Πώς το πρόγραμμα με το οποίο η κυβέρνηση άνοιξε τα δάση στους ιδιώτες, εξελίσσεται σε Νέρωνα της ελληνικής φύσης.
Λεωνίδας Λυμπέρης
Σύμφωνα με ιστορικούς της αρχαιότητας, ο Νέρων εργαλειοποίησε τη μεγάλη φωτιά στη Ρώμη το 64 μ.Χ. για να εκδιώξει τους χριστιανούς. Το καλοκαίρι του 2026 αποδεικνύεται περίτρανα ότι ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης, με όχημα το πρόγραμμα AntiΝero –εμπνευσμένο από το όνομα του ημιπαράφρονα, τυραννικού Ρωμαίου αυτοκράτορα– άνοιξε τις πύλες των δασών στους εργολάβους και παράλληλα θέτει σε τεράστιο κίνδυνο τον φυσικό πλούτο της χώρας ή μάλλον ό,τι έχει απομείνει πλέον από τα άλλοτε καταπράσινα τοπία με την πυκνή βλάστηση.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τα δέντρα και οι περιουσίες δεν γλιτώνουν, ταυτόχρονα όμως για τον συγκεκριμένο σκοπό ρέει άφθονο χρήμα στις τσέπες ιδιωτών, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν καταγγελθεί ακόμη και για τη μετατροπή δασών σε πυριτιδαποθήκες λόγω των πριονιδιών που αφήνουν σε μεγάλες ποσότητες μετά τις κλαδεύσεις!
Μάλιστα, όπως μεταφέρθηκε στο Documento, πολλές από τις εργασίες που εκτελούνται στο πλαίσιο του AntiΝero γίνονται χωρίς την παρουσία δασολόγων. Επιπλέον, υπάρχουν καταγγελίες για εργασίες, όπως κοπές δέντρων, διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών και κλάδεμα μέσα στη νύχτα, αλλά και κατά τη διάρκεια ημερών με τον δείκτη επικινδυνότητας για φωτιές στο «πορτοκαλί» και το «κόκκινο»… Εν ολίγοις, αναδύεται μια άνευ προηγουμένου προχειρότητα με ξεκάθαρο στόχο να περατωθεί το έργο κόντρα στην επιστήμη της δασολογίας και στα πρωτόκολλα ασφαλείας.
Πώς προέκυψε το AntiΝero
Η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε με τη δική της γνωστή «γαλάζια» συνταγή να «θωρακίσει» τα δάση από τις λεγόμενες megafires. Πώς επιχείρησε το Μέγαρο Μαξίμου να βάλει στοπ στις πυρκαγιές; Με ενίσχυση των δασαρχείων και με στιβαρή εθνική στρατηγική; Οχι!Unmute
Η λύση ήταν –και παραμένει– γνωστή, όπως σε κάθε σοβαρό ζήτημα που προκύπτει επί επταετίας ΝΔ: το μοίρασμα ευρωπαϊκών κονδυλίων σε ιδιώτες. Κάπως έτσι γεννήθηκε μια ελληνική πατέντα το 2022, το περιβόητο AntiΝero, που βρέθηκε στο επίκεντρο της έρευνας του Documento μετά και τις πρόσφατες καταστροφικές φωτιές, σε Αττική και Βοιωτία κυρίως.
Θλιβερός απολογισμός
Μέχρι σήμερα, αρχές Αυγούστου, ο απολογισμός για το 2026 είναι ανατριχιαστικός: πάνω από 300.000 στρέμματα έχουν γίνει στάχτη στην Ελλάδα, όπως αναφέρουν τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), που δημοσιεύονται μέσω του Copernicus. Η κατάσταση δεν ήταν καλύτερη τα προηγούμενα χρόνια. Κατά την ίδια πηγή πληροφοριών, το 2025 κάηκαν πάνω από 475.000 στρέμματα και το 2024 άνω των 419.000. Οσο για το 2023, η καταστροφή ήταν τεράστια, καθώς τουλάχιστον 1.700.000 στρέμματα παρθένου δάσους μετατράπηκαν σε σεληνιακά τοπία. Από τα παραπάνω δεδομένα προκύπτει ξεκάθαρα ότι κάτι δεν πάει καθόλου… καλά με την πρόληψη των πυρκαγιών.
Φυσικά το αφήγημα του Μαξίμου για τις φωτιές εδώ και αρκετά χρόνια συμπυκνώνεται σε δύο λέξεις: κλιματική αλλαγή. Στην ουσία πρόκειται για τη μετάλλαξη-εκσυγχρονισμό της δικαιολογίας περί «στρατηγού ανέμου» που είχε εκστομίσει ο Βύρων Πολύδωρας το 2007 ως υπουργός Δημόσιας Τάξης της κυβέρνησης Καραμανλή για να «ξεπλύνει» την ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού και της πολιτικής ηγεσίας με φόντο τις καταστροφικές και θανατηφόρες φωτιές της Ηλείας.
