλα αυτά τα συστήματα μαζί θα λειτουργήσουν ως «κόφτης» παράνομων πράξεων. Στην πράξη όμως, ο «κόφτης» αυτός εφαρμόζεται πάνω σε ένα ιδιοκτησιακό υπόβαθρο που δεν είναι καθαρό.
Τα μηνύματα σφάλματος αποτυπώνουν το πρόβλημα. Το σύστημα απορρίπτει αγροτεμάχια επειδή «η επικάλυψη με τα δηλωθέντα ΚΑΕΚ είναι μικρότερη από 55%», ακόμη και όταν οι εκτάσεις συμπίπτουν αριθμητικά. Κληρονομικά χωράφια χωρίς αποτυπωμένα ποσοστά στο Ε9 μπλοκάρουν, όπως και εκτάσεις που ο αγρότης θεωρεί δικές του αλλά το Κτηματολόγιο εμφανίζει ως ιδιοκτησία του Δημοσίου. Οι συνιδιοκτησίες παραμένουν «θολό τοπίο» και εμποδίζουν την οριστικοποίηση πολλών δηλώσεων. Η ΑΑΔΕ απάντησε με λύσεις εν κινήσει: δέχθηκε διορθώσεις του Ε9 μετά τις 31 Μαΐου 2026, αποδέχθηκε ΚΑΕΚ που δεν επαληθεύονται για «αποδεκτό λόγο» και πρόσθεσε πεδία για χέρσες και βοσκοτοπικές εκτάσεις. Κάθε διόρθωση, όμως, ήρθε εν μέσω προθεσμιών που τρέχουν και παραγωγών που δεν ξέρουν πραγματικά τι να κάνουν για να δηλώσουν τις εκτάσεις που πραγματικά καλλιεργούν.
Στο ίδιο διάστημα έτρεχαν τρία ακόμη μέτωπα. Το πρώτο ήταν το τελευταίο παράθυρο διορθώσεων της ΕΑΕ 2025, έως τις 7 Σεπτεμβρίου, με πάνω από 400.000 αγροτεμάχια να παραμένουν δεσμευμένα τον Ιούλιο. Το δεύτερο ήταν το νέο πλαίσιο ευθύνης των Φορέων Υποβολής Δηλώσεων ΕΑΕ βάσει του άρθρου 63Α (απόφαση Α.1180/8-9-2026). Τα πρόστιμα του πλαισίου μειώθηκαν για το 2026, επειδή το αρχικό ύψος αυτών, όπως ήταν λογικό, οδηγούσε σε αμυντική αποχή από την υποβολή. Το τρίτο ήταν η πίεση των Βρυξελλών. Η διαπίστευση του Οργανισμού Πληρωμών επανήλθε στις 2 Αυγούστου 2026, μετά από 18 μήνες αναστολής, με αύξηση των θέσεων της ΓΔΕΛΕΠ σε 775 και προγραμματισμό 230 προσλήψεων.
Το κόστος του timing
Ο αρχικός προγραμματισμός της ΑΑΔΕ για το 2026 προβλέπει πληρωμές 2,231 δισ. ευρώ σε περίπου 600.000 δικαιούχους. Ο Οκτώβριος περιορίζεται σε 75,6 εκατ. ευρώ για 61.450 δικαιούχους, κυρίως για εκκρεμότητες. Το βάρος μεταφέρεται στον Νοέμβριο, με 491 εκατ. ευρώ που περιλαμβάνουν την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, και στον Δεκέμβριο, με 555 εκατ. ευρώ για εξόφληση βασικής, αναδιανεμητικής και εξισωτικής. Για όσους υποβάλουν έως τις 16 Οκτωβρίου, η προκαταβολή «δύναται» να καταβληθεί έως τις 30 Νοεμβρίου. Με τα μέχρι σήμερα δεδομένα πάντως είναι πολύ δύσκολο να συμβούν τα παραπάνω, πλην ελαχίστων εξεραίσεων. Το ΟΣΔΕ 2026 ακόμα και σήμερα 6/10/2026 είναι ακόμα στην εκκίνηση, ενώ εντός της εβδομάδος αναμένονται νέες διευκρινήσεις – ανακοινώσεις από την ΑΑΔΕ. Εκτός των άλλων, εξακολουθούν να εκκρεμούν 86,3 εκατ. ευρώ από την εξόφληση των άμεσων ενισχύσεων του 2025.
