Σε δελτίο τύπου της 7/7/26 η Επιτροπή καθορίζει την κατεύθυνση για έναν ευημερούντα κτηνοτροφικό τομέα και ένα αυτάρκες σύστημα πρωτεϊνών. Αυτό το ονομάζει ως νέα στρατηγική της ΕΕ για την κτηνοτροφία. Ευημερεί όμως η κτηνοτροφία; Έχουμε αποδεχθεί πλήρως την αυτάρκεια πρωτεϊνών, μέσω ακόμη και εντόμων; Έχουμε διδαχθεί από τις «τρελές αγελάδες»; Σε αυτά τα ερωτήματα βάσης θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε.
Επιπρόσθετα θα εμπλέξουμε και ένα έγγραφο εργασίας της Κομισιόν για τον κτηνοτροφικό τομέα που συνοδεύει την ανακοίνωση του ίδιου οργάνου σχετικά με τη Στρατηγική της ΕΕ για την κτηνοτροφία.
Ορισμένα στοιχεία αντλούμε και από την παράγραφο με τίτλο: Υγεία των ζώων – Ασφάλεια των τροφίμων της Κομισιόν.
Εκτός από τα ανωτέρω μπορεί να συσχετισθεί το θέμα και με τις τρελές αγελάδες που μπήκαν στη ζωή των Ευρωπαίων από τη Μεγάλη Βρετανία
Στο σημείωμά μας αυτό ο στόχος είναι να διερευνήσουμε τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την κτηνοτροφία, αλλά με συσχετισμό την αυτάρκεια πρωτεϊνών, έντομα και τα διδάγματα από τις «τρελές αγελάδες».
Στη νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κτηνοτροφία, με σχέδιο δράσης για ένα περισσότερο ανθεκτικό, αυτάρκες και βιώσιμο ευρωπαϊκό σύστημα πρωτεϊνών, η Κομισιόν δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή παραγωγή κρέατος, γάλακτος και αυγών. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενες ζωοτροφές, ενίσχυσης της επισιτιστικής ασφάλειας, αντιμετώπισης των ζωονόσων και αξιοποίησης νέων πηγών πρωτεΐνης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και ορισμένα εκτρεφόμενα έντομα.
Η ανακοίνωση χαρακτηρίζει την κτηνοτροφία στρατηγικό τμήμα της ευρωπαϊκής γεωργίας. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο τομέας αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της γεωργικής προστιθέμενης αξίας της ΕΕ, δημιουργεί ετήσιο κύκλο εργασιών περίπου 400 δισ. ευρώ, απασχολεί γύρω στα επτά εκατομμύρια ανθρώπους και στηρίζεται σε περίπου τέσσερα εκατομμύρια γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Πολλές από αυτές βρίσκονται σε ορεινές, νησιωτικές, παραμεθόριες ή άλλες μειονεκτικές περιοχές, όπου οι εναλλακτικές οικονομικές δραστηριότητες είναι περιορισμένες.
Από την παραγωγή τροφίμων στη γεωπολιτική ασφάλεια
Η νέα στρατηγική αντιμετωπίζει την κτηνοτροφία όχι μόνο ως παραγωγική δραστηριότητα αλλά και ως στοιχείο κοινωνικής συνοχής, εδαφικής ανθεκτικότητας και ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η εγκατάλειψη της κτηνοτροφίας μπορεί να οδηγήσει σε ερήμωση της υπαίθρου, απώλεια θέσεων εργασίας, εγκατάλειψη γης και υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε ευαίσθητες περιοχές.
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής εκτιμά, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ότι περίπου το 11% της γεωργικής γης της ΕΕ θα μπορούσε να εγκαταλειφθεί μέχρι το 2030. Σχεδόν το ένα τέταρτο της προβλεπόμενης εγκατάλειψης, περίπου 13,8 εκατ. στρέμματα, ενδέχεται να αφορά ορεινές περιοχές. Η κτηνοτροφία, επομένως, συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της ανθρώπινης παρουσίας στην ύπαιθρο, και τη διατήρηση τοπικών παραγωγικών παραδόσεων.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ταυτόχρονα ότι ο τομέας βρίσκεται υπό έντονη πίεση. Οι κτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν αυξημένες τιμές ενέργειας, ζωοτροφών και λιπασμάτων, ελλείψεις εργατικού δυναμικού, κλιματικά φαινόμενα, ασθένειες των ζώων και μεγάλη αστάθεια στις αγορές. Επιπλέον, καλούνται να πραγματοποιήσουν δαπανηρές επενδύσεις για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων, την ευζωία των ζώων, τη διαχείριση της κοπριάς, τη μείωση των εκπομπών και την ψηφιοποίηση.
