Μια καλή παρέα κάμαμε σ’ ένα ορεινό χωριό του Ρεθύμνου, τη Λαμπινή, ένα βράδυ του Αυγούστου. Από εκείνα που οι κουβέντες, οι ματιές, οι γεύσεις –όλες με ντόπια υλικά, άλλα κάθε φορά– και η μνήμη τα μεταμορφώνουν σε καλοκαιρινή θύμηση. Παντοτινή.
20.08.2025| Updated: 21.08.2025
Βίκη Βαμιεδάκη
Φωτογραφίες: Έφη Παρούτσα
Στη Λαμπινή, ένα παλιό, μικρό χωριό του Δήμου Αγίου Βασιλείου στο ορεινό Ρέθυμνο, όπου τον χειμώνα δεν ξεπερνούν τους τριάντα οι μόνιμοι, ο σεφ Μιχάλης Χάσικος και η οινοποιός Ηλιάνα Μαλίχιν άναψαν ξανά τα φώτα ενός καφενείου. Το έκαμαν δικό τους και το ονόμασαν «Τάρταλα». Ο Χάσικος εκπληρώνει μέρος του μεγάλου του ονείρου –να πουλήσει ό,τι έχει και να μείνει με ένα καφενείο σε κάποιο χωριό. Η Μαλίχιν έχει εκεί το σπίτι της, όπου μένει μόνιμα. Όλη μέρα στ’ αμπέλια, τώρα χάνει και τις νύχτες της, μα της αρέσει.
Το χωριό δεν είναι πέρασμα. Νοικοκυριό παντού, ασβεστωμένοι τοίχοι που «βλέπουν» στα σοκάκια, γιασεμιά, βουκαμβίλιες και βασιλικά στις γλάστρες, φύση στα καταπράσινα της, παρά το κατακαλόκαιρο. Φτάσαμε βραδάκι, την ώρα που ο ήλιος έγερνε πίσω από τα βουνά. Στον κεντρικό δρόμο σταματήσαμε να καλησπερίσουμε μια συντροφιά ηλικιωμένων και να ρωτήσουμε πού ακριβώς είναι το καφενείο. «Εκεί είναι τα Τάρταλα», είπε δυνατά ο κ. Βαγγέλης, έγνεψε προς τα πάνω και σηκώθηκε λες και μας περίμενε. Καλοντυμένος σαν να ήταν έτοιμος για την κυριακάτικη λειτουργία, με ένα πλατύ χαμόγελο, μας έδειξε δυο τρόπους να πάμε – από τον δρόμο ή από τη μεγάλη τσιμεντένια σκάλα που ανεβάζει στην κεντρική γειτονιά. Μας συνόδευσε ως πάνω, αρνήθηκε ευγενικά την πρόσκληση να κάτσει. «Χθες πήγα, αλλά δεν βρήκα τραπέζι, ήτανε γεμάτα», είπε και έδωσε το στίγμα.
 |  |
Ούτε 10 μέρες δεν είχε ανοίξει το καφενείο, μα ήδη το ‘χε μάθει κόσμος πολύς και γινόταν μεγάλη κουβέντα για αυτό. Γεμάτο κάθε βράδυ. Το ‘λεγε και το ξανάλεγε ο Χάσικος πως θα ανοίξει καφενείο παραδοσιακό, γνωστή και η μεγάλη του αγάπη για αυτά τα παλαιϊνά, παραδοσιακά στέκια. Ήδη έχει χαρτογραφήσει 14 καφενέδες στο Δήμο Αγίου Βασιλείου και ετοιμάζει και τον υπόλοιπο νομό του Ρεθέμνους. Έχει τa Hasika στην πόλη του Ρεθύμνου, τη Μέδουσα στον Πλακιά, άνοιξε και το Yiayia στις Σπέτσες, όμως στη Λαμπινή περνά τα βράδια του.
Τάρταλα στην κρητική σημαίνει «πράγματα, αντικείμενα περιττά». Εδώ, όμως, όλα έχουν λόγο ύπαρξης. Στον χώρο λειτουργούσε από το 2000 το καφενείο του Κώστα Κελαϊδή και της μάνας του της κυρίας Μαρίας. Όταν εκείνοι το άφησαν, η Ηλιάνα Μαλίχιν, που κατάγεται από εκεί και έχει φτιάξει ακριβώς απέναντι το σπίτι της, το πήρε μαζί με τον Μιχάλη Χάσικο. Για τον Μιχάλη –με ρίζες στα χωριά του Αμαρίου και του Αγίου Βασιλείου και μακρινό συγγενή της Ηλιάνας– ήταν η τέλεια ευκαιρία.
