Παρά τις πρόσφατες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι «το πάρτι τελείωσε για τους επιτήδειους» και τις εξαγγελίες για τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ ως μια «στρατηγική μεταρρύθμιση», η πραγματικότητα στον πρωτογενή τομέα είναι διαφορετική. Η δημόσια ρητορική περί εξυγίανσης φαίνεται να προσκρούει σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να επιτρέπει την ύπαρξη πλασματικών δηλώσεων εκατομμυρίων αιγοπροβάτων, δημιουργώντας συνθήκες βαθιάς στρέβλωσης στην αγορά.
Νομοθετικά «παράθυρα» και εικονικά στοιχεία
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην ίδια τη νομοθεσία και τη λειτουργία της υφιστάμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία επιτρέπει την αναπαραγωγή του ίδιου μοντέλου δηλώσεων. Όσο δεν αλλάζει το βασικό θεσμικό πλαίσιο, οι διαβεβαιώσεις περί διαφάνειας παραμένουν κενό γράμμα, καθώς:
- Εξακολουθούν να υφίστανται δυνατότητες επιδότησης για άτομα χωρίς πραγματική παραγωγή γάλακτος ή κρέατος και προφανώς χωρίς ζωικό κεφάλαιο..
- Παρατηρούνται φαινόμενα κατάθεσης προκλητικών πλασματικών τιμολογίων, όπως αγορά βιολογικών ζωοτροφών σε τιμές εκτός πραγματικότητας.
- Δηλώνονται εικονικές πωλήσεις γάλακτος που δεν αντιστοιχούν στις βιολογικές δυνατότητες του ζωικού κεφαλαίου, απλώς και μόνο για να δικαιολογηθεί η είσπραξη ενισχύσεων.
Αμφιβολίες για τους «ηλεκτρονικούς βώλους» και τους ελέγχους
Η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να εισάγει εσπευσμένα την υποχρεωτική τοποθέτηση ηλεκτρονικών βώλων στα αιγοπρόβατα μέσω τροπολογίας γιατί αυτή αποτελεί πρόβλεψη του Action Plan 2.0, το οποίο συμφώνησε το Νοέμβριο 2025 η Κυβέρνηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη απρόσκοπτη συνέχιση της καταβολής των ευρωπαϊκών οικονομικών ενισχύσεων και για τη διαπίστευση της ΑΑΔΕ ως αρχής πληρωμής. Ωστόσο, η κίνηση αυτή χαρακτηρίζεται ως βεβιασμένη και πρόχειρη. Εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για:
1. Την διαθεσιμότητα των ηλεκτρονικών βώλων στην αγορά για το σύνολο του ζωικού κεφαλαίου.
2. Την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου για την προμήθεια και την τοποθέτησή τους.
3. Τη σταδιακή εφαρμογή με στόχευση σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και μεγέθη εκμεταλλεύσεων που θα δημιουργήσει ανισότητες.
4. Τον κίνδυνο μιας «εφαρμογής στα χαρτιά», όπου θα εμφανίζεται ψευδώς η τοποθέτηση βώλων χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Χωρίς πλήρη, καθολική ηλεκτρονική καταγραφή και πραγματική διασύνδεση με τα στοιχεία του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και της αγοράς, το σύστημα παραμένει διάτρητο.
Διαχείριση εικόνας έναντι ουσίας
Υπάρχει η βάσιμη ανησυχία ότι η τρέχουσα στρατηγική εστιάζει στη «διαχείριση της εικόνας» προς τις ευρωπαϊκές αρχές ενόψει αξιολογήσεων, και όχι στην οριστική επίλυση του προβλήματος. Η επιδίωξη είναι να δειχθεί ότι «κάτι γίνεται», ενώ οι δομικές παθογένειες παραμένουν ανέπαφες.
Επιπλέον, η πρωτοφανής καθυστέρηση στο άνοιγμα του ΟΣΔΕ (προγραμματίζεται για τα μέσα Ιουνίου) αναμένεται να προκαλέσει ασφυξία στη ρευστότητα των παραγωγών, στον διαθέσιμο χρόνο για ορθές καταχωρήσεις και ελέγχους των αιτήσεων και συνεπώς, να συμπαρασύρει συνολικά την αγροτική οικονομία.
Όσο η πολιτική ηγεσία δεν αποδέχεται το μέγεθος των στρεβλώσεων και των αχρεωστήτων πληρωμών, η αξιοπιστία του συστήματος δεν μπορεί να αποκατασταθεί. Η ελληνική κτηνοτροφία δεν αντέχει άλλους πειραματισμούς και επικοινωνιακά τεχνάσματα. Απαιτείται πραγματική πολιτική βούληση για ρήξη με το παρελθόν και όχι απλή διαχείριση χρόνου.
