Με τις επικρατούσες σήμερα συνθήκες ο Ali Baba και οι 40 κλέφτες σίγουρα θα άλλαζαν επάγγελμα για να γίνουν ελαιοπαραγωγοί καθώς οι υπόλοιποι συνάδελφοί τους, παραγωγοί στη Μέση Ανατολή, “κολυμπούν στο ελαιόλαδο” ενώ στην Ευρώπη καταστρέφονται από τον καύσωνα.
Στη Μέση Ανατολή το νέο δώρο που φαίνεται να τους χάρισε το τζίνι τους ακούει στο όνομα ελαιόλαδο.
Στην Τυνησία, η τιμή ενός κιλού έξτρα παρθένου ελαιόλαδου γνώρισε αύξηση περισσότερο από 100 τοις εκατό συγκριτικά με ένα χρόνο πριν και η ζήτηση για χύμα ελαιόλαδο στην Τουρκία είναι τόσο υψηλή που η κυβέρνηση μόλις καθιέρωσε φόρο ύψους 0,20 δολαρίων σεντς για κάθε κιλό που θα εξάγεται στο εξωτερικό, σύμφωνα με το ΜΕΕ. (σ.σ. ήδη προχώρησε και σε απαγόρευση των εξαγωγών του χύμα Έκτακτη είδηση: η Τουρκία επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών των ελαιολάδων της)
Η έλλειψη στην αγορά είναι τόσο έντονη που ακόμη και μικροί παραγωγοί σε χώρες όπως ο Λίβανος έρχονται αντιμέτωποι με πρωτοφανή ζήτηση για το ελαιόλαδό τους. Μία ισπανική εταιρεία έστρεψε το βλέμμα της σε αυτή την ταλαιπωρημένη από την κρίση μεσογειακή χώρα και αγόρασε όλα της τα αποθέματα, προκαλώντας ανησυχίες για πιθανές ελλείψεις που θα αντιμετωπίσουν οι εξαγωγές των επώνυμων ετικετών του Λιβάνου.
Ο Christian Kamel, διευθυντής προγράμματος του Fair Trade Lebanon, δήλωσε στο Middle East Eye (ΜΕΕ): “Αν είχα σήμερα μια μεγάλη παραγγελία που ερχόταν από τις ΗΠΑ ή την Ευρώπη, δεν θα μπορούσα να την εκπληρώσω. Οι Ισπανοί έχουν αδειάσει τον Λίβανο από ελαιόλαδο“.
Στη νότια Ευρώπη η θερμοκρασιακή άνοδος προκάλεσε την εκτόξευση των τιμών. Η Ισπανία, στην οποία παράγεται η μισή παραγωγή ελαιόλαδου στον κόσμο, υποφέρει από έντονη ξηρασία. Παρήγαγε μόλις 620.000 τόνους κατά τη διάρκεια της συγκομιδής 2022-23, από 1,5 εκατομμύριο τόνους που συνήθως παράγει.
Οι ευρωπαίοι παραγωγοί στρέφονται στην Τυνησία, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη παραγωγό ελαιόλαδου στον αραβικό κόσμο, ώστε να καλυφθεί το κενό.
Το 90% του ελαιόλαδου, η Τυνησία το πουλάει χύμα σε παραγωγούς όπως η Ισπανία και η Ιταλία όπου αναμιγνύεται με άλλο λάδι και πωλείται στο εξωτερικό με ιταλικές ή ισπανικές ετικέτες.
Αν και οι παραγωγές των ετών 2022-2023 ήταν πιο χαμηλές από τα ιστορικά πρότυπα, ωστόσο η έντονη ζήτηση στήριξε τα έσοδα από τις εξαγωγές, τα οποία αυξήθηκαν κατά 37%. Εκτιμάται ότι οι εξαγωγές θα αυξηθούν κατά 30% σε 200.000 μετρικούς τόνους την εμπορική περίοδο 2023-24 σε σύγκριση με τους φετινούς 155.000 μετρικούς τόνους.
Ο Fahd Ben Ameur, διευθυντής μάρκετινγκ του Τυνησιακού εξαγώγιμου ελαιόλαδου, Bulla Regia δήλωσε στο MEE ότι: “Οι ποικιλίες ελαιόδεντρων στην Τυνησία είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της χώρας το οποίο τις καθιστά πιο ανθεκτικές στην ξηρασία σε σύγκριση με τις ισπανικές“.
