ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Νέο τοπίο στο εμπόριο των αγροτικών προϊόντων φέρνει η εφαρμογή της β’ φάσης του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής, δημιουργώντας επιπλέον υποχρεώσεις και απαιτώντας από τους παραγωγούς γρήγορη προσαρμογή σε έναν τρόπο διακίνησης που, για την πλειονότητα, απέχει πολύ από όσα είχαν συνηθίσει.
Η παράταση -ή, καλύτερα, η μετάθεση της εφαρμογής- για τις 12 Οκτωβρίου 2026 δίνει μια σημαντική χρονική ανάσα, η οποία ωστόσο καλό θα ήταν να μη δώσει τη θέση της στον εφησυχασμό, καθώς στο εξάμηνο που μεσολαβεί οι υπόχρεοι αγρότες θα πρέπει να ενημερωθούν και, παράλληλα, να εξοικειωθούν σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βαθμό με νέα εργαλεία, που εφεξής θα συντροφεύουν την καθημερινότητά τους.
Του Γιάννη Τσατσάκη
Johny_ts@hotmail.com
Σήμερα, ο λογιστής-φοροτεχνικός, πρόεδρος της ΕΛΦΕΕ Ν. Ηλείας, Αλέξιος Νταουλάρης, αναλύει στον «Ε.Α.» τα νέα δεδομένα που δημιουργεί για τους επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής (εφεξής: ΨΔΑ).
Ψηφιακό διαβατήριο για κάθε φορτίο
«Η β’ φάση του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής (ΨΔΑ) δεν περιορίζεται πλέον στην απλή έκδοση ενός ηλεκτρονικού παραστατικού πριν από τη μεταφορά. Εισάγει ένα ολοκληρωμένο σύστημα ψηφιακής παρακολούθησης της διακίνησης, το οποίο καταγράφει κάθε στάδιο της πορείας των αγροτικών προϊόντων -φόρτωση, μεταφόρτωση, μεταφορά, παραλαβή, ποιοτικό και ποσοτικό έλεγχο-, μέχρι την τελική ολοκλήρωση της διακίνησης.
Ουσιαστικά, κάθε φορτίο αποκτά ένα ψηφιακό διαβατήριο με QR code, μέσω του οποίου παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο η κατάστασή του (in transit, delivered, completed κ.λπ.).
Το κανονιστικό πλαίσιο και το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα
Το πλαίσιο της β’ φάσης θεμελιώνεται στις αποφάσεις Α.1122/2024 και Α.1123/2024 της ΑΑΔΕ, όπως τροποποιήθηκαν και επικαιροποιήθηκαν το 2025-2026.
Αρχικά, η πλήρης ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης είχε προγραμματιστεί να καταστεί υποχρεωτική από 1η Μαΐου 2026. Ωστόσο, λόγω της τεχνικής και οργανωτικής πολυπλοκότητας, αποφασίστηκε τμηματική εφαρμογή.
Σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα:
-Από 12/10/2026 ενεργοποιούνται υποχρεωτικά οι διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης, παραλαβής και επιβεβαίωσης, δηλαδή ο πυρήνας της ψηφιακής παρακολούθησης.
-Από 1/1/2027 προστίθεται η ενιαία κωδικοποίηση ειδών (TARIC), ώστε τα προϊόντα να ταυτοποιούνται με κοινό τρόπο σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ποιους αγρότες αφορά και ποιοι εξαιρούνται
Η β’ φάση αφορά τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, ανεξαρτήτως μεγέθους, εφόσον διακινούν προϊόντα με εμπορικό σκοπό. Αντίθετα, οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ εξακολουθούν να εξαιρούνται πλήρως από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής. Στις περιπτώσεις αυτές, το στοιχείο διακίνησης εκδίδεται από τον αγοραστή ή τον έμπορο που παραλαμβάνει τα προϊόντα, ακόμη και στη β’ φάση.
Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για:
-Ενδοδιακίνηση (π.χ. από χωράφι σε αποθήκη του ίδιου παραγωγού, χωρίς πώληση και εντός μικρής απόστασης), όπου δεν απαιτείται ΨΔΑ.
-Αγρότες λαϊκών αγορών, οι οποίοι μετά το τέλος των μεταβατικών εξαιρέσεων υποχρεούνται να εκδίδουν συγκεντρωτικό ψηφιακό δελτίο αποστολής για τη μεταφορά των προϊόντων τους.
Κρίσιμη η ένδειξη «προς ζύγιση»
Η ουσία της β’ φάσης βρίσκεται στην παρακολούθηση της διακίνησης σε πραγματικό χρόνο. Το ψηφιακό δελτίο δεν «κλείνει» με την έκδοσή του. Αντίθετα, ενημερώνεται δυναμικά:
-Κατά τη φόρτωση του φορτίου.
-Σε κάθε μεταφόρτωση ή αλλαγή μεταφορικού μέσου.
-Κατά την παραλαβή, όπου ο παραλήπτης επιβεβαιώνει ψηφιακά την ολοκλήρωση ή καταγράφει αποκλίσεις.
-Στον ποιοτικό και ποσοτικό έλεγχο, ιδίως όταν το τελικό βάρος δεν είναι γνωστό κατά την αναχώρηση.
Iδιαίτερα κρίσιμη είναι η ένδειξη «προς ζύγιση», που επιτρέπει στον αγρότη να στείλει προϊόντα με εκτιμώμενη ποσότητα και να οριστικοποιηθεί το βάρος κατά την παραλαβή (π.χ. σε ελαιοτριβείο ή συσκευαστήριο).
