ΟΛΟΖΩΝΤΑΝΟΣ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ
– Ο πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης Αλέκος Στεφανάκης κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για τη διάσωση της αιγοπροβατοτροφίας στο Ρέθυμνο και στο σύνολο του νησιού
Σημαντική είναι η μείωση του ζωικού κεφαλαίου στην Κρήτη, εξαιτίας των ραγδαίων μεταβολών στις κλιματολογικές συνθήκες.
Οι απώλειες σε πρώιμα αμνοερίφια απ’ το καλοκαίρι μέχρι και σήμερα, με τα καιρικά σκαμπανεβάσματα, προσεγγίζουν το 30%. Η διατροφική κρίση από εφιαλτικό σενάριο μετεξελίσσεται σε εχθρό που προελαύνει, ευνοούμενος απ’ την πλήρη αποδιοργάνωση που εξελίσσεται παράλληλα στο πεδίο της παγκόσμιας οικονομίας και του περιβάλλοντος.
Ο κώδωνας του κινδύνου που καιρό τώρα έχει “χτυπήσει” ο κτηνίατρος και πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης, Αλέκος Στεφανάκης, μετατρέπεται σε “καμπάνα” αφύπνισης, την οποία έκρουσε ο ίδιος, μέσω του TEAM FM 102 και της εκπομπής “Πρώτη Γραμμή”.
Περιέγραψε την κατάσταση που επικρατεί στην ενδοχώρα του Ρεθύμνου, “φώτισε” τα κακώς κείμενα και τις στρεβλές -αναχρονιστικές σε μεγάλο βαθμό- πρακτικές που ακολουθούνται, ενώ κατέθεσε τις προτάσεις του προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, για την ενίσχυση της αγροδιατροφικής αλυσίδας και τη μεσομακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας.
Εκτοξεύονται οι τιμές, πέφτει η ποιότητα
Οι τιμές των ζωοτροφών έχουν ανέβει σε δυσθεώρητα ύψη, τη στιγμή που η ποιότητά τους βρίσκεται σε… ελεύθερη πτώση. Περιθώριο επιλογής δεν υπάρχει για τους επαγγελματίες. Το κόστος παραγωγής γίνεται μη διαχειρίσιμο και η ύπαιθρος απειλείται με ερημοποίηση.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο ζωικό βασίλειο είναι εμφανείς. Αν δεν προσαρμοστούμε στα σημερινά και… αυριανά δεδομένα, τα προβλήματα θα διαιωνιστούν και θα οξυνθούν, προειδοποιεί ο κ. Στεφανάκης.
Η ζημιά που έχει υποστεί εφέτος ο πρωτογενής τομέας είναι τεράστια και ανυπολόγιστη. Αρκεί να δούμε το πόσο έχει συρρικνωθεί η ελαιοπαραγωγή, εξαιτίας της ξηρασίας. Τα πάνω – κάτω ήρθαν και στον κτηνοτροφικό κλάδο. Στο νομό Ρεθύμνου, εξάλλου, δεσπόζει η αιγοπροβατοτροφία.
“Έχουμε μία κτηνοτροφία εδάφους, η οποία είναι άμεσα εξαρτημένη από το περιβάλλον, το έδαφος και τις κλιματικές συνθήκες” εξηγεί ο πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης, θέτοντας μία παράμετρο που η κοινωνία -στο σύνολό της – και ορισμένοι οικονομικοί παράγοντες αγνοούν:
“Όταν έχεις ζωικό κεφάλαιο, αυτό εάν δεν το περιποιηθείς και το ταΐσεις ή θα πάει να κάνει ζημιές ή θα… ψοφήσει. Δεν είναι σαν την ελιά ή το αμπέλι. Το πρόβατο και η κατσίκα θα πρέπει οπωσδήποτε να βρουν να φάνε για να επιβιώσουν”.
Εφέτος, παρατηρεί ο κ. Στεφανάκης, βρισκόμαστε σε ένα φαύλο κύκλο: “δεν έχει κάνει χειμώνα, δεν έχουν ψοφήσει τα παράσιτα, οι μύγες και οι λοιποί οργανισμοί οι οποίοι κυριαρχούν και δημιουργούν απίστευτα προβλήματα ανοσολογικά. Τα προβλήματα επομένως που έχουν δημιουργηθεί, είναι μεγάλα”.
