Σημαντική η παρουσία των γυναικών στην αγροτική οικονομία της Κρήτης, από τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες και τους ελαιώνες μέχρι τη μεταποίηση, τους συνεταιρισμούς και την επιχειρηματικότητα
Στην Κρήτη, οι γυναίκες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αγροτική οικονομία, με τη συμμετοχή τους να επικεντρώνεται κυρίως στις εντατικές καλλιέργειες, στη μεταποίηση τοπικών προϊόντων και στην αγροδιατροφική επιχειρηματικότητα. Αν και ιστορικά η παρουσία τους ήταν άτυπη, ως βοηθητικά μέλη των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων, πλέον ηγούνται δυναμικών επιχειρηματικών πρωτοβουλιών.
Στην Κρήτη, οι γυναίκες διαχειρίζονται σημαντικό μέρος της αγροτικής γης, που φτάνει τα 874.600 στρέμματα, γεγονός που κατατάσσει το νησί στη δεύτερη θέση στην Ελλάδα, μετά την Κεντρική Μακεδονία, σε απόλυτη έκταση υπό γυναικεία διαχείριση.
Η συμμετοχή των γυναικών στην επιχειρηματικότητα του αγροδιατροφικού τομέα κινείται γύρω στο 27%, σύμφωνα με τοπικές και ευρωπαϊκές έρευνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου μόλις το 17,2% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης διαχειρίζεται από γυναίκες, με πολλές Ελληνίδες και Κρητικές αγρότισσες να έχουν ενεργό ρόλο στην παραγωγή και στην ιδιοκτησία γης.
Εκτός από τη νομική ή τυπική διαχείριση, οι γυναίκες στην Κρήτη, όπως συμβαίνει σε αγροτικές περιοχές της Ιεράπετρας και της Μεσαράς, αποτελούν βασικό πυλώνα της καθημερινής καλλιεργητικής δραστηριότητας, της μεταποίησης και της στήριξης των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων.
Οι καλλιέργειες με την πιο ενεργή γυναικεία συμμετοχή
Οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες και ιδιαίτερα η παραγωγή κηπευτικών προϊόντων συγκαταλέγονται στους τομείς με την πιο ενεργή γυναικεία συμμετοχή.
Σε περιοχές με έντονη παραγωγή εκτός εποχής κηπευτικών, όπως η Ιεράπετρα, η Κουντούρα και η Μεσαρά, οι γυναίκες συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα στάδια της αγροτικής δραστηριότητας. Αναλαμβάνουν εργασίες που απαιτούν λεπτότητα και προσοχή, όπως η φύτευση, η λίπανση, η φροντίδα, η συγκομιδή, η διαλογή και η συσκευασία των προϊόντων.
Παρότι οι βαριές μηχανικές αγροτικές εργασίες, όπως το όργωμα, παραδοσιακά ανδροκρατούνται, οι γυναίκες της Κρήτης συμμετέχουν μαζικά στη συγκομιδή της ελιάς και του σταφυλιού, καθώς και στη διαχείριση των οικογενειακών ελαιώνων.
Λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για την κρητική ρίγανη, το φασκόμηλο, το δίκταμο και το τσάι του βουνού, πολλές γυναίκες έχουν στραφεί στην καλλιέργεια, τη συλλογή, την αποξήρανση και την τυποποίηση βοτάνων, συνδυάζοντας την παράδοση με τη σύγχρονη κοσμετολογία και τη γαστρονομία.
Ο ρόλος των γυναικείων αγροτουριστικών συνεταιρισμών
Η πιο αυτόνομη και δυναμική γυναικεία δραστηριότητα στην Κρήτη εντοπίζεται στους γυναικείους αγροτουριστικούς συνεταιρισμούς.
Εκεί, οι γυναίκες μεταποιούν προϊόντα της πρωτογενούς παραγωγής, όπως σταφύλια, ελιές και φρούτα, παρασκευάζοντας παραδοσιακά αρτοσκευάσματα, παξιμάδια, ξεροτήγανα, γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, σάλτσες και λικέρ.
