Πετάσης Νίκος
Η άγρια αγκινάρα, ένας από τους πιο αγαπημένους μεζέδες της κρητικής παράδοσης, φαίνεται να κρύβει σημαντικές προοπτικές για την τοπική αγροτική οικονομία, εφόσον καλλιεργηθεί οργανωμένα και σε μεγαλύτερη κλίμακα. Παρά τη ζήτηση που παραμένει υψηλή και τις τιμές που διατηρούνται σε καλά επίπεδα λόγω έλλειψης παραγωγής, λίγοι παραγωγοί τολμούν να επενδύσουν επαγγελματικά, κυρίως λόγω των απαιτήσεων της καλλιέργειας
Αυτή την περίοδο ο κορυφαίος μεζές της ρακής στις παρέες των Κρητικών είναι τα κουκιά και οι αγκινάρες. Οι περισσότεροι στους κήπους που διατηρούν στα χωριά της Κρήτης έχουν φυτεμένες μερικές αγκιναριές για να έχουν την Άνοιξη στο σπίτι και στην παρέα τους αυτό τον εξαιρετικό μεζέ. Λίγοι όμως τολμούν να καλλιεργήσουν επαγγελματικά την αγκινάρα αν δεν γνωρίζουν τα μυστικά της, αν δεν έχουν μεγάλες διαθέσιμες εκτάσεις και φυσικά πολύ και καλό νερό.
«Εφέτος στην περιοχή της Ιεράπετρας δοκίμασαν να καλλιεργήσουν αγκινάρες επαγγελματικά μόνο δυο αγρότες. Η ποσότητα που έφτανε στην αγορά δεν επαρκούσε να καλύψει τη ζήτηση των καταναλωτών και οι αγκινάρες μέχρι και σήμερα πωλούνται λόγω έλλειψης σε υψηλές τιμές. Η Ανατολική Κρήτη τροφοδοτείται με αγκινάρες κυρίως από το Νομό Ηρακλείου καθώς οι παραγωγοί του νομού Λασιθίου με μικρές εξαιρέσεις τις καλλιεργούν μόνο για αυτοκατανάλωση. Πιστεύω ότι η καλλιέργεια της αγκινάρας έχει μέλλον στην Ανατολική Κρήτη, εφόσον καλλιεργηθεί σωστά και σε μεγάλη κλίμακα», μας είπε ο έμπορος φρούτων και λαχανικών κ. Δημήτρης Μπαλοθιάρης.
Γιατί εγκατέλειψαν την καλλιέργεια της αγκινάρας στην Παχιά Άμμο
Στον αναδασμό της Παχιάς Άμμου είχε γίνει πριν 30 χρόνια η μεγαλύτερη καλλιέργεια αγκινάρας από τον κ. Μανόλη Παπαδημητρόπουλο με καταγωγή από την Βιάννο. Ενώ τα πρώτα χρόνια πήγαινε καλά στη συνέχεια το χαλάζι, οι αρρώστιες, οι κλεψιές και η αλλαγή φιλοσοφίας στην προστασία του Περιβάλλοντος τον υποχρέωσαν να τα εγκαταλείψει και να στραφεί στη φυσική καλλιέργεια, χωρίς χημικά, λιπάσματα και φυτοφάρμακα, χρησιμοποιώντας μόνο οργανική ουσία, κομπόστ και υγρό φυσικό λίπασμα από την ανακύκλωση φυτικών υπολειμμάτων, για την οποία χρησιμοποιεί μόνο ένα συγκεκριμένο είδος γαιοσκωλήκων.
«Είχα φτάσει να καλλιεργώ μετά το 1995 70 στρέμματα αγκινάρες και να τροφοδοτώ συστηματικά τα πρώτα χρόνια τις αγορές του Λασιθίου και του Ηρακλείου. Στα πρώτα χρόνια η καλλιέργεια πήγαινε πολύ καλά και η καλλιέργεια μου άφηνε ένα καλό εισόδημα. Ώσπου μια χρόνια Δεκέμβρη μήνα έκαμε μια κακοκαιρία και το χαλάζι που έπεσε μου προκάλεσε μεγάλη ζημιά στις αγκιναριές. Μέχρι εκείνον τον χειμώνα ήμουν ο πιο πρώιμος παραγωγός αγκινάρας και όλοι οι έμποροι περίμεναν εμένα να κάνω την πρώτη συγκομιδή. Ήξεραν οι έμποροι ότι στις 8 Νοεμβρίου την ημέρα της εορτής του Μιχαήλ Αρχαγγέλου, εγώ είχα αγκινάρες να τους πουλήσω. Αυτά τα 70 στρέμματα τα είχα για επαγγελματική καλλιέργεια κάνοντας συμβατική γεωργία. Είχα αφήσει και μισό στρέμμα με αγκιναριές στο οποίο δε χρησιμοποιούσα τίποτα άλλο εκτός από νερό και το είχα για την οικογένεια και για τους φίλους μου. Το χαλάζι εκείνη τη χρονιά μου διέλυσε ότι είχα φτιάξει με κόπο και ιδρώτα. Δε μου πείραξε όμως τόσο πολύ, το μισό στρέμμα τις αγκινάρες που καλλιεργούσα χωρίς να χρησιμοποιώ χημεία. Αργότερα στα 70 στρέμματα της επαγγελματικής καλλιέργειες μπήκε και ο βοτρύτης και τις αποτελείωσε. Αυτό ήταν το πρώτο μήνυμα που μου έδωσε η ίδια η φύση. Το δεύτερο και το πιο σημαντικό ήταν αυτό που μου έδωσε έναν γείτονας μου Γερμανός γεωπόνος-βιοκαλλιεργητής που καλλιεργούσε 18 στρέμματα λαχανικά δίπλα μου, χωρίς χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα.
