Η εγκατάλειψη των παραδοσιακών πρακτικών αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών – Ανάγκη για άμεση αλλαγή πολιτικών σε Ελλάδα και Ευρώπη
Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΑΒΗΣ
Χιλιάδες στρέμματα ελαιώνων έχουν καεί στη Μεσόγειο το φετινό καλοκαίρι. Αυτό μαρτυρούν τα ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκαν σε Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα τις προηγούμενες εβδομάδες. Το ίδιο συνέβη στη Λέσβο και στη Χίο, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας. Στην περίπτωση των παραδοσιακών ελαιώνων, οι φωτιές αυτές οδηγούν σε εγκατάλειψή τους, καθώς το κόστος ανασύστασης είναι τις περισσότερες φορές αδύνατο να καλυφθεί από τους αγρότες.Η παρατεταμένη ανομβρία, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες και ο μεγάλος όγκος ξερής βλάστησης μέσα στους ελαιώνες είναι ορισμένες από τις αιτίες που, μαζί με τις δασικές εκτάσεις, καίγονται και οι ελαιώνες. Σε αυτές πρέπει να προστεθεί και η εγκατάλειψη πρακτικών όπως η βόσκηση σε ελαιώνες και δασικές εκτάσεις, που περιορίζουν τη βιομάζα και μειώνουν το κόστος καθαρισμού. Όταν μάλιστα η βόσκηση γίνεται στο πλαίσιο επιστημονικού σχεδιασμού για τη διαχείριση της βλάστησης, μπορεί να λειτουργεί ευεργετικά για τους ελαιώνες και τα δάση.
Η βόσκηση από μόνη της δεν μπορει να σταματήσει τις πυρκαγιές, μπορεί όμως να περιορίσει την έκταση που θα κάψουν και να κάνει ευκολότερη την κατάσβεση τους.
Στη Λέσβο, σε παλαιότερες εποχές, οι κτηνοτρόφοι της δυτικής πλευράς του νησιού κατέβαζαν τα κοπάδια τους για βόσκηση στους ελαιώνες της ανατολικής Λέσβου (Γέρα, Θερμή, Μιστεγνά κ.λπ.). Τα πρόβατα καθάριζαν τους ελαιώνες από τα αγριόχορτα και τα κατσίκια τα δάση από τα πουρνάρια.
Όταν ξεκίνησε η καθήλωση των τιμών του ελαιολάδου και η αύξηση του εισοδήματος των κτηνοτρόφων, πολλοί ελαιοπαραγωγοί της Λέσβου δημιούργησαν τα δικά τους κοπάδια αιγοπροβάτων, τα οποία έβοσκαν στα λιοχώραφά τους. Όμως οι κοινοτικοί κανονισμοί δεν δέχονταν να επιδοτήσουν τη συνύπαρξη των δύο αγροτικών δραστηριοτήτων. Έτσι, ο παραγωγός μπορούσε να δηλώσει μια έκταση είτε ως βοσκότοπο είτε ως ελαιώνα. Ο γεωτεχνικός όρος «ελαιοβοσκότοπος» ακουγόταν από τους παράγοντες της Ε.Ε. σαν συνθηματικό μεταξύ παρανόμων.
Τα χρόνια πέρασαν και η επιστημονική γνώση κατέληξε να αντιμετωπίζει ως απολύτως θεμιτή πρακτική τη βόσκηση σε ελαιώνες και δάση, υπό όρους και προϋποθέσεις. Ενδιαφέρουσες αναφορές για τη βόσκηση των ελαιώνων έγιναν στην ημερίδα που διοργάνωσε η Γεωτεχνική Αιγαίου στην Αγία Παρασκευή τον περασμένο Μάρτιο, με τίτλο «Ευρωπαϊκή και Εθνική Στρατηγική για το Έδαφος και τη Γεωργία στη Λέσβο – Από την Ευαισθητοποίηση στην Πράξη».
Κατά τη διάρκεια των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου στην Ισπανία άνοιξε η συζήτηση για την υπερβολικά μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης που υπάρχει στα δάση και η οποία δυσχεραίνει την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Πότε θα «ξυπνήσουν» οι πολιτικοί ταγοί σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για να προωθήσουν αποφασιστικά και με σχέδιο τη βόσκηση στους ελαιώνες και τα δάση, δεν το γνωρίζουμε. Είναι όμως καιρός οι αγρότες, οι γεωτεχνικοί, οι δήμοι και οι περιφέρειες, στην Ελλάδα και σε όλη τη Μεσόγειο, να πιέσουν την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία να δράσει το ταχύτερο δυνατόν. Γιατί τότε θα μειωθούν οι καμένες εκτάσεις ελαιώνων και δασών και ταυτόχρονα θα προκύψουν σημαντικά οφέλη για τους κτηνοτρόφους.