Πάνω από μισό δισ. ευρώ
Η κυβέρνηση του Κυρ. Μητσοτάκη «διάβασε» την κλιματική αλλαγή ως την τέλεια ευκαιρία για νέες χρηματοδοτήσεις με ζεστό χρήμα από την ΕΕ. Από το 2022 τέθηκε σε ισχύ το AntiNero, ένα πρόγραμμα μέσω του οποίου έχουν διατεθεί πάνω από 667 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με όσα παραδέχτηκε την περασμένη Πέμπτη (6/8) ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Η δήλωσή του έγινε στο πλαίσιο ενημέρωσης για τις τεράστιες καταστροφές από τις πρόσφατες πυρκαγιές. Ο Στ. Παπασταύρου μάλιστα τόνισε χαρακτηριστικά ότι «χρειαζόμαστε περισσότερο AntiNero». Η ερώτηση όμως είναι: Τελικά, πόσο AntiNero αντέχουμε και τι προσφέρει το συγκεκριμένο πρόγραμμα, αφού οι φωτιές συνεχίζουν να μετατρέπουν σε στάχτη τα ελληνικά δάση και τις περιουσίες των πολιτών;
Τι προβλέπεται
Στα χαρτιά, στόχος του AntiNero, που χρηματοδοτείται κατά περίπου 80% από το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι η πρόληψη και η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, η προστασία των οικοσυστημάτων και η θωράκιση οικισμών, υποδομών, αρχαιολογικών χώρων και αγροτικών εκμεταλλεύσεων που βρίσκονται εντός ή πλησίον περιοχών με πράσινο. Πάνω από μισό δισεκατομμύριο ευρώ δηλαδή έχει δαπανηθεί από το 2022 μέχρι σήμερα –με ευρωπαϊκό χρήμα κυρίως– για δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, καθαρισμούς δασών, με απομάκρυνση καύσιμης ύλης και ξερών υπολειμμάτων βλάστησης όπως επίσης και για διαχείριση – αξιοποίηση της παραγόμενης βιομάζας, μεταξύ άλλων.
Ως φορέας ευθύνης του AntiΝero έχει οριστεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ για την υλοποίησή του υπεύθυνη είναι η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος.
Η οδυνηρή αλήθεια
Τι συμβαίνει όμως στην πράξη με το AntiΝero; Οσα προκύπτουν από το ρεπορτάζ του Documento προκαλούν τρόμο και έντονο προβληματισμό. Πολίτες και οργανώσεις που έχουν στραφεί μαζικά κατά του περιβόητου προγράμματος καταγγέλλουν ότι κάποιοι ανάδοχοι «εισβάλλουν» στα δάση με βαριά μηχανήματα, μεταξύ των οποίων και ερπυστριοφόρα, χωρίς να υπολογίζουν τις καταστροφές που προκαλούν. Επί της ουσίας υπάρχουν συνεργεία που αλωνίζουν στα δάση χωρίς την παρουσία δασικού υπαλλήλου και πραγματοποιούν εργασίες κατά το δοκούν και με το… μάτι.
Φυσικά, θα πρέπει να τονιστεί ότι το συγκεκριμένο πλαίσιο δεν ισχύει για όλες τις εταιρείες, ενώ παράλληλα τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η πολιτική ηγεσία, η οποία δεν φαίνεται να έχει ορίσει ανθρώπους που θα παρακολουθούν την εκτέλεση των εργασιών.
«Τα παρατάνε όπου βρουν»
Οπως επισημαίνεται στο Documento, εργάτες ιδιωτικών εταιρειών «κουρεύουν τα δέντρα όπως θέλουν και τα παρατάνε όλα όπου βρουν». Καταγγέλλεται δε ότι μετά την κλάδευση και την υλοτομία «μπαίνει κι ένα μηχάνημα, ο καταστροφέας όπως λέγεται, που μετατρέπει σε ροκανίδια όλη την ύλη που έχουν μαζέψει από τα κλαδέματα, τους κορμούς και τα φύλλα».
Σύμφωνα με τα όσα ανατριχιαστικά προκύπτουν από το ρεπορτάζ, βουνά από ροκανίδια σε πολλές περιοχές δεν μαζεύονται ποτέ από τα δασαρχεία, που είναι υποστελεχωμένα και απογυμνωμένα λόγω ξεκάθαρων πολιτικών επιλογών. Οι συμβάσεις με τις εταιρείες προβλέπουν ότι το 70% της εν λόγω δασικής βιομάζας απομακρύνεται και το 30% διασκορπίζεται σε όλη την επιφάνεια της επέμβασης. Η πραγματικότητα ωστόσο φαίνεται ότι είναι διαφορετική, αφού το 30% μένει στοιβαγμένο χωρίς να διασκορπίζεται και μετατρέπεται στην απόλυτη καύσιμη ύλη.
«Ροκανίδια στα δάση»
«Υπάρχουν τόνοι ροκανίδια μέσα στα δάση, ακόμα και στις περιοχές που κάηκαν πρόσφατα. Πίσω από τα Βίλια, προς την Οινόη, υπολογίζεται ότι υπήρχε σχεδόν ένας τόνος ροκανίδια. Τα άφησαν εκεί από πέρυσι όταν έγινε πρόγραμμα AntiΝero τον χειμώνα. Τα άφησε εκεί το δασαρχείο. Αυτό το δάσος έγινε μπουρλότο» σημειώνουν στο Documento κάτοικοι της περιοχής.
Εκατοντάδες πολίτες, φορείς και οργανώσεις αντιδρούν έντονα τα τελευταία χρόνια για την υλοποίηση του AntiΝero και τις καταστροφές που προκαλούνται στα ευαίσθητα οικοσυστήματα των δασών. Μάλιστα έχουν στραφεί σε ελληνικούς αλλά και ευρωπαϊκούς θεσμούς για να καταγγείλουν το πρόγραμμα και να τερματίσουν μια κατάσταση η οποία φαίνεται ότι όχι μόνο δεν προστατεύει τα δάση, αλλά δημιουργεί επιπλέον κινδύνους.
DocumentoNews