Στο Ρέθυμνο, συνεχίζει ο ίδιος, οι άνθρωποι καλλιεργούν κτηνοτροφικά φυτά για να ελαχιστοποιήσουν το κόστος των χονδροειδών ζωοτροφών, το οποίο εφέτος είναι εφιαλτικό: 65-68 λεπτά το κιλό το τριφύλλι, και από ποιότητα… ελέγχεται.
Το ίδιο ισχύει και με τις συμπυκνωμένες ζωοτροφές (τα δημητριακά): “Η Ευρώπη έχει φέρει τον εαυτό της σε μία κατάσταση που είναι για γέλια! Δεν μπορούμε να διαλέξουμε. Αρχίζει και φαίνεται αυτό που λέγεται “διατροφική κρίση” υπογραμμίζει ο κ. Στεφανάκης, μιλώντας ευθαρσώς για ένα αρνητικό ισοζύγιο.
Οι κτηνοτρόφοι, λοιπόν, δεν μπόρεσαν να σπείρουν κτηνοτροφικά φυτά έγκαιρα, με αποτέλεσμα η διατροφή των ζώων τους να είναι περιορισμένη: η αγνή τροφή της κρητικής γης, που παρεχόταν εν αφθονία τις παλιές καλές εποχές, στις μέρες μας απλά… είναι μία μακρινή ανάμνηση.
“Το δωρεάν χόρτο” στο οποίο αναφέρεται ο κ. Στεφανάκης, έδινε οικονομικότητα και ταυτότητα στα γαλακτοκομικά προϊόντα της Κρήτης.
Κρατιούνται με “νύχια και με δόντια”
Με την εκτίναξη του κόστους παραγωγής στα ύψη, οι κτηνοτρόφοι -για να επιβιώσουν – προβαίνουν σε αλχημείες, “με αποτέλεσμα να έχουμε απίστευτα προβλήματα εξαιτίας των διατροφικών σφαλμάτων”, λέει ο πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ.
“Τα προβλήματα είναι από ανάγκη” ξεκαθαρίζει.
Ο καιρός είναι είτε άσπρο, είτε μαύρο, το μεγαλύτερο διάστημα του έτους: δηλαδή, με εξαίρεση τους θερινούς μήνες (του συμβατικού ημερολογίου), τις πρωινές ώρες η ζέστη συνήθως είναι έντονη, και το βράδυ το ίδιο συμβαίνει με το κρύο. Πώς να αντέξουν τα ζωντανά;
Κάπου στο ενδιάμεσο, ξαφνικές μπόρες θα έρθουν να διαταράξουν κι άλλο τα πράγματα, μολονότι το νερό θεωρείται ευεργετικό για τη φύση και τους ζωντανούς της οργανισμούς – αρκεί να “πέφτει” με όσο πιο φυσιολογικούς ρυθμούς γίνεται.
“Συζητούσα τις γιορτές με τρεις ανθρώπους που ασχολούνται με το ζωοεμπόριο: καθένας από αυτούς έστειλε σε σούπερ μάρκετ πανελλήνιας εμβέλειας από 7.000 αρνιά.
Η Κρήτη βγάζει το πρώιμο αρνί και η Κρήτη τροφοδοτεί την Ελλάδα.
Το παραγωγικό σύστημα είναι παρόν, παράγει αλλά δυσκολεύεται απίστευτα.
Είναι τρομερά τα κόστη, για τους κτηνοτρόφους, για να κρατήσουν το ζωικό τους κεφάλαιο” υπογραμμίζει ο κ. Στεφανάκης.
Ο νομός Ρεθύμνης, σύμφωνα με τον ίδιο, αξιοποιώντας τα ευρωπαϊκά χρήματα, κατάφερε και εκσυγχρόνισε όλες τις μορφές κτηνοτροφίας
“Παράγουμε υπέροχα κουνέλια και κοτόπουλα, ποιοτικά, που τροφοδοτούν τα delicatessen μαγαζιά της Αθήνας. Καλούμαστε, όμως, να προσαρμοστούμε στις καινούργιες συνθήκες.
Ευτυχώς, φτιάχτηκαν οι υποδομές: έχουμε σταβλικές εγκαταστάσεις, έχουμε περιφράξεις, αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι η αύξηση στο κόστος παραγωγής – απ΄ τα κόστη ενέργειας (ρεύμα) και μετακίνησης (καύσιμα), από μόνη της δεν παλεύεται!” προσθέτει ο Ρεθεμνιώτης κτηνίατρος.