- Τεχνικό σκέλος στη διασύνδεση με το myDATA και εργαλεία
Η β’ φάση βασίζεται πλήρως στη διασύνδεση με το myDATA. Οι αγρότες μπορούν να συμμορφωθούν:
-Μέσω λογισμικών ERP ή παρόχων ηλεκτρονικής τιμολόγησης, που υποστηρίζουν QR codes, καταστάσεις διακίνησης και επιβεβαίωση παραλαβής.
-Μέσω των δωρεάν εργαλείων της ΑΑΔΕ, όπως το «timologio» και το myDATAapp, που επιτρέπουν έκδοση, σάρωση QR και παραλαβή ακόμη και από κινητό τηλέφωνο.
-Σε περιπτώσεις έλλειψης σύνδεσης στο διαδίκτυο προβλέπεται προσωρινή χειρόγραφη έκδοση, με υποχρέωση ψηφιακής καταχώρισης μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.
2. Αλλαγή φιλοσοφίας με πλήρως ψηφιακά ελεγχόμενη διαδικασία
Η β’ φάση του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής μετατρέπει τη διακίνηση αγροτικών προϊόντων σε μια πλήρως ψηφιακά ελεγχόμενη διαδικασία. Για τον αγρότη του κανονικού καθεστώτος δεν πρόκειται απλώς για ακόμα μία υποχρέωση, αλλά για αλλαγή φιλοσοφίας: κάθε φορτίο παρακολουθείται από την αρχή μέχρι το τέλος.
Αν και η μετάβαση απαιτεί προσαρμογή και εξοικείωση με νέα εργαλεία, δημιουργεί συνθήκες διαφάνειας, ασφάλειας και καλύτερης οργάνωσης, ενισχύοντας τελικά τη θέση του αγρότη μέσα στη σύγχρονη εφοδιαστική αλυσίδα.
Στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ
Μέχρι 29 Μαΐου 2026 μπορούν να εκπληρώσουν χωρίς πρόστιμο τις φορολογικές υποχρεώσεις όσοι μετατάχθηκαν στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ λόγω υπέρβασης ορίου επιδοτήσεων. Βασική προϋπόθεση είναι να είχε υποβληθεί έως τις 30 Απριλίου 2026 η δήλωση μετάταξης
Δελτίο ποσοτικής παραλαβής
Από τις 12 Οκτωβρίου θα είναι υποχρεωτική η ψηφιακή έκδοση παραστατικών διακίνησης και διαβίβασης των δεδομένων της α’ φάσης για τους ελαιοπαραγωγούς αγρότες. Η μετάθεση ισχύει με την προϋπόθεση ότι εκδίδεται δελτίο ποσοτικής παραλαβής από τα ελαιοτριβεία.
Χωρίς πρόστιμο οι δηλώσεις ΦΠΑ και αποθεμάτων για όσους άλλαξαν καθεστώς
Έως τις 29 Μαΐου η προθεσμία, αλλά πρέπει να πληρούνται προϋποθέσεις
Τη δυνατότητα να εκπληρώσουν χωρίς πρόστιμο και οποιαδήποτε άλλη κύρωση μέχρι τις 29 Μαΐου 2026 τις φορολογικές υποχρεώσεις που απορρέουν από το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ θα έχουν όσοι αγρότες μετατάχθηκαν σε αυτό (από το ειδικό καθεστώς), εξαιτίας της υπέρβασης του ορίου επιδοτήσεων 5.000 ευρώ.
Βασική προϋπόθεση, βέβαια, είναι να έχει υποβληθεί έως τις 30 Απριλίου 2026 η δήλωση μεταβολής για τη μετάταξη στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ (για το τρέχον έτος).
Η ρύθμιση, όπως προκύπτει από σχετική εγκύκλιο του επικεφαλής της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή, καλύπτει τις εξής υποχρεώσεις:
-Δήλωση αποθεμάτων μετάταξης στο κανονικό καθεστώς.
-Δηλώσεις ΦΠΑ για τις μηνιαίες φορολογικές περιόδους Ιανουαρίου, Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2026, εφόσον από τη μετάταξη προκύπτει υποχρέωση υποβολής μηνιαίων δηλώσεων.
-Δήλωση ΦΠΑ για το πρώτο τρίμηνο του 2026, εφόσον υπάρχει υποχρέωση τριμηνιαίας δήλωσης.
-Ανακεφαλαιωτικούς πίνακες ενδοκοινοτικών συναλλαγών για τους αντίστοιχους μήνες, εφόσον υπάρχει σχετική υποχρέωση.
Η εξόφληση του φόρου
Σε περίπτωση που από τις δηλώσεις ΦΠΑ προκύπτει ποσό φόρου προς πληρωμή, η 29η Μαΐου 2026 αποτελεί την τελική προθεσμία για την εμπρόθεσμη εξόφληση του φόρου χωρίς πρόστιμα ή άλλες κυρώσεις.
Υπενθυμίζεται ότι ο επιπλέον χρόνος για τις δηλώσεις μεταβολής και μετάταξης στο κανονικό καθεστώς είχε δοθεί λόγω της καθυστέρησης στην έκδοση βεβαιώσεων με τα ακριβή ποσά των επιδοτήσεων που έλαβαν οι αγρότες το 2026. Ωστόσο, αφορά μόνο αυτούς για τους οποίους η υποχρέωση μετάταξης προέκυψε από την υπέρβαση του ορίου των επιδοτήσεων (5.000 ευρώ). Δεν ισχύει για όσους υποχρεώθηκαν να «μεταπηδήσουν» στο κανονικό καθεστώς, λόγω υπέρβασης του ορίου από τις πωλήσεις αγροτικών προϊόντων ή/και την παροχή αγροτικών υπηρεσιών (15.000 ευρώ) – όπως επίσης δεν είχαν επιπλέον περιθώριο για την υποβολή των δηλώσεων μεταβολής.