Παράλληλα, αυξάνονται οι φόβοι για παγκόσμια έλλειψη ελαιόλαδου εξαιτίας της Ευρώπης, η οποία έχει παραδοθεί σε ένα κύμα καύσωνα που σπάει ρεκόρ ενώ η νέα φθινοπωρινή συγκομιδή 2023/24 απέχει μόλις λίγους μήνες,
Ο Kyle Holland, αναλυτής ελαιούχων σπόρων και φυτικών ελαίων στην εταιρεία εμπορευματικών δεδομένων Mintec δήλωσε στο MEE: “Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, θα μπορούσαμε να δούμε μια απόλυτη έλλειψη ισπανικού ελαιόλαδου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι εταιρείες αυτές πηγαίνουν ψάχνοντας για ελαιόλαδο οπουδήποτε μπορούν να το βρουν“. Επιπλέον πρόσθεσε: “Η έλλειψη παραγωγής στην Ισπανία έχει ανοίξει πολλές ευκαιρίες για άλλους παίκτες“.
‘Η Ευρώπη αναζητά νερό, αλλά εμείς όχι’ !
Η προσφυγή στο Λίβανο για μαζικές προμήθειες αποτελεί δείγμα της απελπιστικής κατάστασης που επικρατεί. Οι ελαιώνες αντιπροσωπεύουν περίπου το 23% της συνολικής γεωργικής γης του Λιβάνου, αλλά σε αντίθεση με την Τυνησία, η παραγωγή τείνει να προέρχεται από μικρότερα, οικογενειακά αγροκτήματα. Το 2021-2022, ο Λίβανος παρήγαγε μόλις 15.000 μετρικούς τόνους ελαιόλαδου.
Κι όμως η εσοδεία του Λιβάνου δεν έχει επηρεαστεί από τις συνθήκες ξηρασίας που πλήττουν την υπόλοιπη Μεσόγειο. Ο Assaad Saadeh, παραγωγός τέταρτης γενιάς, ο οποίος διευθύνει το ελαιουργείο Maison Mazak Olive farm στο Chabtine του Λιβάνου δήλωσε στο MEE: “Το είδος (ποικιλία) που έχουμε στο Λίβανο είναι πολύ ανθεκτικό. Είναι προσαρμοσμένο στην κλιματική αλλαγή“. Ο Saadeh ξεκίνησε την εξαγωγή ελαιόλαδου της οικογένειάς του πριν από τρία χρόνια, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποτελούν την κύρια αγορά του.
 |  |
| Εικόνα 1. (a) Η διακύμανση της τιμής του ελαιόλαδου στην Ισπανία και στην Τυνησία. (b) Η Η διακύμανση της τιμής του ελαιόλαδου στην Τουρκία | |
Ο Λίβανος βρίσκεται στη μέση μιας οικονομικής κατάρρευσης με την αξία του νομίσματος να κατρακυλά κατά 95% συγκριτικά με την αξία του δολάριου. Η χώρα μαστίζεται από διακοπές ρεύματος και οι υποδομές της καταρρέουν. Η κρίση έχει εκτοξεύσει το κόστος εμφιάλωσης και παραγωγής ελαιολάδου, δήλωσε ο Saadeh, αλλά έχει ένα πλεονέκτημα: “Η Ευρώπη αναζητά νερό, αλλά εμείς όχι”.
Η τιμή πώλησης συσκευασίας φιάλης των 750 ml έξτρα παρθένου ελαιόλαδου από τη Mazak στο Ντουμπάι κυμαίνεται περίπου στα 20 δολάρια. Ο Saadeh υποστηρίζει πως οι ενδιαφερόμενοι αγοραστές έχουν και άλλη εναλλακτική λύση που αφορά μια ισπανική εταιρεία με αναμεμειγμένα διαφορετικά ελαιόλαδα, η τιμή της οποίας είναι κατά 40% φθηνότερη, αλλά θεωρεί πως η διαφορά των τιμών θα μειωθεί.
“Δεν χρειάστηκε να αυξήσουμε καθόλου τις τιμές λιανικής τους τελευταίους τρεις μήνες“.
