Από τους περίπου 75.000 τόνους γάλακτος που παράχθηκαν στην Κρήτη το 2025 οι 35.000 τόνοι προέρχονται από το Ρέθυμνο
Το ζητούμενο είναι το πως αυτή η παραγωγική βάση θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί τονίζουν οι τυροκόμοι ζητώντας την ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων που θα ενισχύουν τον κλάδο και τα προϊόντα του
Η τυροκομία για την Κρήτη αποτελεί έναν από τους βασικότερους παραγωγικούς κλάδους – πόσο μάλλον για το Ρέθυμνο – άρρηκτα συνδεδεμένος με την κτηνοτροφία. Ο νομός Ρεθύμνης διαθέτει μεγάλη γαλακτοπαραγωγική βάση καθώς όπως αναφέρουν στα «Ρ.Ν.» άνθρωποι του κλάδου επικαλούμενοι στοιχεία του ΕΛΓΟ από τους περίπου 75.000 τόνους γάλακτος που παράχθηκαν στην Κρήτη το 2025 οι 35.000 τόνοι προέρχονται από το Ρέθυμνο. Καταλαβαίνει κανείς λοιπόν για τι παραγωγική δύναμη μιλάμε και τι δυνατότητες απλώνονται που ξεκινάνε από τον κτηνοτρόφο και φτάνουν μέχρι το τυροκομείο και φυσικά την αγορά. Αν και σκεφτεί μάλιστα κανείς ότι το νησί βάσει στοιχείων της Ένωσης Τυροκόμων Κρήτης, καταγράφει τουλάχιστον 120 τυροκομικές επιχειρήσεις, από οργανωμένες μεσαίες και μεγάλες μονάδες μέχρι οικοτεχνίες, αντιλαμβάνεται πόσο στενά συνδεδεμένη είναι η οικονομική δραστηριότητα των τοπικών κοινωνιών με την παράδοση της τυροκομίας. «Ο αγροδιατροφικός κλάδος της Κρήτης είναι από τους πλέον δυναμικούς κλάδους που έχει να επιδείξει το νησί. Ειδικότερα το κομμάτι της τυροκομίας και γενικότερα των γαλακτοκομικών προϊόντων. Γιατί η Κρήτη έχει ένα βασικό πλεονέκτημα: παράγει γάλα. Και παράγει πολύ γάλα. Συνολικά μόνο το 2025 με βάσει τα στοιχεία του ΕΛΓΟ στην Κρήτη παράχθηκαν κοντά στους 75.000 τόνους γάλα. Οι 35.000 τόνοι είναι από τον νομό Ρεθύμνου. Άρα σημαίνει ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή ένας πρωτογενής τομέας ο οποίος μπορεί να υποστηρίξει τον κλάδο της μεταποίησης στο κομμάτι αυτό. Υπάρχουν πάρα πολλές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο κλάδο. Έχουμε ως Ένωση Τυροκόμων κάνει μια απογραφή με πάνω από 120 τυροκομικές επιχειρήσεις στην Κρήτη. Εκεί συμπεριλαμβάνονται και οι οικοτεχνίες. Το ζητούμενο είναι το πως αυτή η παραγωγική βάση θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο οι επιχειρήσεις του νησιού στηρίζουν αυτόν τον κλάδο και τον στηρίζουν πάρα πολλά χρόνια. Και για αυτό είμαστε σε αυτό το επίπεδο», περιγράφει στα «Ρ.Ν.» ο Ηλίας Μαντζουνέας, τυροκόμος και επιχειρηματίας στο Ρέθυμνο.
