Το διατοπικό παγκρήτιο πρόγραμμα «ΟΡΕΑ Κρήτη» και ο ρόλος του ΑΚΟΜΜ-Ψηλορείτη στο Ρέθυμνο
Στόχος η διάχυση γνώσεων, καλών πρακτικών ανάμεσα στους παραγωγούς και η προώθηση ενός μοντέλου αγροτουρισμού στην ύπαιθρο
Σε μία περίοδο κατά την οποία η ανάγκη επαναπροσδιορισμού του τουριστικού προϊόντος της Κρήτης επανέρχεται διαρκώς στο προσκήνιο, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η προσέγγιση της αγροτικής παραγωγής της υπαίθρου μέσα από από έναν πιο βιώσιμο, συμμετοχικό και εκπαιδευτικό τρόπο, στο πλαίσιο ενίσχυσης και προώθησης του μοντέλου εναλλακτικού τουρισμού στο νησί. Αυτό επιχειρεί να επιτύχει εδώ και περίπου μία δεκαετία το παγκρήτιο, διατοπικό σχέδιο συνεργασίας των Ομάδων Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) «ΟΡΕΑ Κρήτη», ενταγμένο στο τοπικό πρόγραμμα LEADER, το οποίο συντονίζεται από την Αναπτυξιακή Ηρακλείου ΑΑΕ ΟΤΑ και στο οποίο συμμετέχουν σαν εταίροι ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης Α.Ε, η Αναπτυξιακή Λασιθίου Α.Ε ΟΤΑ και το Αναπτυξιακό Κέντρο Ορεινού Μυλοποτάμου-Μαλεβιζίου ΑΑΕ ΟΤΑ (ΑΚΟΜΜ-Ψηλορείτης). Μέσω του σχεδίου, το οποίο συγχρηματοδοτείται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Ανάκαμψης επιχειρείται η διασύνδεση του αγροκτηνοτροφικού τομέα με τον εναλλακτικό τουρισμό, η ανάπτυξη ενός δικτύου επισκέψιμων διδακτικών φαρμών σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές της Κρήτης, η ενίσχυση της απασχόλησης και των εισοδημάτων αγροτών και κτηνοτρόφων μέσω βιώσιμων τουριστικών δομών και η ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ αγροκτηνοτρόφων, καθώς και επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στο κομμάτι του εναλλακτικού τουρισμού. Επί της ουσίας, προωθείται μία εναλλακτική δόμηση του τουρισμού, μακριά από το συμβασικό μοντέλο «ήλιος και θάλασσα», ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η ενημέρωση, η στήριξη και η διασύνδεση πολιτών και αγροκτηνοτρόφων με χρηματοδοτικά εργαλεία. Η ΑΚΟΜΜ – Ψηλορείτης συνδιοργανώνει εκπαιδευτικές και διδακτικές επισκέψεις σε συνεργασία με τις άλλες ΟΤΔ (Ηρακλείου, Λασιθίου, ΟΑΚ), ενώ πρόσφατα πριν από μερικούς μήνες ανέλαβε την οργάνωση βιωματικών εργαστηρίων για αγροκτηνοτρόφους. Με κεντρικό στόχο την ανάδειξη της ενδοχώρας του Ρεθύμνου ως τόπου πολιτισμού, οικοτουρισμού και συμμετοχικής παραγωγής, οι διδακτικές φάρμες επιχειρούν να ανασυστήσουν τον δεσμό του ανθρώπου με τη γη, όχι μόνο ως μέσο επιβίωσης αλλά και ως πηγή γνώσης και κοινωνικής συνύπαρξης, ενώ μέσα από το πρίσμα της εκπαιδευτικής και τουριστικής εμπειρίας, ο Ψηλορείτης μετατρέπεται σε ένα ζωντανό εργαστήριο βιωσιμότητας, πολιτισμού και κοινωνικής καινοτομίας.