“Υπάρχει μια ευκαιρία για εμάς, επειδή το κόστος μας παραμένει το ίδιο ενώ οι ισπανικές τιμές ανεβαίνουν“.
“Η Ευρώπη μας χρειάζεται”
Ο Λίβανος ανήκει σε μια περιοχή γνωστή ως Λεβάντε, ή Bilad al-Sham στα αραβικά, η οποία περιλαμβάνει, τη Συρία, την Ιορδανία, την Παλαιστίνη και το Ισραήλ. Οι παραγωγοί της Συρίας υποστηρίζουν στο ΜΕΕ ότι ο τομέας ελαιόλαδου της πριν από τον εμφύλιο πόλεμο κατατασσόταν στην τέταρτη θέση στον κόσμο ενώ τώρα μέρος της εσοδείας των 143.000 μετρικών τόνων της εσοδείας 2020-2021 συνεχίζει να πωλείται μέσω της Τουρκίας.
Λιγοστές από τις υπόλοιπες αραβικές χώρες του Λεβάντε κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα εξαγωγικό αποτύπωμα στις ανεπτυγμένες αγορές, παρά την παραγωγή ελαιόλαδου εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι περισσότερες εκμεταλλεύσεις είναι οικογενειακές και δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα ώστε να καταφέρουν ανταγωνιστούν την Τυνησία ή/και την Ισπανία. Επιπλέον, δεν διαθέτουν την ελκυστικότητα της επωνυμίας για να ανταγωνιστούν χώρες όπως η Ελλάδα ή/και η Ιταλία.
Οι ίδιες συνθήκες ισχύουν και για τους εξαγωγείς ελαιόλαδου στην Τουρκία, η οποία απόλαυσε μια συγκομιδή ρεκόρ πέρυσι, με την παραγωγή ελαιόλαδου να κυμαίνεται περίπου στους 420.000 μετρικούς τόνους.
Ο Duygu Ozerson Elakdar, ιδιοκτήτης 60.000 ελαιόδεντρων στην επαρχία της Σμύρνης δήλωσε στο MEE: “Όταν στέλνω το ελαιόλαδο μου στο εξωτερικό, ξέρω ότι πρέπει να βάλω το προϊόν μου σε πιο ανταγωνιστική τιμή στο ράφι. Τα περιθώρια κέρδους μου θα παραμείνουν κάτω από την Ελλάδα ή/και την Ιταλία“.
Η ζήτηση για το χύμα τουρκικό προϊόν ανεβαίνει στα ύψη. “Όλοι οι Ευρωπαίοι έρχονται εδώ για να αγοράσουν χύμα. Ξέρουμε ότι στην Ευρώπη δεν υπάρχουν πλέον ελιές στα δέντρα. Κρατάμε τις τιμές στο υψηλότερο επίπεδο επειδή πρέπει να αγοράσουν από εμάς“, δήλωσε ο Elakdar, του οποίου το ελαιόλαδο με την ετικέτα Hic πωλείται στα καταστήματα Whole Foods στις ΗΠΑ.
Η τιμή ενός κιλού τουρκικού ελαιόλαδου έχει υπερδιπλασιαστεί από την αρχή του έτους, με τις τιμές του Ιουλίου να φτάνουν τις 185 τουρκικές λίρες ανά κιλό (6,88 δολάρια), δήλωσε ο Elakdar.
Όταν ο Αλλάχ χαμογελά
Η ανοδος των τιμών για τους παραγωγούς της Ιορδανίας έρχεται την κατάλληλη στιγμή, καθώς μια κοινοπραξία τεσσάρων μεγάλων γεωργικών εκμεταλλεύσεων, μία εκ των οποίων ανήκει στον βασιλιά Αμπντάλα ΙΙ, σχεδιάζει να λανσάρει μια ιδιωτική ετικέτα στις ΗΠΑ.
Ο Adnan Khodari, Ιορδανός εξαγωγέας τροφίμων που συμβάλλει ώστε η κοινοπραξία να μπει στην αγορά των ΗΠΑ δήλωσε στο ΜΕΕ: “Στην Ιορδανία, κολυμπάμε στο ελαιόλαδο. Το χούμους είναι απλά ποτισμένο με αυτό“.