Όπως τονίζουν ταυτόχρονα οι επαγγελματίες και εκπρόσωποι του κλάδου, η τυροκομία στην Κρήτη, δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας – βασικός προμηθευτής των τυροκόμων – βρίσκεται και εκείνη με τη σειρά της σε ένα σημείο καμπής. Οι επαγγελματίες του κλάδου ζητάνε μια ισχυρή παραγωγική βάση για να μπορούν και εκείνοι με τη σειρά τους να επιβιώσουν καθώς χωρίς κτηνοτρόφους δεν μπορούν ούτε εκείνοι να υπάρξουν όπως μας εξηγούν, ενώ το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τα αυξημένα μεταφορικά έξοδα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού και η ανάγκη καλύτερης οργάνωσής και διαφήμισης των κρητικών προϊόντων βρίσκονται ψηλά στη λίστα με τα ζητήματα που ταλανίζουν τα τοπικά τυροκομεία.
Όλα τα παραπάνω καθώς επίσης και τα ζητήματα της διασύνδεσης με τον τουρισμό και το πως μπορούν πια τα τοπικά προϊόντα (γραβιέρα κτλ.) να αποκτήσουν την αναγνωρισιμότητα που τους αξίζει στις αγορές του εξωτερικού όπως συμβαίνει με την φέτα, άπτονται των θεμάτων της ομάδας εργασίας για την κτηνοτροφία που έχει συσταθεί από την Περιφέρεια Κρήτης με σκοπό να κατατεθούν συγκεκριμένες ολοκληρωμένες προτάσεις για την ενίσχυσής του πρωτογενούς τομέα εν όψει της νέας ΚΑΠ 2027-2038. Ο Σπύρος Μπαλαντίνος, πρόεδρος Τυροκόμων νομού Χανίων, εντεταλμένος περιφερειακός Σύμβουλος Διασύνδεσης Πρωτογενούς Τομέα με τον Τουρισμό της Περιφέρεια Κρήτης, συνιστά μέλος αυτής της ομάδας και εξηγεί: «Έχουμε θέσει την ανάγκη να δούμε την κτηνοτροφία και την τυροκομία ως μια ενιαία αλυσίδα αξίας. Από τον κτηνοτρόφο, τη βόσκηση, τις ζωοτροφές και το γάλα, μέχρι το τυροκομείο, την πιστοποίηση, την αγορά, τον τουρισμό και τελικά τον καταναλωτή. Συζητάμε τα μεγάλα ζητήματα που πιέζουν σήμερα τον κλάδο: Το κόστος παραγωγής, η νησιωτικότητα, τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης, η ανάγκη στήριξης των κτηνοτρόφων, οι έλεγχοι στην αγορά, η προστασία των ΠΟΠ προϊόντων και η ανάγκη για κοινή στρατηγική. Από την πλευρά μου τόνισα ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για ισχυρή κρητική τυροκομία αν δεν ξεκινήσουμε από την πρώτη ύλη και τον άνθρωπο που την παράγει. Ο κτηνοτρόφος είναι η βάση. Χωρίς αυτόν, δεν υπάρχει ούτε γάλα, ούτε τυροκομείο, ούτε προϊόν με ταυτότητα. Σε αυτό το πλαίσιο αναφέρθηκα και στο πρόγραμμα για την κρητική τυροκομία που υλοποιεί η Περιφέρεια Κρήτης, το οποίο μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική βάση για να περάσουμε από τις διαπιστώσεις σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις».