«Το πρόγραμμα υποστηρίζει την ωρίμανση ιδεών και την ενεργοποίηση τοπικών παραγωγών προς αυτή την κατεύθυνση»
Στρατηγικός στόχος αυτής της προσπάθειας είναι οι διδακτικές φάρμες να γίνουν το μέσο μεταφοράς και διάδοσης της αγροκτηνοτροφικής παράδοσης, του τοπικού πολιτισμού, των τοπικών παραδοσιακών προϊόντων, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς. Τη δημιουργία και την ενεργοποίηση ενός οικοσυστήματος επισκέψιμων φαρμών με παιδαγωγικό χαρακτήρα και τουριστικό ενδιαφέρον επιδιώκει μέσω του προγράμματος «ΟΡΕΑ Κρήτη» και ο ΑΚΟΜΜ – ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ, σύμφωνα με όσα σημείωσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Δημήτρης Παττακός, διευθυντής της Αναπτυξιακής. «Όλη η φιλοσοφία του προγράμματος, του σχεδίου συνεργασίας, το οποίο εντάσσεται στα τοπικά προγράμματα Leader, των ομάδων τοπικής δράσης Κρήτης, είναι να ευαισθητοποιήσουμε για τη δημιουργία τέτοιων αγροτικών αγροκτημάτων και να δημιουργηθούν παράλληλα δίκτυα διαδρομών που θα περιλαμβάνουν αυτά τα αγροκτήματα, τα οποία παράλληλα θα εμπεριέχουν πολιτιστικά στοιχεία της περιοχής, μνημεία, σημαντικούς οικισμούς, γαστρονομικούς προορισμούς κ.λπ.». Το πρόγραμμα δεν επιχορηγεί επενδύσεις, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά με τις δράσεις του LEADER, ώστε να υποστηρίξει την ωρίμανση ιδεών και την ενεργοποίηση τοπικών παραγωγών προς αυτή την κατεύθυνση. Στην ουσία, σύμφωνα με τον κ. Παττακό, στόχος είναι η ενδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας μέσα από την αξιοποίηση της αγροτικής εμπειρίας και της πολιτισμικής κληρονομιάς. «Οι κτηνοτρόφοι και οι αγρότες είναι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, με δυσκολίες στην παραγωγή, στο εισόδημα», επεσήμανε ο κ. Παττακός, προσθέτοντας πως η ιδέα της διδακτικής φάρμας προήλθε από παραδείγματα του εξωτερικού: «Ήταν κάτι που είχαμε δει σε άλλες χώρες, κυρίως στην Ιταλία, μας κίνησε το ενδιαφέρον και είπαμε γιατί να μην διαχυθεί σε τοπικό επίπεδο;».
Οι διδακτικές φάρμες και το παράδειγμα του Ψηλορείτη
Η δημιουργία διδακτικών φαρμών αποτελεί κεντρικό άξονα του σχεδίου «ΟΡΕΑ Κρήτη», με έμφαση στην ένταξή τους σε προτεινόμενες διαδρομές εμπειρίας που συνδέουν την αγροτική παραγωγή με τον πολιτισμό και τον τουρισμό της ενδοχώρας, για τον τουριστικό κόσμο. Όπως τόνισε ο κ. Παττακός, «Η διδακτική φάρμα είναι ουσιαστικά ένα επισκέψιμο κτηνοτροφικό ή αγροτικό αγρόκτημα, το οποίο μπορεί να συμπεριλαμβάνει την παραγωγική δραστηριότητα του κτηνοτρόφου, αλλά μπορεί και να είναι ανεξάρτητο, αλλά θα εμπεριέχει στοιχεία εκπαίδευσης». Η εκπαίδευση δεν απευθύνεται μόνο σε ενήλικες ή επαγγελματίες του χώρου, αλλά βαρύτητα δίνεται και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ενισχύοντας τη σύνδεση των παιδιών με τη γη, την παραγωγή και τις παραδόσεις. «Θα μπορεί δηλαδή να υπάρχει η υποδομή, κυρίως για την εκπαίδευση, τόσο του τοπικού πληθυσμού, όσο και των επισκεπτών μας. Στην εκπαίδευση βαρύτητα δίνεται στις νεαρές ηλικίες, ιδιαίτερα στα παιδιά της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης», υπογράμμισε ο διευθυντής του ΑΚΟΜΜ. Στην περιοχή του Ψηλορείτη έχει ήδη υλοποιηθεί μία τέτοια φάρμα, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το τοπικό πρόγραμμα, ωστόσο όπως ανέφερε ο κ. Παττακός γίνονται προσπάθειες για όσο το δυνατόν περισσότερες. Ο στόχος είναι διττός και αποσκοπεί στο να εξασφαλιστεί ένα συμπληρωματικό εισόδημα για τους παραγωγούς, αλλά και να ενισχυθεί ο εναλλακτικός τουρισμός. «Αυτά εντάσσονται σε ένα πλαίσιο τουρισμού εμπειρίας, όπως είναι με τον οινοτουρισμό για παράδειγμα, έχοντας ως κίνητρο την επίσκεψη κάποιου που ενδιαφέρεται σε μία τέτοια μονάδα, θα επισκεφθεί και άλλου είδους ενδιαφέροντα γύρω από την περιοχή», εξήγησε. Ο σχεδιασμός των διαδρομών προβλέπει την ένταξη οικισμών, μνημείων, γαστρονομικών στάσεων και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, με τρόπο ώστε η επίσκεψη στη φάρμα να λειτουργεί ως αφετηρία για μία ευρύτερη εμπειρία του τόπου.