Εκείνος με μάλωσε όταν με είδε να ραντίζω με τους εργάτες μου τις αγκιναριές που είχαν γεμίσει κάμπιες. Όταν του έδειξε τις αμέτρητες κάμπιες που είχαν γεμίσει το φρεσκοφυτεμένο χωράφι, μου έδειξε τα πουλάκια που πετούσαν και μου είπε ότι μόνο αυτά μπορούν να φάνε τις κάμπιες και να καθαρίσουν την καλλιέργεια μου. Τα φυτοφάρμακα θα κάνουν κακό σε εσένα μου είπε. Του είπα ότι θέλω να πάω να ραντίσω και 600 μανταρινιές που καλλιεργώ και έχουν ψύλλος. Εκείνος μου έδειξε μερικές πασχαλίτσες και ψαλίδες και μου είπε να τις μαζέψω πάνω από τον άνηθο και να πάω να τις αφήσω στο χωράφι με τις μανταρινιές. Έκαμα ότι μου είπε και εντυπωσιάστηκα από το αποτέλεσμα. Αυτά τα ωφέλιμα έφαγαν τα βλαβερά έντομα. Αυτό μου άλλαξε όλη τη φιλοσοφία που είχα για στη συμβατική γεωργία και στράφηκα από τότε στη φυσική καλλιέργεια, στη συγκαλλιέργεια πολλών ειδών ταυτόχρονα, στη χρήση ωφέλιμων εντόμων και στην κομποστοποίηση των φυτικών υπολειμμάτων από τα οποία παράγω φυσικό υγρό λίπασμα. Τα τελευταία 30 χρόνια καλλιεργώ με φυσικό τρόπο και στα χωράφια μου δεν μπαίνει κανένα χημικό λίπασμα και κανένα φυτοφάρμακο.
»Έτσι διατηρώ σήμερα μεταξύ άλλων και μια μικρή καλλιέργεια αγκινάρας την οποία απολαμβάνω μαζί με τους φίλους μου», μας είπε κ. Μανόλης Παπαδημητρόπουλος γνωστός για τις εφευρέσεις του και τα πειράματα του στην ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων και στην κομποστοποίηση τους με τη χρήση γιαοσκωλήκων.
Η αγκινάρα στην άλλη Ελλάδα
Η καλλιέργεια της αγκινάρας στην Ελλάδα ευδοκιμεί σε περιοχές με ήπιο χειμώνα, προτιμώντας αμμοπηλώδη, γόνιμα και καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη. Η φύτευση γίνεται συνήθως καλοκαίρι-φθινόπωρο, ενώ η συγκομιδή διαρκεί από τον Νοέμβριο έως τον Μάιο. Απαιτεί μέτριες θερμοκρασίες τακτικό πότισμα και λίπανση (πλούσια σε κάλιο), με αποδόσεις που φτάνουν τα 700-2000 κιλά ανά στρέμμα. Η αγκινάρα αγαπά τα βαθιά, γόνιμα εδάφη, πλούσια σε οργανική ουσία. Ιδανικό κλίμα είναι το μεσογειακό, χωρίς ακραίους παγετούς. Απαιτεί συχνά ποτίσματα, ειδικά κατά την ανάπτυξη των κεφαλών, ενώ το ριζικό σύστημα πρέπει να διατηρείται υγρό αλλά όχι λασπωμένο. Η λίπανση με κάλιο ενισχύει την παραγωγή, με προτεινόμενη μηνιαία εφαρμογή βιολογικού λιπάσματος.
Στην Ελλάδα, η αγκινάρα καλλιεργείται συστηματικά, με γνωστές περιοχές παραγωγής, όπως η Τήνος, η Αργολίδα και η Ηλεία. Η καλλιέργεια είναι πολυετής, με τη μεγαλύτερη παραγωγή να επιτυγχάνεται συνήθως κατά το 3ο και 4ο έτος.
