Από τη Μεσαρά και την Πεδιάδα έως τη Σητεία, τον Μυλοπόταμο και το Κολυμπάρι, 13 δήμοι ξεχωρίζουν για την ελαιοκομική τους δυναμική. Πώς κατανέμονται τα 34,2 εκατομμύρια ελαιόδεντρα της Κρήτης και ποιες είναι οι εκτιμήσεις για τη φετινή παραγωγή
Από τη Μεσαρά και την Πεδιάδα μέχρι το Μυλοπόταμο, την Ιεράπετρα και το Κολυμπάρι, η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς πυλώνες της κρητικής υπαίθρου.
Ποιες περιοχές συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη παραγωγική δυναμική και πώς διαμορφώνεται ο ελαιοκομικός χάρτης του νησιού; Η Κρήτη εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις ισχυρότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας, με χιλιάδες οικογένειες να εξαρτούν σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους από την καλλιέργεια της ελιάς. Ωστόσο, η παραγωγή δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στους 24 δήμους του νησιού.
Υπάρχουν περιοχές όπου οι ελαιώνες κυριαρχούν στο αγροτικό τοπίο και άλλες όπου η καλλιέργεια συνυπάρχει με τον τουρισμό, την κτηνοτροφία και τις θερμοκηπιακές δραστηριότητες. Η περιφερειακή ενότητα Ηρακλείου διαθέτει ιδιαίτερα ισχυρή ελαιοκομική παρουσία, με τη Μεσαρά, την Πεδιάδα και τις αγροτικές περιοχές της ενδοχώρας να συγκεντρώνουν σημαντικό παραγωγικό δυναμικό.
Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη ελαιοκομική δυναμική
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει παρουσιάσει ο Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης, το νησί διαθέτει περίπου 34,2 εκατομμύρια ελαιόδεντρα, εκ των οποίων 16,78 εκατομμύρια βρίσκονται στην περιφερειακή ενότητα Ηρακλείου. Τα δεδομένα αποδεικνύουν ότι ο μεγαλύτερος αριθμός ελαιόδεντρων δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά και μεγαλύτερη ετήσια παραγωγή. Οι βροχοπτώσεις, η ξηρασία, η καρποφορία και οι προσβολές από τον δάκο επηρεάζουν καθοριστικά τις τελικές ποσότητες.
Οι προοπτικές της νέας περιόδου
Η ελαιοκομική περίοδος 2026-2027 δημιουργεί προσδοκίες ανάκαμψης, έπειτα από μία ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που δημοσιοποιήθηκαν τον Οκτώβριο, η συνολική παραγωγή του νησιού θα μπορούσε να ξεπεράσει τους 100.000 τόνους, χωρίς ωστόσο να πρόκειται για οριστικό αποτέλεσμα. Σημαντικό ζητούμενο παραμένει η διασφάλιση ικανοποιητικών τιμών παραγωγού, καθώς το κόστος συγκομιδής, τα εργατικά χέρια και οι καλλιεργητικές δαπάνες περιορίζουν το εισόδημα. Για τους ελαιοπαραγωγικούς δήμους της Κρήτης, το ελαιόλαδο δεν αποτελεί απλώς ένα αγροτικό προϊόν. Είναι οικονομική δραστηριότητα που συντηρεί χωριά, στηρίζει τοπικές επιχειρήσεις και συγκρατεί πληθυσμό στην ενδοχώρα. Η πραγματική πρόκληση είναι η αύξηση της προστιθέμενης αξίας, μέσα από την τυποποίηση, την πιστοποίηση ποιότητας και την ενίσχυση των εξαγωγών. Γιατί η Κρήτη δεν αρκεί να παράγει περισσότερο ελαιόλαδο. Χρειάζεται να εξασφαλίζει και μεγαλύτερο οικονομικό όφελος για εκείνους που το παράγουν. Η εικόνα των σημαντικότερων ελαιοπαραγωγικών δήμων, με βάση τη γεωγραφική εξάπλωση της καλλιέργειας και την παραδοσιακή παραγωγική τους δυναμική, διαμορφώνεται ως εξής:
Χαρακτηριστικές ελαιοπαραγωγικές περιοχές
1 Φαιστού-Μοίρες, Τυμπάκι, Πόμπια, Πετροκεφάλι
2 Γόρτυνας-Άγιοι Δέκα, Ασήμι, Αγία Βαρβάρα
3 Μίνωα Πεδιάδας-Αρκαλοχώρι, Καστέλι, Θραψανό
4 Αρχανών-Αστερουσίων-Πεζά, Αρχάνες, Πύργος
5 Βιάννου-Άνω Βιάννος, Εμπαρός, Άρβη
6 Σητείας-Σητεία, Παλαικάστρο, Ζάκρος
7 Ιεράπετρας-Καλαμαύκα, Μύρτος, Μακρυλιά
8 Αγίου Νικολάου-Κριτσά, Νεάπολη, Ελούντα
9 Μυλοποτάμου-Πέραμα, Πάνορμο, Μαργαρίτες
10 Ρεθύμνου-Αρκάδι, Πηγή, Άδελε
11 Πλατανιά-Κολυμπάρι, Βουκολιές, Ταυρωνίτης
12 Κισσάμου-Κίσσαμος, Δραπανιάς, Γραμβούσα
13 Αποκορώνου-Βάμος, Βρύσες, Καλύβες
500.000 οι αγρότες που οριστικοποίησαν τις αιτήσεις τους για προκαταβολή
Εντωμεταξύ, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην 30ή Νοεμβρίου, ημερομηνία κατά την οποία αναμένεται να καταβληθεί η προκαταβολή της αγροτικής ενίσχυσης, με το ύψος των ποσών που τελικά θα πιστωθούν στους δικαιούχους να παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Την ίδια ώρα, σχεδόν 500.000 αιτήσεις έχουν οριστικοποιηθεί στο myAGRO. Μετά τις προκαταβολές της 31.10.2026 και της 11.11.2026 σε όσους υπέβαλαν αιτήσεις έως 25.9.2026, από τις 30 Νοεμβρίου ξεκινάει νέος κύκλος πληρωμών, που θα συνεχιστεί χωρίς διακοπή έως τον Ιούνιο.
Για πρώτη φορά, η πλατφόρμα πληρωμών των αγροτών ανήκει και ελέγχεται από το Ελληνικό Δημόσιο.
«Όλοι οι πραγματικοί δικαιούχοι αγροτικών ενισχύσεων θα πληρωθούν κανονικά και κανείς δεν θα χάσει ούτε ένα ευρώ από όσα δικαιούται».
Αυτό το μήνυμα στέλνουν το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η ΑΑΔΕ, με την ολοκλήρωση της υποβολής των αιτήσεων, που θα περιληφθούν στην προκαταβολή της 30ής Νοεμβρίου, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myAGRO.
Ο κύκλος πληρωμών που ξεκινάει από τις 30 Νοεμβρίου, θα συνεχιστεί έως τον Ιούνιο του 2027, για όσους υποβάλλουν εγκαίρως και εγκύρως τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Με βάση τα στοιχεία, από το σύνολο των 555.000 σχεδόν παραγωγών, που ξεκίνησαν τη διαδικασία υποβολής δηλώσεων, το 90% οριστικοποίησε ήδη την αίτησή του. Οι υπόλοιπες προσωρινές αιτήσεις μπορούν να συμπληρωθούν και να οριστικοποιηθούν έως τις 30.11, ώστε να περιληφθούν στην εκκαθαριστική πληρωμή του Δεκεμβρίου 2026.
Τα στοιχεία της υποβολής
Μέχρι σήμερα, έχουν οριστικοποιηθεί 495.000 αιτήσεις.
Αναλυτικά:
– 71.000 αιτήσεις με δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο (έως 17/11).
– 22.000 αιτήσεις με βιολογικές καλλιέργειες (έως 19/11).
– 402.000 λοιπές αιτήσεις.
Πληρωμές χωρίς διακοπή έως τον Ιούνιο 2027
Το χρονοδιάγραμμα πληρωμών διαμορφώνεται ως εξής:
30 Νοεμβρίου 2026
– Προκαταβολή βασικής ενίσχυσης και παρεμβάσεων αγροτικής ανάπτυξης (Πυλώνας 2: βιολογική γεωργία, κομφούζιο, διατήρηση αυτόχθονων φυλών).
