Η υπόθεση της ευλογιάς στα μικρά μηρυκαστικά έχει εξελιχθεί σε έναν καθρέφτη των αδυναμιών της ελληνικής διοίκησης, αλλά και σε ένα τεστ αξιοπιστίας απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Οι πρόσφατες απαντήσεις της DG SANTE και της EFSA προς τον πρόεδρο του ΑΚΚΕΛ, Ευάγγελο (Βάκη) Τσιομπανίδη, δεν είναι απλές τυπικές ανταποκρίσεις. Αποτελούν ενδείξεις ότι το ζήτημα έχει πλέον μεταφερθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου η διαχείριση της κρίσης εξετάζεται με προσοχή και θεσμική σοβαρότητα.
Η DG SANTE δείχνει ότι «γνωρίζει» και «παρακολουθεί». Τα πρακτικά της συνάντησης του Έλληνα υπουργού με τον Επίτροπο Βαρχελί αποκαλύπτουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πλήρη εικόνα της κατάστασης. Η συζήτηση για την ευλογιά και τον πιθανό ρόλο του εμβολιασμού δείχνει ότι το θέμα δεν αντιμετωπίζεται ως μια περιφερειακή δυσκολία, αλλά ως ζήτημα ευρωπαϊκής σημασίας.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η διατύπωση ότι η Επιτροπή είναι «έτοιμη να στηρίξει» την Ελλάδα. Αυτό υποδηλώνει ότι η πρωτοβουλία για τα επόμενα βήματα ανήκει στην ελληνική πλευρά. Όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει διαθεσιμότητα, η μπάλα περνάει στο γήπεδο του κράτους‑μέλους.
Επίσης η DG SANTE αποκαλύπτει πως στην συνάντηση συζητήθηκε ο εμβολιασμός ενώ ο ΥΠΑΑΤ Κώστας Τσιάρας μετά την συνάντηση δεν έκανε ούτε καν αναφορά στην λέξη «εμβολιασμός» και εμμονικά επαναλάμβανε μέτρα βιοασφάλειας και μέτρα βιοασφάλειας.
Η EFSA αναλαμβάνει να διερευνήσει τις ελληνικές κυβερνητικές δηλώσεις και την προσπάθεια αμφισβήτησης της επιστημονικής τεκμηρίωσης για την αναγκαιότητα του εμβολιασμού στην Ελλάδα.
Η απάντηση της EFSA προς τον πρόεδρο του ΑΚΚΕΛ έχει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Η Αρχή αναγνωρίζει ότι οι δηλώσεις του προέδρου της ελληνικής επιστημονικής επιτροπής για την ευλογιά συγκρούεται με την ευρωπαϊκή επιστημονική τεκμηρίωση για την αναγκαιότητα εμβολιασμού των ζώων. Το γεγονός ότι η EFSA:
– διαβίβασε το θέμα στους ειδικούς της,
– θα ζητήσει ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ από τις ελληνικές αρχές,
– αντιμετωπίζει το θέμα ως απόκλιση από την ευρωπαϊκή επιστημονική γραμμή,
δείχνει ότι η υπόθεση δεν είναι πια εσωτερική ελληνική συζήτηση. Έχει εισέλθει στο ευρωπαϊκό σύστημα επιστημονικής εποπτείας.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα
Οι δύο απαντήσεις, από δύο διαφορετικούς θεσμούς, συγκλίνουν σε ένα κοινό μήνυμα: η Ευρωπαϊκή Ένωση περιμένει από την κυβέρνηση στην Ελλάδα να κινηθεί με συνέπεια, διαφάνεια και επιστημονική ευθυγράμμιση. Η μη αποστολή των δειγμάτων των εργαστηρίων στις Βρυξέλλες, οι καθυστερήσεις στην πιστοποίηση εργαστηρίων και οι δημόσιες δηλώσεις που αμφισβητούν ευρωπαϊκές αξιολογήσεις δεν περνούν απαρατήρητες. Σε μια περίοδο όπου η προβατοτροφία βρίσκεται υπό πίεση και η αγορά του Πάσχα πλησιάζει, η ευρωπαϊκή προσοχή δεν είναι απλώς τεχνική. Είναι πολιτική, θεσμική και επιστημονική ταυτόχρονα.
Η σημασία της παρέμβασης ενός αγροτικού πολιτικού φορέα όπως το ΑΚΚΕΛ
Το γεγονός ότι ένας αγροτικός πολιτικός φορέας, όπως το Αγροτικό Κτηνοτροφικό Κόμμα Ελλάδας, απευθύνθηκε απευθείας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και έλαβε επίσημες απαντήσεις, δείχνει ότι η φωνή των παραγωγών μπορεί να φτάσει εκεί όπου οι εθνικοί μηχανισμοί καθυστερούν, δεν μπορούν ή δεν θέλουν να φτάσουν. Η EFSA και η DG SANTE δεν απαντούν τυπικά σε κάθε αίτημα. Όταν το κάνουν, σημαίνει ότι το ζήτημα έχει βαρύτητα.
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει κάτι βαθύτερο: η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας τροφίμων και υγείας των ζώων λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας όταν οι εθνικές διαδικασίες παρουσιάζουν κενά ή κρυφή ατζέντα. Η Ελλάδα έχει πλέον μπροστά της μια ευκαιρία, ή πρόκληση, να αποδείξει ότι μπορεί να συνεργαστεί αποτελεσματικά με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να διαχειριστεί μια κρίση με τρόπο που να εμπνέει εμπιστοσύνη. Φυσικά θα πρέπει να τιμωρηθούν παραδειγματικά αυτοί που μας οδήγησαν στην απόλυτη καταστροφή με την κάκιστη διαχείριση της ευλογιάς των προβάτων.