Το μεγαλύτερο ρίσκο αφορά όσα έρχονται μετά τη βασική. Τα Οικολογικά Σχήματα, με ετήσιο προϋπολογισμό 425 εκατ. ευρώ, και οι συνδεδεμένες ενισχύσεις του 2026 εκτιμάται ότι μετατίθενται για το 2027 και μάλιστα προς το καλοκαίρι του 27. Η σύγκριση με την Ιταλία είναι διδακτική: ο ιταλικός οργανισμός πληρωμών είχε διατάξει ήδη από τις 26 Ιουλίου πληρωμές 577.835.632,03 ευρώ, και με εγκύκλιο της 22ας Ιουλίου ανέβασε την προκαταβολή από 70% σε 75%. Την ίδια ώρα, ο Έλληνας παραγωγός αγοράζει σπόρο, λίπασμα και πετρέλαιο σήμερα, ενώ οι έκτακτες ενισχύσεις, όπως τα 14,6 εκατ. ευρώ για τα λιπάσματα σε 34.200 δικαιούχους, καλύπτουν μόνο μέρος του κενού. Ό,τι λείπει θα το καλύψει ο εμπορικός πιστωτής ή η τράπεζα, με τόκο. Ο τόκος αυτός μετακυλίεται τελικά στην τιμή του προϊόντος, δηλαδή στον καταναλωτή.
Τι πρέπει να γίνει τώρα
Στο webinar της 1ης Οκτωβρίου τέθηκαν πάνω από 300 ερωτήματα και η ΑΑΔΕ δεσμεύθηκε για νέα εγκύκλιο και οδηγό ερωτήσεων-απαντήσεων. Κατά δήλωσή του, στόχος είναι «οι ενισχύσεις να κατευθύνονται αποκλειστικά στους πραγματικούς παραγωγούς». Ο στόχος είναι σωστός, αλλά χρειάζεται τρία πράγματα για να μην παραμείνει διακήρυξη.
Το πρώτο είναι ένα ρεαλιστικό, έγγραφο χρονοδιάγραμμα αντί για παρατάσεις «στάγδην». Πάνω στο τραπέζι βρίσκονται ήδη οι προτάσεις του ΓΕΩΤΕΕ, της ΠΕΦΑΣΥ και της ΕΘΕΑΣ για διορθώσεις και παρατάσεις και υλοποίησης του έργου του ΟΣΔΕ σε περισώτερες φάσεις «2 ή 3 φάσεις». Το δεύτερο είναι η προσωρινή αποδοχή, με δέσμευση εκ των υστέρων ελέγχου, των αγροτεμαχίων που αποτυγχάνουν σε έλεγχο ΚΑΕΚ, για τεκμηριωμένο λόγο, όπως κληρονομικά και εκκρεμείς μεταγραφές. Έτσι το Κτηματολόγιο δεν γίνεται όμηρος της πληρωμής. Το τρίτο είναι η εβδομαδιαία δημοσίευση επίσημων στοιχείων οριστικοποίησης.
Η ΑΑΔΕ έχει αποδείξει στη φορολογία ότι η ψηφιοποίηση λειτουργεί όταν προηγείται η καθαρή βάση δεδομένων. Στην αγροτική πολιτική έγινε το αντίστροφο. Η διαφάνεια πλέον δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι ζητήθηκε από τον παραγωγό να πληρώσει, σε χρόνο και ρευστότητα, το κόστος του εκσυγχρονισμού του κράτους. Αν το 2026 λειτουργήσει ως χρονιά «καθαρισμού» και το ΟΣΔΕ 2027 ανοίξει τον Μάρτιο, όπως στην υπόλοιπη Ευρώπη, η φετινή καθυστέρηση θα έχει αποδειχθεί επένδυση. Αν όχι, θα έχει αποδειχθεί απλώς κόστος…
Σε αναμονή νέων ανακοινώσεων με γνώμονα την επιτάχυνση της υποβολής δηλώσεων καλλιέργειας…
insider.gr