Το χρηματοδοτικό κενό του κτηνοτροφικού τομέα εκτιμάται σε περισσότερα από 18 δισ. ευρώ. Η Κομισιόν προσανατολίζεται στη χρησιμοποίηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, των μελλοντικών εθνικών και περιφερειακών εταιρικών σχεδίων, του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή στρατηγική παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα πολιτικό πλαίσιο κατευθύνσεων. Δεν συνοδεύεται ακόμη από έναν ενιαίο, αυτοτελή και δεσμευτικό προϋπολογισμό αποκλειστικά για την κτηνοτροφία. Η πραγματική αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις για το δημοσιονομικό πλαίσιο μετά το 2027, την εφαρμογή της μελλοντικής ΚΑΠ και τις εθνικές επιλογές χρηματοδότησης.
Η εξάρτηση από εισαγόμενες πρωτεΐνες
Κεντρικό μέρος της νέας πολιτικής είναι η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες πρωτεϊνούχες ζωοτροφές. Η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία χρησιμοποιεί σημαντικές ποσότητες σόγιας και σογιάλευρου, μεγάλο μέρος των οποίων εισάγεται από τρίτες χώρες. Αυτό καθιστά την παραγωγή κρέατος, γάλακτος και αυγών ευάλωτη σε γεωπολιτικές κρίσεις, διακυμάνσεις τιμών, προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές και περιορισμούς εξαγωγών.
Σύμφωνα με στοιχεία που συνοδεύουν την παρουσίαση της νέας πολιτικής, το 2025 μόνο περίπου το 25% των πρωτεϊνών που προέρχονται από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες είχε παραχθεί μέσα στην ΕΕ. Ο στόχος του σχεδίου δράσης είναι το ποσοστό αυτό να αυξηθεί στο 35% έως το 2035.
Η αυτάρκεια δεν σημαίνει, βεβαίως, πλήρη διακοπή των εισαγωγών. Σημαίνει διαφοροποίηση των πηγών και αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής ψυχανθών, κτηνοτροφικών κουκιών, μπιζελιών, λούπινου, μηδικής, σόγιας, ελαιοκράμβης και ηλίανθου. Περιλαμβάνει επίσης καλύτερη αξιοποίηση της χορτολιβαδικής βλάστησης, των υποπροϊόντων της βιομηχανίας τροφίμων, των καταλοίπων της γεωργικής παραγωγής, των φυκών, της ζύμωσης και ορισμένων πρωτεϊνών που παράγονται από εκτρεφόμενα έντομα.
Η σύνδεση κτηνοτροφίας και κυκλικής βιοοικονομίας είναι εμφανής. Η Κομισιόν επιθυμεί να χρησιμοποιούνται περισσότερο οι τοπικές ζωοτροφές και τα ασφαλή υποπροϊόντα, να μετατρέπεται η κοπριά σε βιοαέριο ή βιομεθάνιο και να ανακυκλώνονται τα θρεπτικά στοιχεία αντί να χάνονται ή να προκαλούν ρύπανση.
Η κυκλικότητα, όμως, δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτόματα ασφαλής. Το ιστορικό παράδειγμα της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (η αρρώστια των τρελών αγελάδων) απέδειξε ότι η ανεξέλεγκτη επανεισαγωγή ζωικών υλικών στην τροφική αλυσίδα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες.
Στο επόμενο θα αναφερθούμε στις πρωτεΐνες από έντομα, στη συσχέτιση τροφίμων με ζωοτροφές, στις «τρελές αγελάδες» ως ιστορική προειδοποίηση και στην υγεία των ζώων και την ασφάλεια των τροφίμων.
1. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_1522
2. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52026SC0576
3. https://food.ec.europa.eu/animals/animal-health_en
4. COM(2026) 576 final
Χανιώτικα Νέα
