Στους λόφους της Ούμπρια, η Isabella Dalla Ragione κάνει μια δουλειά που μοιάζει βγαλμένη από άλλη εποχή. Είναι μια «ντετέκτιβ φρούτων». Η 68χρονη γεωπόνος αφιέρωσε τη ζωή της σε μια ασυνήθιστη αποστολή: να εντοπίζει και να διασώζει αρχαίες, ξεχασμένες ποικιλίες μήλων, αχλαδιών, κερασιών και δαμάσκηνων, προτού εξαφανιστούν για πάντα.
Η μέθοδός της είναι μοναδική: «χτενίζει» εγκαταλελειμμένους κήπους, μελετά αγροτικά έγγραφα του 1500 και, μερικές φορές, εντοπίζει τα χαμένα φρούτα αντιστοιχίζοντάς τα με εκείνα που απεικονίζονται σε αναγεννησιακούς πίνακες ζωγραφικής, συχνά δίπλα στην Παναγία και το Θείο Βρέφος.
Η δουλειά της, όμως, δεν είναι απλώς μια ρομαντική νοσταλγία. Όπως τονίζει η ίδια, είναι μια μάχη για την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς αυτές οι ξεχασμένες ποικιλίες αποδεικνύονται πιο ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και ίσως κρύβουν το «DNA» που θα σώσει τη γεωργία του αύριο.
Η Ανακάλυψη του Χαμένου Αχλαδιού του 1500
Η Dalla Ragione έχει μετατρέψει το ίδρυμά της, Archeologia Arborea (Δενδροκομική Αρχαιολογία), σε μια ζωντανή «Κιβωτό» που φιλοξενεί περίπου 150 σπάνιες ποικιλίες. Μια από τις πιο αγαπημένες της ανακαλύψεις είναι ένα μικρό, στρογγυλό αχλάδι της Φλωρεντίας.
«Το είχα βρει να περιγράφεται σε έγγραφα του 1500, αλλά δεν το είχα δει ποτέ και πίστευα ότι είχε χαθεί», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP). «Στη συνέχεια, πριν από 15 χρόνια, στα βουνά μεταξύ της Ούμπρια και της Μάρκε, βρήκα ένα δέντρο σχεδόν στη μέση του δάσους». Τη λύση στο μυστήριο την έδωσε μια ηλικιωμένη ντόπια γυναίκα, που την οδήγησε τυχαία στο χαμένο δέντρο.
Γιατί Εξαφανίστηκαν Αυτές οι Ποικιλίες;
Πώς χάθηκε αυτός ο τεράστιος πλούτος; Η Ιταλία, όπως και η Ελλάδα, διέθετε χιλιάδες τοπικές ποικιλίες, προσαρμοσμένες στο μικροκλίμα της κάθε κοιλάδας. Ωστόσο, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η γεωργία εκσυγχρονίστηκε και το σύστημα άλλαξε.
Οι σύγχρονες αγορές απαίτησαν ομοιομορφία:
- Μεγάλες σοδειές.
- Γρήγορη συγκομιδή.
- Εύκολη αποθήκευση και μεγάλη διάρκεια ζωής στο ράφι.
Αποτέλεσμα; Σήμερα, στην Ιταλία (τον μεγαλύτερο παραγωγό αχλαδιών στην Ευρώπη), μόλις πέντε σύγχρονες ποικιλίες (καμία εκ των οποίων δεν είναι ιταλική) καλύπτουν το 80% της παραγωγής. Οι εκατοντάδες τοπικές ποικιλίες απλώς εξαφανίστηκαν, καθώς κρίθηκαν «εμπορικά ακατάλληλες».
Η Κλιματική Αλλαγή τις Φέρνει Ξανά στο Προσκήνιο
Τώρα, η κλιματική αλλαγή ανατρέπει τα πάντα. Οι σύγχρονες, «βελτιωμένες» ποικιλίες, που δημιουργήθηκαν για απόδοση, είναι συχνά ευάλωτες. Αντίθετα, οι παλιές ποικιλίες που «κυνηγά» η Dalla Ragione είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς του ΟΗΕ, ένας γενετικός θησαυρός.
«Οι ποικιλίες με κληρονομιά… είναι σε θέση να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, σε πιο σοβαρές ελλείψεις νερού, σε ακραίες συνθήκες ψύχους και ζέστης», τονίζει ο Mario Marino από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO).
Ο Marino, που συμβουλεύει το ίδρυμα της Dalla Ragione, εξηγεί ότι η λύση για το μέλλον είναι η διασταύρωση αυτών των ανθεκτικών παλιών ποικιλιών με τις παραγωγικές σύγχρονες. «Η διατήρηση αυτής της κληρονομιάς σημαίνει διατήρηση της βιοποικιλότητας… και μας επιτρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτό το DNA για νέους γενετικούς πόρους».
Ένας Αγώνας Δρόμου με τον Χρόνο
Η Dalla Ragione τονίζει ότι ο αγώνας της δεν είναι ρομαντισμός. «Δεν το κάνουμε από νοσταλγία», λέει. «Το κάνουμε επειδή όταν χάνουμε την ποικιλία, χάνουμε την επισιτιστική ασφάλεια».
Ο μεγαλύτερος εχθρός της είναι ο χρόνος. Οι πλουσιότερες πηγές πληροφοριών της ήταν πάντα οι προφορικές μαρτυρίες των ηλικιωμένων αγροτών. Καθώς αυτή η γενιά φεύγει από τη ζωή, οι γνώσεις χάνονται.
«Έχω μάθει με τον δύσκολο τρόπο ότι η επείγουσα ανάγκη είναι πάντα να σώσουμε την ποικιλία», λέει. «Στο παρελθόν, αν καθυστέρησα, σκεπτόμενη “θα το κάνω του χρόνου”, διαπίστωσα ότι το φυτό έχει εξαφανιστεί».
Οι πληροφορίες βασίζονται στο ρεπορτάζ του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP).
Μείνετε Πάντα Ενημερωμένοι!
e-agrotis.gr