Τα βασικότερα προβλήματα των τοπικών τυροκομείων
Πέρα από την αγωνία για τη βιωσιμότητα του κτηνοτροφικού κλάδου του νησιού ο οποίος συνιστά τον βασικό προμηθευτή των τυροκομείων δίνοντας ταυτόχρονα με τη μοναδική ποιότητα του γάλακτος ταυτότητα και «ζωή» στα κρητικά τυροκομικά προϊόντα, τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα τοπικά τυροκομεία όπως τα παραθέτει ο Ηλίας Μαντζουνέας σχετίζονται με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τα μεταφορικά έξοδα τα οποία είναι ασύμφορα αλλά και την αδυναμία εξεύρεσης προσωπικού, την ώρα που το τελευταίο απορροφάται κυρίως στον τουρισμό και σε άλλα πεδία. «Το βασικότερο ζήτημα που αντιμετωπίζουμε είναι οι πιέσεις όσον αφορά την απασχόληση, το εργατικό δυναμικό. Αυτή τη στιγμή υπάρχει πρόβλημα στην εξεύρεση προσωπικού. Γιατί εμείς ερχόμαστε να ανταγωνιστούμε στην αγορά εργασίας όλο τον τουριστικό κλάδο, όλο τον κλάδο των logistics, επομένως υπάρχουν πιέσεις στην αγορά εργασίας. Το δεύτερο είναι τα αυξημένα κόστη όσον αφορά την ενέργεια. Λόγω του πολέμου αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε πρόβλημα στις τιμές των πρώτων υλών εκτός του γάλακτος. Οτιδήποτε σχετίζεται ή είναι παράγωγο του πετρελαίου, από τις πρώτες ύλες μέχρι τις συσκευασίες κ.λπ., αντιμετωπίζουμε αυξημένες τιμές κάθε μήνα. Το άλλο θέμα είναι για όσα τυροκομεία δεν εξαρτιόμαστε από την εγχώρια αγορά της Κρήτη, αντιμετωπίζουμε πολύ υψηλά μεταφορικά έξοδα για να τροφοδοτήσουμε την υπόλοιπη Ελλάδα και να κάνουμε εξαγωγές. Έχουμε πολύ υψηλά μεταφορικά κόστη. Και το άλλο είναι αυτό των βασικών υποδομών είτε λέγονται δρόμοι, είτε λέγονται δίκτυα. Ειδικά για εμάς που είμαστε τυροκομείο που βρίσκεται σε ορεινή περιοχή είναι θέμα για εμάς οι προσβάσεις στα λιμάνια και στα αεροδρόμια και οπουδήποτε αλλού χρειάζεται να έχουμε πρόσβαση».
Το νέο αίμα, η προστασία των προϊόντων ΠΟΠ, η αναγνωρισιμότητα
Η Κρήτη έχει κατοχυρώσει τέσσερα ΠΟΠ τυροκομικά προϊόντα: τη Γραβιέρα Κρήτης ΠΟΠ, το Πηχτόγαλο Χανίων ΠΟΠ, την Ξινομυζήθρα Κρήτης ΠΟΠ, το Ξύγαλο Σητείας ΠΟΠ. Όπως εξηγεί ο κ. Μπαλαντίνος είναι σημαντικό αυτά τα προϊόντα να βρίσκονται διαρκώς υπό καθεστώς προστασίας ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητά τους, ενώ μεταξύ άλλων επισημαίνει ότι για να μπορέσει ο κλάδος να παραμείνει ανταγωνιστικός και να προσελκύσει νέο αίμα θα πρέπει να υπάρξει ένας στρατηγικός σχεδιασμός για όλο το νησί: «Χρειάζεται στρατηγικός σχεδιασμός. Να γνωρίζουμε πού βρίσκεται ο κλάδος, ποια είναι τα προβλήματα, ποιες είναι οι δυνατότητες και πού θέλουμε να πάμε. Χρειάζεται επίσης επιστημονική τεκμηρίωση των προϊόντων, προστασία των ΠΟΠ, έλεγχοι στην αγορά, εκπαίδευση, καλύτερη οργάνωση, συνεργασίες και ενιαία ταυτότητα. Πολύ σημαντική είναι και η αξιοποίηση του τουρισμού. Τα επισκέψιμα τυροκομεία, οι γαστρονομικές εμπειρίες, οι συνεργασίες με ξενοδοχεία και εστιατόρια και η Γαστρονομική Περιφέρεια της Ευρώπης 2026 μπορούν να δώσουν νέα δυναμική στον κλάδο. Αν ο νέος άνθρωπος δει έναν κλάδο με εισόδημα, τεχνολογία, εξωστρέφεια και κύρος, τότε θα τον επιλέξει. Αν δει μόνο κόπο και ανασφάλεια, θα απομακρυνθεί», τονίζει ο κ. Μπαλαντίνος. Ειδικά για το κομμάτι της προσέλκυσης των νέων πάντως ο κ. Μαντζουνέας από την πλευρά του αναφέρει ότι στον κλάδο εισέρχονται άνθρωποι της νέας γενιάς οι οποίοι έχουν και τεχνογνωσία αλλά και εξοικείωση με στρατηγικές μάρκετινγκ, διαφήμισης και προώθησης, πράγμα σημαντικό ιδιαίτερα για την πολυπόθητη διασύνδεση των τοπικών προϊόντων με τον τουριστικό κλάδο. «Πάρα πολλοί νέοι μπαίνουν στον κλάδο είτε μέσω οικοτεχνιών είτε συνεχίζοντας τις παραδόσεις κάποιων τυροκομείων δηλαδή παραδοσιακά τυροκομεία της Κρήτης περνάνε σε νεότερες γενιές και αυτό είναι θετικό. Είναι εκπαιδευμένη η νέα γενιά και στην τέχνη της τυροκόμησης και στο κομμάτι του μάνατζμεντ», αναφέρει ο κ. Μαντζουνέας.