εντός Δεκεμβρίου 2026
– Εκκαθαριστική πληρωμή, στην οποία θα περιληφθεί το σύνολο των αιτούντων για βασική ενίσχυση, αναδιανεμητική, νέοι αγρότες και εκκαθάριση εξισωτικής.
– Πληρωμές de minimis.
– Πληρωμές Πυλώνα 2 για δημόσια έργα και άλλες παρεμβάσεις εκτός ΟΣΔΕ.
από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο 2027
– συνδεδεμένες ενισχύσεις / οικολογικά σχήματα / βιολογικά / πληρωμές Πυλώνα 2 / λοιπά μέτρα, με ενδεικτικές ημερομηνίες.
Ανοιχτές οι αιτήσεις για διορθώσεις έως τις 30 Νοεμβρίου
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, οι αιτήσεις παραμένουν ανοιχτές για διορθώσεις και οριστικοποίηση έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Στη συνέχεια, θα γίνουν οι απαιτούμενοι έλεγχοι για την εκκαθαριστική πληρωμή του Δεκεμβρίου. Σε αυτήν θα συμπεριληφθούν τόσο όσοι λαμβάνουν προκαταβολή, όσο και εκείνοι που θα ολοκληρώσουν την αίτησή τους έως τις 30 Νοεμβρίου.
Οι παραγωγοί και οι φορείς υποδοχής που έχουν υποβάλει προσωρινές αιτήσεις, καθώς και όσοι μέχρι τώρα δεν έχουν υποβάλει αίτηση, καλούνται να ολοκληρώσουν τη διαδικασία εγκαίρως.
Για πρώτη φορά, η πλατφόρμα πληρωμών ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η πλατφόρμα myAGRO, μέσω της οποίας καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις στους Έλληνες παραγωγούς, βρίσκεται πλέον στα χέρια της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το Δημόσιο ελέγχει πλέον απευθείας το σύστημα, τα δεδομένα και τη διαδικασία, από την υποβολή της αίτησης έως την πίστωση του λογαριασμού του δικαιούχου.
Επίσης, για πρώτη φορά, σειρά διασταυρώσεων γίνεται πλέον κατά την υποβολή της αίτησης και όχι μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής.
Απλοποιήσεις και διαρκής διαβούλευση
Για τη μέγιστη δυνατή διευκόλυνση των δικαιούχων, απλοποιήθηκε η διαδικασία, με:
– Ελάχιστο ποσοστό επικάλυψης στο 55% στις περιοχές με λειτουργούν Κτηματολόγιο.
– Δυνατότητα υποβολής με ΑΤΑΚ αντί για ΚΑΕΚ σε ακίνητα έως 10 στρέμματα.
– Δυνατότητα προσυμπληρωμένης και απλουστευμένης αίτησης, την οποία αξιοποίησαν 56.000 αγρότες.
– Ψηφιακές εξουσιοδοτήσεις.
– Ελέγχους σε πραγματικό χρόνο μέσω της διαλειτουργικότητας με το myDATA, το E9, τα μισθωτήρια και τις τράπεζες.
– Αυτόματη προσαρμογή της ψηφιοποίησης του αγροτεμαχίου στη δηλωθείσα έκταση.
– Αυτόματη δημιουργία εγγραφών για όλους τους ΚΑΕΚ ενός αγροτεμαχίου σε αναδασμό που δεν έχει ολοκληρωθεί.
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, η επιτυχής ολοκλήρωση της διαδικασίας στηρίχθηκε σε διαρκή διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς του κλάδου (ΕΘΕΑΣ, ΓΕΩΤΕΕ, ΠΕΦΑΣΥ) και με τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) όλης της χώρας.
Από τον Σεπτέμβριο έως σήμερα έχουν γίνει έντεκα συναντήσεις, διά ζώσης και διαδικτυακές. Σε αυτές συζητήθηκαν τα ζητήματα της εφαρμογής και, σε τεχνικό επίπεδο, λύθηκαν απορίες και τεχνικά θέματα που προέκυπταν στην πράξη.
neakriti.gr