“Εγκλωβισμένοι” σε “παράξενες λογικές”
Η εξάρτηση σε πρώτες ύλες (ζωοτροφές) είναι ένας επιπρόσθετος επιβαρυντικός παράγοντας. “Άρα, οι μονάδες παλεύουν και δουλεύουν με αυξημένα κόστη παραγωγής, έχοντας περιορίσει τα κέρδη τους σε πολύ χαμηλό επίπεδο” συμπληρώνει ο κ. Στεφανάκης.
“Δυστυχώς” διαπιστώνει, “στη μεταποίηση του τόπου μας δεν υπάρχει αναπτυξιακή λογική: κοιτάζει καθένας τον εαυτό του. Και είμαστε θύματα παράξενων λογικών. Αν πάτε μία βόλτα σε ένα σούπερ μάρκετ, θα δείτε προϊόντα vegan να πωλούνται σε διπλάσια τιμή από τα ζωικά, επειδή είναι μία κοινωνική τάση. Στα οποία το κόστος τους είναι στο 1/3.
Σε αυτό δεν φωνάζουμε ότι είναι ακριβά! Τα έχουμε βάλει με τα γαλακτοκομικά. Μα πώς θα βγει το φθηνό γάλα; Η τιμή σήμερα στο τριφύλλι, που το βρίσκουμε και με μεγάλη δυσκολία, είναι στα 68 λεπτά το κιλό. Πώς μπορεί ένας παραγωγός να βγάλει γάλα με 1,10 ή 1,20 με 68 λεπτά το τριφύλλι; Γίνεται, όταν η μετατροπή είναι 5-1: πέντε κιλά τριφύλλι, ένα κιλό γάλα; Χωρίς να βάλουμε τα υπόλοιπα κόστη. Πρέπει να αποφασίσουμε ως κοινωνία τί θέλουμε”.
Ο πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης θα παραδεχθεί πως “είμαστε εντελώς εγκλωβισμένοι. Είμαστε μία χώρα που έχουμε αυτάρκεια στο γάλα που πίνουν τα παιδιά μας, κατά 20%.
Δεν έχουμε αντιληφθεί τί έχουμε κάνει σε αυτό τον τόπο. Και δεν μας τιμά όλο αυτό.
Το ανελαστικό αγαθό του ανθρώπου δεν είναι το κινητό του τηλέφωνο, αλλά το φαγητό που πρέπει να εξασφαλίσουμε!” σχολιάζει με νόημα.
“Καταφέραμε και έχουμε παραγωγικά συστήματα που προωθούν την ισορροπία, αλλά και πάλι δεν σκύβουμε το κεφάλι να τα βοηθήσουμε να εκσυγχρονιστούν”.
Προτάσεις εκσυγχρονισμού και… βιωσιμότητας
Πρέπει… χθες να προκηρυχθούν Σχέδια Βελτίωσης για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, υποστηρίζει ο κ. Στεφανάκης.
“Οι υποδομές, έτσι κι αλλιώς, πρέπει να εκσυγχρονιστούν. Περίμενα ότι το ίδιο το Υπουργείο θα προκηρύξει Σχέδια Βελτίωσης, για να προσαρμοστούμε στην κλιματική αλλαγή: να βάλουμε φωτοβολταϊκά στις στέγες και στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και το καλοκαίρι, όταν θα έχουμε υψηλές θερμοκρασίες, να δουλεύουν δωρεάν τα κλιματιστικά που επίσης θα έχουμε τοποθετήσει.
Πού είναι τα ευρωπαϊκά λεφτά; Θα υπάρχει αντίδραση;” αναρωτιέται.
Απ’ τον παρατεταμένο καύσωνα του περασμένου καλοκαιριού, όπως αποκαλύπτει, απέβαλε– χωρίς να το πάρουν χαμπάρι οι κτηνοτρόφοι – το 30% των πρώιμων ζώων!
“Ποιος πληρώνει αυτή τη ζημιά, το να χάσεις 2-3 μήνες από την πρωιμότητα, και να καθυστερήσεις το ρυθμό αναπαραγωγής του κοπαδιού;” είναι ένα επιπρόσθετο (ρητορικό) ερώτημα που θέτει ο Ρεθεμνιώτης κτηνίατρος.
