Η μεγάλη πρόκληση της Γερμανίας για το ελληνικό ελαιόλαδο

Τα άρθρα για την άνοδο των τιμών του ελαιολάδου (“λαδιού” για ορισμένους), τα τελευταία 24ωρα πληθαίνουν σαν τη χιονοστιβάδα στον κατήφορο, καθώς λόγω ίντερνετ αναπαράγονται μεταξύ τους. Η άνοδος των τιμών παραγωγού άρα και καταναλωτή αποτελεί θέμα για το οποίο στο olivenews.gr και στο Ελιά & Ελαιόλαδο έχουμε αφιερώσει δεκάδες -μήπως εκατοντάδες;- άρθρα, αν και υπό διαφορετική οπτική γωνία από την επικρατούσα, για αυτό και θα επανέλθουμε. Παρατηρητήριο Τιμών Ελαιολάδου (11 & 12/8/2023)

Στο μεταξύ όμως εμείς ανησυχούμε, και μάλιστα ολοένα και περισσότερο, για τις εξελίξεις στην Γερμανία. Ποιές εξελίξεις;– Οι χρεωκοπίες των γερμανικών επιχειρήσεων  (η οικονομική κρίση στην Γερμανία)  όχι μόνο δεν έχουν σταματήσει αλλά αντιθέτως πολλαπλασιάζονται. Τον Ιούλιο του 2023 ήταν κατά 24% περισσότερες από τον περσινό Ιούλιο, φαινόμενο που δεν είναι συγκυριακό αλλά καταγράφεται σταθερά το τελευταίο έτος.– Οι πτωχεύσεις των εταιρειών συμβαδίζουν με υψηλό πληθωρισμό (6,2%) και μείωση του ΑΕΠ. Τον Ιούνιο η βιομηχανική πααραγωγή μειώθηκε κατά 1,5% μέσα σε μόλις ένα μήνα.– Ιστορικές εταιρείες κολοσσοί, που ετοίμαζαν επενδύσεις δισεκατομμυρίων στην Γερμανία, αλλάζουν κατεύθυνση και πηγαίνουν στην Κίνα ή στις ΗΠΑ που προσφέρουν κίνητρα και ευνοϊκότερες συνθήκες. – Πρόκειται δηλαδή για συμπτώματα στασιμοπληθωρισμού, της πιο απειλητικής  ασθένειας που μπορεί να πλήξει μια οικονομία, έχοντας μάλιστα, ιστορικά, συνδεθεί με ακραίες πολιτικές καταστάσεις.– Ως προς τα αίτια της ολοένα εντεινόμενης οικονομικής κρίσης αναφέρονται οι  διαρθρωτικές αδυναμίες της γερμανικής οικονομίας, οι οποίες επιδεινώνονται και επικαιροποιούνται από τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος έχει αποστερήσει την Γερμανία από τις αθρόες εισαγωγές ενέργειας από την Ρωσία.– Η Γερμανία δεν μιά καθόλου τυχαία χώρα καθώς το μέγεθός της και η ισχύς της οικονομίας την έχουν καταστήσει σαν την “ατμομηχανή” της ΕΕ.Το ελληνικό ελαιόλαδο στην ΓερμανίαΟι παραπάνω ψυχροί αριθμοί σχετίζονται και επηρεάζουν τις ζωές, τις καταναλωτικές συμπεριφορές και διατροφικές συνήθειες εκατομμυρίων ανθρώπων. Είναι γνωστό πόσο “μετρημένοι” είναι οι Γερμανοί και οι Γερμανίδες στις δαπάνες τους. Παρά το γεγονός πως το ελαιόλαδο ποτέ δεν ανήκε στο διαιτολόγιό τους, ωστόσο τα τελευταία χρόνια η διάδοση της Μεσογειακής Διατροφής συνετέλεσε στην αύξηση της κατανάλωσης ελαιολάδου, χωρίς να παραγνωρίζουμε και τον μεγάλο αριθμό Ελλήνων μεταναστών, πολλοί εκ των οποίων δραστηριοποιούνται στη μαζική εστίαση.