Δικτύωση, βιωματικές εμπειρίες και επόμενα βήματα
Επιπλέον, η μεταφορά καλών πρακτικών ανάμεσα στους αγροτοκτηνοτρόφους αποτελεί κρίσιμο εργαλείο στη διαδικασία υλοποίηση του προγράμματος, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Παττακός. «Αυτήν την περίοδο έγιναν εκπαιδευτικά ταξίδια στην Πελοπόννησο και στη Βόρεια Ελλάδα και εντός της Κρήτης. Πάμε να κάνουμε κάτι μη συμβατικό, εμπλουτίζοντας τον εναλλακτικό τουρισμό της Κρήτης, που θεωρούμε ότι έχει πάρα πολύ μεγάλες δυνατότητες κατά γενική ομολογία», σημείωσε. Οι ανταλλαγές αυτές επιτρέπουν στους παραγωγούς να εμπνευστούν, να αποκτήσουν τεχνογνωσία και να σχεδιάσουν τις δικές τους πρωτοβουλίες, ενώ παράλληλα, μέσω του προγράμματος προετοιμάζεται και νέο εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο θα βοηθήσει τους αγροτοκτηνοτρόφους να αποκτήσουν μία καλύτερη κατεύθυνση για τη σύσταση και τη δημιουργία μιας διδακτικής φάρμας. «Έχει ολοκληρωθεί μάλιστα και θα πάρει την άδεια λειτουργίας το πρώτο πολυλειτουργικό αγρόκτημα στην περιοχή μας με άδεια από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Στην Ελλάδα δεν δίνονται άδειες σαν διδακτικές φάρμες, αλλά σαν πολυλειτουργικά αγροκτήματα, που είναι ουσιαστικά το ίδιο πράγμα», δήλωσε ο κ. Παττακός και συμπλήρωσε ότι «Μπορεί αυτό το πολυλειτουργικό αγρόκτημα να έχει υποδομές εστίασης και υποδομές διανυκτέρευσης. Η βασική επιδίωξή μας όμως είναι να έχει έναν εκπαιδευτικό χαρακτήρα». Οι προοπτικές είναι θετικές και το ενδιαφέρον αυξανόμενο. «Υπάρχει συνεχώς ενδιαφέρον, αισθητά ανεβασμένο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο», σημείωσε ο κ. Παττακός, ενώ παρότι το πρόγραμμα «ΟΡΕΑ Κρήτη» ολοκληρώνεται στις 30 Σεπτεμβρίου, υπάρχει η προσδοκία ότι θα συνεχιστεί με διαφοροποιημένη μορφή στην επόμενη προγραμματική περίοδο. «Το θέμα είναι ότι θα υπάρχουν οι τοπικές στρατηγικές του Leader, που προωθούνται οι βιοτεχνίες, τα τυροκομεία, τα υπόλοιπα αγροκτήματα, που μπορούν να γίνουν επισκέψιμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
rethnea.gr
