SOS για τον «πράσινο χρυσό» της Κρήτης – Φόβοι για εγκατάλειψη ελαιώνων μετά την καταστροφική σοδειά
Καριωτάκη Μαίρη
Σε απόγνωση βρίσκονται οι ελαιοπαραγωγοί της Κρήτης, καθώς η δραματική μείωση της παραγωγής λόγω της κλιματικής κρίσης οδηγεί την Περιφέρεια σε αίτημα άμεσων αποζημιώσεων, προειδοποιώντας ακόμη και για κίνδυνο ερημοποίησης του νησιού
Σε κρίσιμη καμπή βρίσκεται ο “πράσινος χρυσός” της Κρήτης, με την κλιματική κρίση να καταφέρει βαρύ πλήγμα στους παραγωγούς του νησιού. Με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης, κατατέθηκε πλήρης, επιστημονικά τεκμηριωμένος φάκελος στον νέο υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, με τον οποίο διεκδικείται η άμεση οικονομική στήριξη των ελαιοπαραγωγών, προκειμένου να αποφευχθεί το εφιαλτικό σενάριο της εγκατάλειψης των καλλιεργειών.
Η παρατεταμένη ανομβρία, οι καύσωνες και οι ακραίοι νότιοι άνεμοι κατά την περίοδο της άνθισης “γέμισαν” τον φάκελο της Περιφέρειας Κρήτης με αδιάψευστα στοιχεία για μια από τις χειρότερες σοδειές των τελευταίων ετών.
«Όπως είχαμε δεσμευτεί ως Περιφέρεια Κρήτης, ύστερα από συντονισμένη προσπάθεια της επιστημονικής επιτροπής της Περιφέρειας Κρήτης, που συμμετέχουν και τα εκπαιδευτικά και ερευνητικά μας ιδρύματα, καταρτίσαμε έναν φάκελο όσον αφορά στη μειωμένη ελαιοπαραγωγή της προηγούμενης χρονιάς, η οποία έχει μεγάλο αντίκτυπο στους παραγωγούς μας, στη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής, στη βιωσιμότητα της ελαιοκομίας, που είναι η πιο σημαντική, η πιο δυναμική καλλιέργεια του νησιού μας», σημείωσε ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρος Τζεδάκης.
Η απώλεια εισοδήματος για τους Κρητικούς παραγωγούς είναι τεράστια, καθώς η μείωση της παραγωγής αγγίζει το 50% σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.
«Διεκδικούμε από την Πολιτεία μια αποζημίωση για τους παραγωγούς μας, προκειμένου να μπορέσουν να είναι βιώσιμοι και να συνεχίσουν να παράγουν. Έχουν δώσει πάρα πολλά χρήματα στις καλλιεργητικές τους δαπάνες και για την επόμενη χρονιά. Διεκδικούμε μια αποζημίωση προκειμένου να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα», δήλωσε ο κ. Τζεδάκης.
Τα “μαύρα” νούμερα της σοδειάς
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ειδικής επιστημονικής μελέτης με τίτλο “Αποτίμηση μειωμένης παραγωγής στην ελαιοκαλλιέργεια της Κρήτης για το έτος 2025-2026”, η οποία εκπονήθηκε από την Ειδική Ομάδα Εργασίας της Περιφέρειας, σε συνεργασία με τα ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα του νησιού, η πτώση είναι κατακόρυφη: Ενώ σε μια κανονική χρονιά (όπως το 2024-2025) η Κρήτη παρήγαγε περίπου 90.000 τόνους ελαιολάδου, η φετινή παραγωγή (2025-2026) κατρακύλησε στους 57.000 τόνους.
Το πρόβλημα εντοπίζεται με τεράστια ένταση στην ανατολική και κεντρική Κρήτη. Οι Περιφερειακές Ενότητες Λασιθίου (όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη ζημιά), Ηρακλείου και Ρεθύμνου δοκιμάστηκαν σκληρά. Αντίθετα, η Π.Ε. Χανίων επέδειξε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, κρατώντας ψηλότερα τα επίπεδα της παραγωγής.
Οι “ένοχοι” της καταστροφής: Κλιματικό και θερμικό στρες
Η επιστημονική επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι η δραστική μείωση δεν οφείλεται σε λάθη των παραγωγών ή στις καλλιεργητικές πρακτικές, αλλά αποκλειστικά σε εξωγενείς, μη ελεγχόμενους κλιματικούς παράγοντες:
Σωρευτικό υδατικό στρες: Η παρατεταμένη λειψυδρία στέρησε από τα δέντρα το απαραίτητο νερό.
Θερμικό στρες: Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού επιβάρυναν την κατάσταση.
Νότιοι άνεμοι: Κατά την κρίσιμη περίοδο της άνθισης και καρπόδεσης, οι νοτιάδες “έκαψαν” τις ελπίδες για μια καλή σοδειά, ειδικά στο Λασίθι.
«Το κόστος παραγωγής είναι ήδη επαυξημένο λόγω της νησιωτικότητας. Αν ο παραγωγός, τη χρονιά που περιμένει να πάρει καρπό, δεν έχει παραγωγή λόγω καιρού, δε θα μπορεί να συνεχίσει. Μιλάμε για ορατό κίνδυνο εγκατάλειψης», τονίζει ο κ. Τζεδάκης, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά βαθιά περιβαλλοντικό.
«Αν οι παραγωγοί εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους, η Κρήτη θα γίνει Σαχάρα»
Ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρος Τζεδάκης, κρούει τον “κώδωνα” του κινδύνου για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτής της κρίσης. Όπως επισημαίνει, η ελαιοκαλλιέργεια καλύπτει το 25% της έκτασης της Κρήτης, λειτουργώντας ως ένα τεράστιο φυσικό δάσος, πνεύμονας οξυγόνου και δεξαμενή διοξειδίου του άνθρακα.
«Όταν μιλάμε για κλιματική αλλαγή και κλιματική κρίση, καταλαβαίνουμε όλοι μας ότι, όταν το 25% της Κρήτης καλύπτεται από ένα δάσος ελαιώνων, όταν δεν υπάρχει βιωσιμότητα και οι παραγωγοί μας εγκαταλείψουν τις περιουσίες αυτές, καταλαβαίνετε θα γίνουμε Σαχάρα», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας.
Μαργαρίτης Σχοινάς: Τα αιτήματα προς τον υπουργό από τους φορείς της Κρήτης
Με την επιστολή που απέστειλε ο περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, προς τον νέο υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, η Κρήτη ζητά:
– Άμεση ενεργοποίηση των διαδικασιών αποζημίωσης μέσω των κρατικών μηχανισμών ενίσχυσης για την αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος.
– Αλλαγή του θεσμικού πλαισίου του ΕΛΓΑ, ώστε οι εισφορές που πληρώνουν οι ελαιοπαραγωγοί να έχουν ανταποδοτικότητα και το δέντρο της ελιάς να αποζημιώνεται δίκαια και ουσιαστικά απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
– Στρατηγική ανάδειξη της ελαιοκαλλιέργειας στη νέα ΚΑΠ, με ειδικά κίνητρα και ενισχύσεις που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα στο νησί.