Όπως λοιπόν επιβεβαιώνεται και από τα συνημμένα στατιστικά στοιχεία, η Γερμανία αποτελεί τον εξαγωγικό προορισμό που η Ελλάδα καταγράφει τις καλύτερες επιδόσεις της σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο (βλ. Πίνακες παρακάτω). Οι εξαγωγές στην Γερμανία αυξάνονται διαχρονικά, ξεπερνούν τους 15 χιλ. τόνους με τιμή τα 5,58 €/κιλό (στοιχεία 2022 πριν αρχίσει η μεγάλη άνοδος των τιμών), δηλ. κοντεύουν να ξεπεράσουν τις πωλήσεις τυποποιημένων στα ελληνικά σούπερ μάρκετ !Oι ελληνικές εξαγωγές ελαιολάδου (ΔΚ 1509) στην Γερμανία την 5ετία 2018 – 2022ΈτοςΠοσότητα (τόνοι)Αξία (χιλ. $)Τιμή ($/κιλό)202215.65387.2965,58202114.35478.3235,46202014.89675.0025,03201910.76057.3115,33201810.59560.4955,71μ.ό.13.25271.6855,41Πηγή: COMTRADE και επεξεργασία συγγραφέαΩς μέτρο σύγκρισης για το έτος 2022 παραθέτουμε τις εξαγωγές των άλλων ελαιοπαραγωγικών χωρώνΕξαγωγές ελαιολάδου (ΤΚ 15.09) επιλεγμένων χωρών στην Γερμανία το έτος 2022ΧώραΠοσότητα (τόνοι)Αξία (χιλ. $)Τιμή ($/κιλό)Ιταλία43.601218.6945,02Ισπανία28.295105.2003,72Ελλάδα15.65387.2965,58Πορτογαλία9944.0194,ο488.543415.2094,69Πηγή: COMTRADE και επεξεργασία συγγραφέα(πιο αναλυτικά στατιστικά μπορείτε να βρείτε στο άρθρο Πόσο η οικονομική κρίση απειλεί τις εξαγωγές ελαιολάδου στην Γερμανία; 26/10/2022)Η Γερμανία είναι πια μια από τις λίγες χώρες στον κόσμο που η Ιταλία διατηρεί τα σκήπτρα, και μάλιστα με σημαντική διαφορά, έναντι της Ισπανίας, ενώ είναι και κατά 35% ακριβότερη! Αξιοθαύμαστα πράγματα που δείχνουν τη δυναμική της ιταλικής κουζίνας και του μάρκετνγκ! Επίσης βλέπουμε και πόσο καλά πάει το ελληνικό ελαιόλαδο ενώ σε όλες τις υπόλοιπες χώρες στον κόσμο τα μερίδιά του κινούνται σε τραγικά χαμηλά μονοψήφια νούμερα -ακόμα και στις ΗΠΑ, την Αυστραλία, όπου υπάρχουν ομογενείς και επιπλέον έχουν ξοδευτεί αρκετά εκατομμύρια σε προγράμματα προώθησης της κατανάλωσης από εποχής ΟΠΕ. Η αισιόδοξη και η απαισιόδοξη άποψηΣτο ίδιο άρθρο  Πόσο η οικονομική κρίση απειλεί τις εξαγωγές ελαιολάδου στην Γερμανία;  είχαμε παρουσιάσει τις δύο προσεγγίσεις:“Η μια άποψη είναι η αισιόδοξη, θα λέγαμε. Σύμφωνα με αυτήν η κατανάλωση ελαιολάδου έχει τόσο ριζώσει στις καταναλωτικές συνήθειες των Γερμανών, λόγω και των υγιεινών του ιδιοτήτων, που σε συνδυασμό με την υψηλή ελληνική ποιότητα “θωρακίζουν” την κατανάλωση, η οποία, τουλάχιστον, θα διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα. Επίσης, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε και το στοιχείο της έντονης παρουσίας Ελλήνων μεταναστών με ισχυρή δικτύωση στον κλάδο της Ho.Re.Ca..Υπάρχει όμως και η απαισιόδοξη άποψη. Σύμφωνα με αυτήν έχουν ήδη αρχίσει οι πιέσεις από την πλευρά των Γερμανών αγοραστών, δηλαδή των αλυσίδων λιανικής, για όσο το δυνατόν χαμηλότερες τιμές και σίγουρα ότι δεν θα αποδεχθούν περαιτέρω αυξήσεις. Υπάρχουν εκτιμήσεις ότι η άνοδος της τιμής του ελαιολάδου σε συνδυασμό με τη γενικότερη οικονομική κρίση μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα μείωση της κατανάλωσης 15 – 20%. Τα τελευταία χρόνια ενώ συνεχώς ανεβαίνουν οι απαιτήσεις για υψηλή ποιότητα, άρα και κόστος του παραγωγού – εξαγωγέα, ο ανταγωνισμός συμπιέζει τις τιμές. Η αύξηση του κόστους των Ελλήνων τυποποιητών-εξαγωγέων σημαίνει ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις συνθήκες, οι οποίες τελικά αναπόφευκτα θα οδηγήσουν σε μείωση των εξαγωγών.