Ασχολούνται επίσης με την παρασκευή κρητικών τυροκομικών προϊόντων σε οικογενειακό επίπεδο.
Σύμφωνα με στοιχεία από αγροδιατροφικά συνέδρια που έχουν πραγματοποιηθεί στην Κρήτη, η επίσημη συμμετοχή των γυναικών ως επικεφαλής αγροτικών επιχειρήσεων αγγίζει το 27%, με τις ευρωπαϊκές πολιτικές να παρέχουν πλέον κίνητρα για την περαιτέρω ενδυνάμωσή τους και την ανάληψη διοικητικών ρόλων.
Τα στοιχεία της Eurostat για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αγρότισσας στις 15 Οκτωβρίου, οι γυναίκες διαχειρίστριες κατείχαν μόλις το 17,2% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2023.
Ωστόσο, η Ελλάδα βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με τις γυναίκες να διαχειρίζονται το 23,9% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης στη χώρα, δηλαδή 6,7 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από την ΕΕ.
Αν εξεταστεί ο συνολικός αριθμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, ανεξαρτήτως έκτασης γης, οι γυναίκες στην ΕΕ διαχειρίζονται το 28% των αγροκτημάτων, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό αγγίζει το 27%.
Η στατιστική ανάλυση της Eurostat αναδεικνύει τα εξής βασικά δεδομένα:
- Τα υψηλότερα ποσοστά διαχείρισης αγροτικής γης από γυναίκες καταγράφηκαν στην περιφέρεια Oberösterreich της Αυστρίας (42,5%) και στην περιφέρεια Asturias της Ισπανίας (41,0%).
- Στον αντίποδα βρίσκονται περιφέρειες της Ολλανδίας, όπως το Friesland (2,7%) και το Flevoland (2,9%), όπου η γυναικεία παρουσία στη διαχείριση της γεωργικής γης είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.
Μέση γεωργική έκταση ανά εκμετάλλευση κατά περιφέρεια
Οι περιφέρειες της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας διαθέτουν παραδοσιακά μεγαλύτερες εκτάσεις ανά παραγωγό, λόγω των εκτεταμένων πεδιάδων και των αροτραίων καλλιεργειών, σε αντίθεση με τη νησιωτική Ελλάδα και την Πελοπόννησο, όπου κυριαρχούν ο πολυτεμαχισμός της γης και οι δενδρώδεις καλλιέργειες.
- Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: 89,79 στρέμματα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μέση έκταση στη χώρα, αυξημένη κατά 3,3% σε σχέση με το 2020.
- Κεντρική Μακεδονία: 78,89 στρέμματα. Παραμένει σταθερός πυλώνας του πρωτογενούς τομέα, παρά τη μικρή μείωση κατά 0,8%.
- Δυτική Μακεδονία: Διατηρεί επίσης υψηλό μέσο όρο, λόγω των μεγάλων καλλιεργούμενων εκτάσεων.
Στο σύνολο των καλλιεργειών της χώρας, οι αροτραίες καλλιέργειες (ετήσιες) αντιπροσωπεύουν το 56,2%, οι μόνιμες και δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως οι ελαιώνες και οι οπωρώνες, το 36,5%, οι εκτάσεις σε αγρανάπαυση το 5,8% και τα κηπευτικά το 1,5%.
Η Κεντρική Μακεδονία και η Θεσσαλία αποτελούν τις δύο κορυφαίες περιφέρειες ως προς τη συνεισφορά στο αγροτικό προϊόν, ενώ περιφέρειες όπως η Κρήτη και η Πελοπόννησος εξειδικεύονται στις μόνιμες καλλιέργειες, κυρίως στην παραγωγή ελαιολάδου και εσπεριδοειδών.
Ο αγροτικός τομέας συνεισφέρει περίπου 7 δισεκατομμύρια ευρώ στο ελληνικό ΑΕΠ, ποσό που αντιστοιχεί στο 3,6% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, και απασχολεί περισσότερα από 461.000 άτομα.
neakriti.gr