Τον χώρο τον «έστησε» η Καλλιόπη, η μητέρα της Ηλιάνας, με μεράκι. Μάζεψε τάρταλα για τη διακόσμηση, στόλισε κάθε γωνιά. Τώρα, όπως λέει η ίδια, «σκουπίζω, καθαρίζω και κάνω λάντζα». Στην κουζίνα και ο αδελφός της, ο Νίκος.
Σινέ «Τα Τάρταλα»
Η «σάλα» στα Τάρταλα περιορίζεται στη μικρή αυλή, αλλά όλο και κάποιο τραπεζάκι μπαίνει μπροστά από το σπίτι της Μαλίχιν στο πλαϊνό δρομάκι. Πρώτος μας καλωσορίζει ο Σήφης, το μπιγκλ της Ηλιάνας, τριγύρω κι ο Μανώλης, ο άλλος της σκύλος, μα και ο Μιχάλης φέρνει συχνά και τον δικό του, τον Ταρτάρ. Στα Τάρταλα τα σκυλιά είναι μέρος της παρέας και είδαμε πολλούς επισκέπτες να κουβαλούν τα δικά τους.
Η αυλή είναι στρωμένη με λευκά μονοπάτια ανάμεσα σε τσιμεντένιο δάπεδο, δίνοντας μια αίσθηση νησιώτικης απλότητας. Η είσοδος του μαγαζιού σε καλωσορίζει με τη μεταλλική πινακίδα «Παραδοσιακό Καφενείο Τάρταλα, Χάσικος – Μαλίχιν», δύο παλιές λάμπες πετρελαίου κρεμασμένες στον τοίχο και ένα λέρι (κουδούνι) προβάτου. Τάρταλα παντού! Εκεί, στο κατώφλι, κάνουν τη δική τους παρέα πεπόνια και καρπούζια, μια παλιά νταμιτζάνα κρασιού και δυο μπουκάλια με τους οίνους που σερβίρει η Μαλίχιν από το κτήμα της.
Δίπλα, στον τοίχο κάτω από το παραθύρι, μεγάλα κοφίνια γεμάτα πατάτες, κολοκύθια, ντομάτες και φρεσκοκομμένη ρίγανη σε βάζουν κατευθείαν στο κλίμα της αγνής γεύσης που θα ακολουθήσει. Μια λευκή οθόνη κατεβαίνει κι ο μικρός προτζέκτορας ρίχνει με αγάπη ασπρόμαυρες εικόνες από παλιές ελληνικές ταινίες. Ο Βέγγος, η Βλαχοπούλου, ο Κωνσταντάρας γίνονται για λίγο θαμώνες του καφενείου. Γελούν και τρώνε παρέα με όσους κάθονται στα τραπέζια του. Όταν πέσει το βράδυ, η οθόνη ανεβαίνει και αρχίσουν να παίζουν οι ήχοι της Κρήτης, ο Ψαραντώνης, ο Χαρούλης, τα Στρατάκια. Λύρα, μαντινάδα και ψυχή.
Ένα και μόνο μεγάλο τραπέζι έχουν στη γωνία, στιβαρό, με ξύλινες τάβλες, φτιαγμένο για να αντέχει φαγοπότια και ιστορίες, με αναπαυτικό χτιστό καναπέ από τη μέσα του πλευρά. Στη μέση στήνονται ξύλινα τετράγωνα και στρογγυλά μεταλλικά τραπεζάκια με καρέκλες άνετες, ξύλινες με ψάθα. Ένα μεγάλο παλιό πιθάρι στολισμένο με ανθισμένη βουκαμβίλια στέκεται στη μια γωνιά.
Πάνω από τα τραπέζια είναι τεντωμένα μεγάλα πανιά που προσφέρουν σκιά, ενώ μπροστά από το μικρό λευκό κτίσμα με την ταμπέλα «Τάρταλα» έχει στηθεί ξύλινη πέργκολα με καλάμι. Ο χώρος είναι τελικά μεγαλείο μέσα στην λιτότητα και τα τάρταλα του. Στο πίσω αυλιδάκι –μικρό, δροσερό– γίνονται τώρα οι γευσιγνωσίες του Κτήματος Μαλίχιν, όσο το οινοποιείο στις Μέλαμπες παραμένει κλειστό μέχρι να βρεθεί νέα στέγη.