“Οι άνθρωποι που γνωρίζουν την αγορά επεσήμαιναν: “Η απάντηση [μεταξύ αισιόδοξης και απαισιόδοξης προσέγγισης] μάλλον κρύβεται στις λεπτομέρειες. π.χ. ποια είναι η διάρθρωση στα κανάλια διανομής μεταξύ ιδιωτικής ετικέτας των μεγάλων αλυσίδων, των επώνυμων μικρών συσκευασιών, της συχνά ανώνυμης Ho.Re.Ca.. Επίσης, ποιες είναι οι καταναλωτικές συνήθειες, οι μαγειρικές χρήσεις, σε ποιες μπορούν να υποκαταστήσουν εύκολα τα φθηνότερα σπορέλαια το ελαιόλαδο, π.χ. σάλτσες dressing”.Τότε, το άρθρο έκλεινε με τη διαπίστωση: “για να διατηρήσουμε τα αξιοζήλευτα επίπεδα που έχουμε επιτύχει, χρειαζόμαστε λεπτομερή στοιχεία, έρευνες αγοράς, χρηματοδοτικά προγράμματα και εργαλεία προώθησης, οργανωτικές δομές και πολλά άλλα. Υπάρχουν;“Όταν τα σύννεφα συνέχισαν να πυκνώνουνΓια το ζήτημα της  επιβράδυνσης της γερμανικής οικονομίας   και το ερώτημα  Τι φέρνει για το ελληνικό ελαιόλαδο  είχαμε επανέλθει και τον Μάϊο 2023 όταν τα ανησυχητικά σημάδια πλήθαιναν από παντού. Το νόημα ήταν το ίδιο: η γερμανική αγορά είναι εξαιρετικά σημαντική για το ελληνικό ελαιόλαδο και η εκεί παρουσία μας είναι ιδιαίτερα ευάλωτη για μια σειρά λόγους.Παρά το ότι όπως είδαμε παραπάνω το ισπανικό ελαιόλαδο εισάγεται στην Γερμανία σε τιμές εξαιρετικά ανταγωνιστικές -σχεδόν 40% φτηνότερο του ελληνικού- οι Ισπανοί ανησυχούσαν και επεσήμαιναν πως τα ισπανικά σούπερ μάρκετ κατεβάζουν από τα ράφια τους τα ισπανικά ελαιόλαδα σαν αντίδραση στις αυξημένες τους τιμές Τα γερμανικά σούπερ μάρκετ αφαιρούν τα ισπανικά ελαιόλαδα από τα ράφια τους   Την εποχή εκείνη είχαμε μιλήσει με Έλληνα εξαγωγέα ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του και μας επεσήμανε τα εξής για τη γερμανική αγορά:“Ο καταναλωτής θα κοιτάξει να βάλει μια λιπαρή ουσία στο φαγητό του, με βάση το εισόδημα που έχει. Αν δεν μπορεί να αγοράσει το ελαιόλαδο, που είναι το πιο υγιεινό αλλά και το πιο ακριβό, τότε θα πάρει κάτι άλλο. Άλλωστε εκεί το ελαιόλαδο για τον καταναλωτή δεν είναι είδος προτεραιότητας, όπως είναι στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα. Μπορεί π.χ. να χρησιμοποιούν το ελαιόλαδο στη σαλάτα και βάζουν σπορέλαιο στο φαγητό τους.Αυτή τη στιγμή είναι δεδομένο ότι υπάρχει ανασφάλεια στον καταναλωτή λόγω και του πληθωρισμού, που φυσικά συναντάται σχεδόν παντού στο εξωτερικό. Κατά συνέπεια, ο κόσμος αναζητά εναλλακτικές. Τα πρώτα που κοιτάξει να κόψει λοιπόν είναι αυτά που δεν είναι είδη πρώτης ανάγκης όπως στις ελαιοπαραγωγικές χώρες του ευρωπαϊκού νότου.