Τέλος για την πολυπόθητη διασύνδεση με τον τουρισμό οι δύο επαγγελματίες τονίζουν ότι είναι ρεαλιστική ωστόσο βασικός άξονας για να επιτευχθεί είναι η ανάγκη συνεχούς εκστρατείας για την αναγνωρισιμότητα των πλεονεκτημάτων που συνοδεύουν τα τυροκομικά προϊόντα και την κρητική διατροφή σε γενικότερο επίπεδο. Ο κ. Μπαλαντίνος, κλείνοντας αναφέρει: «Η διασύνδεση με τον τουρισμό είναι απολύτως ρεαλιστική, αρκεί να γίνει με σχέδιο και όχι με ευχές. Δεν αρκεί να λέμε ότι ο τουρισμός πρέπει να στηρίξει τα τοπικά προϊόντα. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε αυτό να συμφέρει τον παραγωγό, τον ξενοδόχο, τον εστιάτορα και τον επισκέπτη. Σίγουρα ένα μέρος της αγοράς θα αναζητά πάντα τη φθηνότερη λύση. Όμως η Κρήτη δεν μπορεί να χτίσει το μέλλον της μόνο πάνω στο φθηνό. Αν θέλουμε τουρισμό ποιότητας, πρέπει να προσφέρουμε αυθεντικότητα. Και η αυθεντικότητα περνά μέσα από τη γαστρονομία, τα τοπικά προϊόντα, τον παραγωγό και την ιστορία του τόπου. Η διάκριση της Κρήτης ως Γαστρονομικής Περιφέρειας της Ευρώπης 2026 είναι ίσως η μεγαλύτερη οργανωμένη προσπάθεια που έχει γίνει όλα αυτά τα χρόνια στο νησί για τη διασύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα. Γιατί μέσα από τη γαστρονομία μπορούν να μπουν τα τοπικά προϊόντα στις κουζίνες των ξενοδοχείων, των εστιατορίων και τελικά στο τραπέζι του επισκέπτη. Αυτό είναι το κρίσιμο. Να μη μείνει η διάκριση σε επίπεδο τίτλου ή προβολής, αλλά να γίνει εργαλείο αλλαγής. Να αξιοποιηθεί για να αναδειχθεί η κρητική γαστρονομία, να ενισχυθούν οι παραγωγοί και να αποκτήσει ο επισκέπτης μια πραγματική εμπειρία Κρήτης. Το κρητικό προϊόν δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως κόστος. Είναι εμπειρία, διαφοροποίηση και προστιθέμενη αξία. Για μένα, το ζητούμενο είναι καθαρό: να περάσει η κρητική τυροκομία από την επιβίωση στην προοπτική. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με σχέδιο, συνεργασία και πίστη στην αξία της Κρήτης».
rethnea.gr