Η μέση παραγωγή της Ιορδανίας κυμαίνεται περίπου στους 25.000 μετρικούς τόνους ετησίως, και το μεγαλύτερο ποσοστό κατανάλωσης πραγματοποιείται στην εγχώρια αγορά. Σύμφωνα με δηλώσεις του Khodari, η κοινοπραξία έχει ήδη λάβει προπαραγγελίες για 50.000 φιάλες για τη συγκομιδή του επόμενου έτους και στοχεύει στην εμπορία του πλεονάσματος των 3.000-5.000 τόνων.
Το ιορδανικό ελαιόλαδο πωλείται σε πολύ υψηλή τιμή. Η ταξινόμηση τους είναι premium. Συνεπώς, οι όλο και μειούμενες ποσότητες ελαιόλαδου της Ευρώπης αποτελούν πλεονέκτημα για την Ιορδανία. Στοχεύουν στην κατάκτηση του κορυφαίου ραφιού και ο Αλλάχ τους χαμογελάει μερικές φορές.
Ο Nidal Samain, ιδιοκτήτης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων Aljood στην Ιορδανία και ένας από τους κορυφαίους ειδικούς της περιοχής σε θέματα ελαιόλαδου, υποστηρίζει ότι η βιομηχανία ελαιόλαδου της Ιορδανίας είναι σε καλή θέση ώστε να επωφεληθεί από την κλιματική αλλαγή. Η χώρα είναι μία από τις πιο υδροδυναμικές χώρες του κόσμου.
Η τοπική ποικιλία ελαιόδεντρου Nabali είναι “ιδανική για ξηροθερμικές συνθήκες ξηρασίας μιας και ευδοκιμεί και στην έρημο”, δήλωσε ο Samain στο MEE. “Η καλύτερη ποιότητα ελαιόλαδου που παράγεται στην Ιορδανία είναι στην έρημο χωρίς πότισμα”.
Οποιαδήποτε έκρηξη στις εξαγωγές ελαιόλαδου είναι πιθανό να αποτελέσει δώρο θεού για τις χώρες που η οικονομία τους έχει πληγεί και βρίσκονται σε δεινή θέση. Το ποσοστό της ανεργίας στην Ιορδανία είναι υψηλό και επιβιώνει χάρις στη βοήθεια των ΗΠΑ. Από την άλλη μεριά, η Τουρκία αντιμετωπίζει νομισματική κρίση και πληθωρισμό που αγγίζει το 40%.
Η ύπαρξη του υπερπληθωρισμού επιτρέπει στο τουρκικό ελαιόλαδο να είναι φθηνό σε παγκόσμιο επίπεδο συγκριτικά με τις υπόλοιπες παραγωγικές χώρες. Δυστυχώς οι ελαιοπαραγωγοί δεν απολαμβάνουν ικανοποιητική αύξηση στο δικό τους περιθώριο κέρδους (καθαρό εισόδημα) καθώς αγωνίζονται να αντισταθμίσουν την υποτίμηση της λίρας.
Η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τα ταμεία της και να ενθαρρύνει περισσότερες εξαγωγές ιδιωτικής ετικέτας εν μέσω της αγοραστικής φρενίτιδας.
Η Elakdar υποστηριζει τον νέο φόρο στις εξαγωγές χύμα ελαιόλαδου, επειδή θέλει να ενισχύσει τις πωλήσεις στο εξωτερικό της ιδιωτικής της ετικέτας σε μια πολύ ανταγωνιστική “καυτή” αγορά. “Αυτή τη στιγμή το 70% των πωλήσεών μας είναι τοπικά και το 30% εξαγόμενο. Στόχος μου είναι να το αλλάξω αυτό“.
Πηγή: ΜΕΕ (Middle East Eye): “Olive oil has become gold’: Middle East demand skyrockets amid European drought“
Επεξεργασία κειμένου και παρουσίαση : ΥΔ Σώτηρας Μάριος-Ιωάννης MSc, Γ.Π.Α.
Φωτογραφία: Ιορδανός που δοκιμάζει ελαιόλαδο από αυτόματο πιεστήριο στο Mahis, δυτικά της πρωτεύουσας Αμμάν, στις 20 Νοεμβρίου 2020 (AFP)
olivenews.gr