Οι αλυσίδες των σούπερ μάρκετ δεν δέχονται τις αυξήσεις στους τιμοκαταλόγους των εξαγωγικών εταιρειών. Πρόκειται για μια δύσκολη συνεχή διαπραγμάτευση που επηρεάζεται και από τα στοιχεία της επικαιρότητας που μαθαίνουμε”. Επιλογές ελαϊκής εμπορικής πολιτικής– Εδώ και πολλούς μήνες, από το 2022, παρακολουθούμε και καταγράφουμε μια πρωτόγνωρη κατάσταση με την αγορά σαν καράβι σε “αχαρτογράφητα νερά”– Η Ελλάδα (όπως και η Τουρκία) είχε την εμπορική περίοδο 2022/23 το “ουρανοκατέβατο δώρο” μιας πολύ υψηλής παραγωγής περί τους 350 χιλ. τόνους-γιατί η κλιματική κρίση σταμάτησε στην Αδριατική Θάλασσα- να συμπίπτει με τις πρωτοφανείς τιμές ρεκόρ -που ήδη για κάποια εξτρίσσιμα ελαιόλαδα έφτασαν τα 8,5€, και συνεχίζουν- λόγω των γνωστών προβλημάτων ξηρασίας στην Ισπανία και όχι μόνο.– Αυτό το “ουρανοκατέβατο δώρο” συμποσούται περί τα 1,7 δις ευρώ, και το ερώτημα είναι, τι (θα μπορούσαμε να) κάνουμε;     – Η μία επιλογή είναι της Τουρκίας, η οποία  επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών των ελαιολάδων της   Στο olivenews.gr  προχωρήσαμε σε μία  Άμεση ανάλυση: η σημασία της τούρκικης απαγόρευσης εξαγωγών ελαιολάδων της και κάποιες βλάσφημες σκέψεις περί ΕΕΠράγματι, η απαγόρευση των χύμα εξαγωγών για την επάρκεια της εσωτερικής αγοράς  και την προστασία της λαϊκής κατανάλωσης από το ράλλυ τιμών, είναι ένα διοικητικό, αυταρχικό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μέτρο, το οποίο όμως έχει μια λογική και κάποιο σκοπό. Στην Ελλάδα ακόμα και να θέλαμε πρόκειται για “βλάσφημες σκέψεις”, απαγορευμένες, λόγω ΕΕ.– Η άλλη επιλογή είναι της Ισπανίας, η οποία αντιμετωπίζει διαφορετικά μεν προβλήματα αλλά στο ίδιο γενικότερο πλαίσιο. Εδώ, αν και ο ενορχηστρωτής δεν είναι φανερός δια γυμνού οφθαλμού, ωστόσο όλες οι ενδείξεις οδηγούν σε μια ελαϊκή εμπορική πολιτική με ένα βασικό στόχο: να μην χαθούν οι διεθνείς αγορές που αποκτήθηκαν με τόσο κόπο και επενδύσεις. Έτσι, λοιπόν, μπορεί η εσωτερική κατανάλωση ελαιολάδου να μειώνεται λόγω ανόδου των τιμών, όμως οι επιχειρήσεις “ματώνουν”, και έστω και με ζημία διατηρούν όσο μπορούν τις εξαγωγές τους. Σήμερα αυτά αποτελούν ακόμη ενδείξεις, όμως “αύριο” πιστεύω πως θα έρθουν και οι τεκμηριωμένες στατιστικές αποδείξεις. Επίσης, αν και πολύ δύσκολο να ανιχνευτούν, όμως είναι ορατές και διάφορες ενδείξεις πώς μέσω νόμιμων χρηματοδοτήσεων από ΕΕ, κεντρική κυβέρνηση, Περιφέρειες και τράπεζες υπάρχει ένα πλέγμα υποστήριξης του ελαιοκομικού τομέα στα δύο μέτωπα αιχμής: Άμυνα απέναντι στην κλιματική κρίση, αλλά και επίθεση, τουλάχιστον για τη διατήρηση των εξαγωγών. Η Ισπανία χρηματοδοτεί και επενδύει (Μέρος I)Να αναρωτηθούμε, λοιπόν, ποιά είναι η ελληνική ελαϊκή πολιτική; 

olivenews.gr