“Δεν έγινε κοινωνική διαβούλευση, για να δούμε τί θα προκηρυχθεί, τι θα φτιάξουμε εμείς και πώς θα πάμε παραπέρα” τονίζει, επαναλαμβάνοντας:
“Άμεσα και γρήγορα πρέπει να γίνουν οι κατάλληλες αντιδράσεις: και σε αναπτυξιακά έργα, αλλά ασφαλώς να προκύψουν προγράμματα προσανατολισμένα που θα υποστηρίξουν όλα τα παραγωγικά συστήματα, το καθένα χωριστά, στην προσαρμογή σε αυτή την κρίση”.
Αναφερόμενος στη κτηνοτροφία συγκεκριμένα, θα αναλύσει την πρότασή του: “Οφείλουμε να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πιο σύγχρονα πράγματα, πέρα από την αριστοποίηση: δηλαδή, να μην γίνεται σπατάλη, με διάφορες εμμονές που έχουν διάφοροι κτηνοτρόφοι, ακολουθώντας πεπαλαιωμένες πρακτικές. Να βάλουμε φωτοβολταϊκά, απ’ τα οποία θα δουλεύουν συστήματα ψύξης για να αντιμετωπίσουμε τούς καύσωνες το καλοκαίρι.
Έχουμε τα εργαλεία (υποδομές και υπόστεγα), πάμε να τα προσαρμόσουμε στα σύγχρονα δεδομένα.
Να αρχίσουμε σιγά σιγά να βλέπουμε τί δυνατότητες έχουμε να προσαρμόσουμε την υδροπονία, αυτό που ξεκίνησε και δεν προχώρησε γιατί δεν υπήρχε η τεχνογνωσία, για να μπορέσουμε να βγάλουμε μία πρασινάδα και γάλα το καλοκαίρι, όταν είναι υψηλές οι τιμές των προϊόντων.
Αυτά έπρεπε να συζητούμε και όχι πώς θα δικαιολογήσουμε τα αδικαιολόγητα, με την κακοδιαχείριση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής”.
Η έξαρση – των δύσκολα διαχειρίσιμων – νοσημάτων και η “επί της ουσίας” συζήτηση
Σοβαρά ζητήματα δημιουργούνται και απ’ την έξαρση των ασθενειών – ξέχωρα από τις αλλαγές στη φύση.
Ο κ. Στεφανάκης εντοπίζει τη ρίζα του προβλήματος στον τρόπο με τον οποίο έγινε η αστικοποίηση, που “υποχρέωσε τη κτηνοτροφία και τη φυτική παραγωγή να δημιουργηθούν γύρω από τα αστικά κέντρα υποδομές και εγκαταστάσεις: τεράστιες μονάδες με χοιροστάσια – μεγάλοι αριθμοί χοίρων χτισμένοι μέσα σε σύγχρονες μονάδες, σε ένα μικρό χώρο.
Το ίδιο ισχύει και με τα κοτόπουλα.
Η υπερσυγκέντρωση των ζωντανών οργανισμών δημιουργεί μεταλλάξεις, μετεξελίξεις και προφανώς καινούργια νοσήματα. Η ανεξέλεγκτη εισαγωγή ζώων στην Κρήτη, επίσης, δημιουργεί προβλήματα” θα σημειώσει, λέγοντας:
“Κάποια στιγμή, κάποιοι κτηνοτρόφοι, στην προσπάθειά τους να αυξήσουν την γαλακτοπαραγωγή, εισήγαγαν ξενικές φυλές. Δεν γίνεται έλεγχος, με αποτέλεσμα να έχουμε έξαρση νοσημάτων, παλιών ή νέων, που δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε”.
Ο καιρός ξυπνά διαρκώς και νέα εφιαλτικά σενάρια για τα αποθέματα του νερού και τη δυνατότητα κάλυψης των υδρευτικών και αρδευτικών αναγκών, το επόμενο καλοκαίρι.
“Οι κτηνοτρόφοι παλεύουν μέρα – νύχτα για να σώσουν τα νεογέννητα αμνοερίφια. Δεν είναι φυσιολογικά τα πράγματα” επισημαίνει ο κ. Στεφανάκης, προβάλλοντας εν κατακλείδι την ανάγκη να συζητήσουμε το μέλλον της αιγοπροβατοτροφίας μας επί της ουσίας.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΝΤΙΝΑΚΗΣ
