Στα μέσα της ερχόμενης εβδομάδας θα συνεδριάσει η Ν.Ε. ΤΕΕ Ρεθύμνου όπως ανέφερε στα «Ρ.Ν.» η πρόεδρός της, Γ. Μανωλίτση, προκειμένου να εξεταστούν όλα τα σημεία του σχεδίου νόμου για τα οποία το ίδιο το ΤΕΕ θέτει ερωτήματα και να καταλήξουν σε συγκεκριμένες τεχνοκρατικές προτάσεις οι οποίες θα τεθούν στη διάθεση του υπουργείου
Η δημόσια διαβούλευση του σχεδίου νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του», έληξε την περασμένη Τρίτη, 14 Απριλίου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από πλευράς φορέων και περιβαλλοντικών οργανώσεων καθώς, μεταξύ άλλων, ανάμεσα στα 110 άρθρα που αριθμεί (έξι διαφορετικών θεματικών αντικειμένων), συμπεριλαμβάνονται επίμαχες διατάξεις οι οποίες κατά τις αντιδράσεις αλλοιώνουν το καθεστώς προστασίας κάτω από το οποίο λειτουργούν οι περιοχές NATURA 2000, ανοίγοντας τον δρόμο για ανθρωπογενείς δραστηριότητες οι οποίες έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τον χαρακτήρα των περιοχών αυτών και τους στόχους της προστασίας και ανάδειξής τους.
Συγκεκριμένα, στη λεγόμενη Ζώνη Δ’ (Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης) των περιοχών NATURA – στην οποία ισχύουν οι λιγότερο αυστηροί περιορισμοί και όροι σε σχέση με τις άλλες Ζώνες – μέχρι και σήμερα επιτρέπονται ανθρωπογενείς δραστηριότητες μικρής κλίμακας όπως ήπιες γεωργικές δραστηριότητες, κτηνοτροφία υπό όρους, δραστηριότητες αναψυχής και τουριστικές εγκαταστάσεις μικρής κλίμακας, δόμηση υπό αυστηρούς όρους, καθώς και ερασιτεχνική αλιεία. Το προς ψήφιση σχέδιο νόμου και συγκεκριμένα το άρθρο 98 προβλέπει τώρα τη θεσμοθέτηση της πολεοδόμησης με άλλα λόγια την επέκταση σχεδίου πόλεως και οικισμών εντός των περιοχών Natura 2000. Ειδικότερα, το άρθρο αναφέρει, μεταξύ άλλων: «Σε τμήματα των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, που είναι όμορα με περιοχές εντός σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμού, επιτρέπεται ο καθορισμός με Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Τ.Π.Σ. ή Ε.Π.Σ.) οικιστικής περιοχής προς πολεοδόμηση, εφόσον, σωρευτικώς:
δα) δεν παραβλάπτεται η ακεραιότητα της περιοχής σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 10 του ν. 4014/2011 (Α’ 209),
δβ) είναι συμβατός με την οικεία εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (Ε.Π.Μ.),
δγ) τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα επέκτασης του σχεδίου πόλεως ή του οικισμού από μελέτη Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Τ.Π.Σ.) ή Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Ε.Π.Σ.) και
δδ) η έκταση δεν υπερβαίνει ποσοστό είκοσι τοις εκατόν (20%) της συνολικής έκτασης της ζώνης της οικείας προστατευόμενης περιοχής και σε περίπτωση που στην Ε.Π.Μ. ορίζεται μικρότερο ποσοστό, το ποσοστό αυτό».
Οι αντιδράσεις έγκειται στο ότι το παραπάνω προς ψήφιση μέτρο απειλεί ευθέως το υπό προστασία φυσικό περιβάλλον στο οποίο αν και το 20% που αναφέρεται ως ποσοτικό κριτήριο για πολεοδόμηση ακούγεται μικρό, στην πραγματικότητα όσοι αντιπαρατίθενται στο μέτρο, κάνουν λόγο για τεράστιες εκτάσεις που θα «τσιμεντοποιηθούν» και παράλληλα πολλές οργανώσεις και φορείς καταγγέλλουν ότι οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) δεν έχουν λάβει υπόψη πολεοδομικές παραμέτρους, οπότε η έγκριση των επεκτάσεων θα γίνει χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση των επιπτώσεων. Από την άλλη, το επιχείρημα που υποστηρίζει τον νόμο κάνει λόγο για μια αναγκαιότητα η οποία θα δώσει ώθηση σε οικισμούς και πόλεις που «πιέζονται» λόγω της γοργής οικιστικής ανάπτυξής τους να επεκταθούν και να αποσυμφορηθούν. Μιλώντας στα «Ρ.Ν.» η Γεωργία Μανωλίτση, πρόεδρος της Ν.Ε του ΤΕΕ Ρεθύμνου, αναφέρει ότι στα μέσα της ερχόμενης εβδομάδας η νομαρχιακή επιτροπή θα συνεδριάσει προκειμένου να εξεταστούν όλα τα σημεία του σχεδίου νόμου για τα οποία το ίδιο το ΤΕΕ θέτει ερωτήματα και να καταλήξουν σε συγκεκριμένες τεχνοκρατικές προτάσεις οι οποίες θα τεθούν στη διάθεση του υπουργείου και όλων των αρμόδιων εμπλεκόμενων φορέων.
Όπως εξηγεί μεταξύ άλλων, στο Ρέθυμνο ειδικότερα, υπάρχουν κυρίως στον δήμο Μυλοποτάμου αλλά και στον δήμο Ρεθύμνου τέτοιες περιοχές οι οποίες έχουν εμφανώς την ανάγκη της επέκτασης – οπότε το ζήτημα αφορά και τον νομό μας – όμως το βασικό θέμα για το ΤΕΕ είναι ότι πρέπει να υπάρχουν σαφή κριτήρια και όροι για την πολεοδόμηση αυτών των περιοχών, να εξετάζεται πράγματι η αναγκαιότητα αυτή και φυσικά ακόμα και αν αυτή υπάρχει θα πρέπει πρωτίστως να λαμβάνεται υπόψη η προστασία του περιβάλλοντος, καθώς πολεοδόμηση σημαίνει μείωση ορίων αρτιότητας (ορίζουν τις ελάχιστες διαστάσεις), αλλαγή χρήσεων γης κ.λπ. Και όλα αυτά είναι που πρέπει λεπτομερώς να εξεταστούν και να τεκμηριωθεί εάν συμφέρει τις περιοχές αυτές περιβαλλοντικά να επεκταθούν, καθώς αν όχι τότε δεν πρέπει να προχωρήσει η πολεοδόμησή τους. «Αυτό το οποίο θα συζητηθεί είναι το αν και υπό ποιες προϋποθέσεις θεωρούμε εμείς ως Τεχνικό Επιμελητήριο ότι πρέπει να προχωράει η πολεοδόμηση σε περιοχές όπου πραγματικά υπάρχει έντονη οικιστική ανάπτυξη και υπάρχει ανάγκη επέκτασής τους, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί αυτό να προχωρήσει έτσι ώστε να μην προκαλέσει ζημία ούτε στο περιβάλλον αλλά ούτε και στην ανάπτυξη της περιοχής», αναφέρει χαρακτηριστικά, ενώ σημειώνει: «Το Δίκτυο Natura είναι ένα καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας, δεν υπάρχει όμως πλήρης απαγόρευσης δόμησης ή δραστηριότητας. Χωρίζεται σε Ζώνες και ανά Ζώνη υπάρχουν διαφορετικοί όροι δόμησης, διαφορετικά όρια αρτιότητας τα οποία σαφώς είναι αυξημένα και σαφώς υπάρχουν και Ζώνες οι οποίες είναι αδόμητες. Στην παρούσα φάση με το υπό εξέταση νομοσχέδιο και συγκεκριμένα με το άρθρο 98 το οποίο εμείς συζητάμε δεν προτείνεται μια γενική απελευθέρωση της δόμησης άνευ όρων μέσα στην περιοχή NATURA. Προτείνεται σε τμήματα Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων που είναι όμορα με εντός σχεδίου περιοχές ή με οικισμούς να υπάρχει δυνατότητα μέσα από τον Τοπικό Πολεοδομικό Σχεδιασμό να καθορίζονται προς πολεοδόμηση. Όχι άνευ όρων αλλά εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια. Και ποια είναι αυτά; Να μην βλάπτεται η περιβαλλοντική ακεραιότητα της περιοχής. Να υπάρχει συμβατότητα με την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη – και εδώ είναι και το μεγάλο ζήτημα γιατί όταν εκπονήθηκαν οι περιβαλλοντικές μελέτες σε αυτές δεν υπήρχε η πρόβλεψη αυτή για πολεοδόμηση εντός τους επομένως ενδεχομένως οι μελέτες αυτές θα πρέπει να αναθεωρηθούν και να επανεξεταστούν αν υπάρχει αυτή η δυνατότητα. Τρίτον εάν υπάρχει πραγματικά η ανάγκη επέκτασης των οικισμών αυτών. Είναι εγκλωβισμένοι αυτοί οι οικισμοί; Έχουν ανάγκη επέκτασης; Έχουν μια δυναμική οικιστική ανάπτυξη η οποία εγκλωβίζεται από τη Ζώνη αυτή; Και επίσης το όριο το οποίο τίθεται του 20% της Ζώνης να μπορεί να αξιοποιηθεί οικιστικά μέσω πολεοδόμησης είναι ένα πάρα πολύ γενικό ποσοστό και θα πρέπει σίγουρα να διερευνάται ανά περίπτωση και πάντα στη λογική της προστασίας του περιβάλλοντος που αυτή είναι και η λογική του Δικτύου ΝΑTURA. Οπότε νομίζω το σημείο στο οποίο πρέπει να επικεντρωθούμε και να μελετήσουμε – γιατί καλό είναι σε κάτι που έρχεται ούτε να πηγαίνουμε στο υπέρ ούτε να πηγαίνουμε στο κατά, να βλέπουμε τι εξυπηρετεί, τι πρέπει να προστατευτεί και υπό ποιους όρους και αν χρειάζεται να εφαρμοστεί. Οπότε υπάρχει ανάγκη της επέκτασης αυτής; Αν υπάρχει υπό ποιους όρους μπορεί να γίνει χωρίς να βλάπτει; Αν βλάπτει, να μην γίνει. Αν λοιπόν δεν βλάπτει σίγουρα θα πρέπει να επανεξετάσουμε τις Περιβαλλοντικές Μελέτες διότι αυτές είναι η «ασπίδα» της προστασίας και θα πρέπει να αξιολογήσουνε επαρκώς όλα αυτά τα σενάρια της πολεοδομικής επέκτασης το οποίο σήμερα δεν έχει γίνει».
Περιβαλλοντική αδειοδότηση των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις Περιοχές Επιτάχυνσης
Ένα άλλο επίμαχο άρθρο του υπό ψήφιση σχεδίου νόμου είναι το άρθρο 10 με τίτλο «Περιβαλλοντική αδειοδότηση των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις Περιοχές Επιτάχυνσης»,κατά το οποίο στις «Περιοχές Επιτάχυνσης» δηλαδή σε περιοχές που κρίνονται ως ιδιαίτερα κατάλληλες για την εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ να απλοποιούνται οι διαδικασίες και «εξαιρούνται από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης», όπως αναφέρει το προς ψήφιση άρθρο. Όπως τονίζει η κ. Μανωλίτση τα έργα ΑΠΕ κρίνονται απαραίτητα και αναγκαία, ωστόσο και πάλι θα πρέπει να εξετάζεται και να τεκμηριώνεται επιστημονικά και τεχνικά η υλοποίησή τους σε οποιαδήποτε γεωγραφική περιοχή. Όπως τονίζει: «Αυτό που είναι σημαντικό να πούμε είναι ότι σαφώς τα έργα ΑΠΕ και η ανάπτυξή τους είναι αναγκαία αλλά από την άλλη δεν πρέπει να περιορίζεται στην ουσία της η δυνατότητα και της τεχνικής αλλά και της επιστημονικής αξιολόγησης των επιπτώσεων. Οι επιπτώσεις δηλαδή από την εγκατάσταση ενός τέτοιου έργου όσο σημαντικό και να είναι θα πρέπει να αξιολογείται. Οπότε η εξαίρεσή τους από τη διαδικασία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, κατά την άποψή μου, ναι δημιουργεί ένα ζήτημα. Η επιτάχυνση των διαδικασιών είναι σωστή αλλά από την άλλη δεν μπορεί η επιτάχυνση να επιτυγχάνεται από την παράβλεψη ουσιαστικών εγκρίσεων που να γίνεται η αξιολόγηση και από το ποιο θα είναι το πραγματικό αποτύπωμα αυτού του έργου στο ευρύτερο περιβάλλον. Οπότε σωστή η επιτάχυνση, πολύ καλά τα έργα ΑΠΕ, υπάρχει η αναγκαιότητα για τέτοιου είδους έργα όμως σίγουρα δεν μπορεί ούτε αυτά να είναι ανεξέλεγκτα και αυτά πρέπει να αξιολογούνται και επιστημονικά και τεχνικά έτσι ώστε αποδεδειγμένα και με τεχνικό έλεγχο να τεκμηριώνεται η ένταξή τους στο περιβάλλον».
Όπως είπε η κ. Μανωλίτση και αυτό το ζήτημα θα εξεταστεί στη συνεδρίαση της νομαρχιακής επιτροπής την επόμενη εβδομάδα.
Οι αναδασωτέες περιοχές
Σοβαρά ερωτήματα τίθενται και για το άρθρο 96 κατά το οποίο γεωγραφικά τμήματα τα οποία μετά από πυρκαγιά κηρύχθηκαν αναδασωτέα, η αναδάσωσή τους ανακαλείται σε περίπτωση που πριν την πυρκαγιά στο τμήμα αυτό είχαν αδειοδοτηθεί έργα τύπου ΑΠΕ ώστε να προχωρήσουν. «Είναι πρόκληση. Δεν υπάρχει λογική να μην αναδασώνεται μια περιοχή που κάηκε επειδή έχει δοθεί άδεια για εγκατάσταση ΑΠΕ. Αυτό είναι πρόκληση πυρκαγιάς. Είναι σαν να λέει στον κόσμο πήγαινε βάλε φωτιά και δεν θα κηρύξω αναδασωτέα την περιοχή. Αδιανόητο και απαράδεκτο», σχολιάζει στα «Ρ.Ν.» ο Νίκος Ξυλούρης, αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος.
Από την πλευρά της η πρόεδρος του ΤΕΕ Ρεθύμνου αναφέρει: «Και αυτό είναι ένα σοβαρό ζήτημα διότι η διαχείριση γενικά των εκτάσεων που απαιτείται να αναδασωθούν, το σκεπτικό είναι να υπηρετούν την περιβαλλοντική αποκατάσταση. Οπότε και αυτό προκαλεί ένα προβληματισμό σε ό,τι αφορά τις αναδασωτέες εκτάσεις γιατί επί της ουσίας προβλέπεται ανάκληση σε τμήματά τους στα οποία υπάρχει μια προγενέστερη αδειοδοτική πράξη ΑΠΕ. Οπότε και εκεί θα πρέπει να υπάρξει πάλι μια συλλογική αντιμετώπιση».
Κλείνοντας η κ. Μανωλίτση αναφέρει: «Γενικά κάποια μέτρα είναι για τη δυνατότητα επέκτασης, άλλα για την επίσπευση των διαδικασιών, άλλα γιατί υπάρχει πραγματικά ενεργειακή ανάγκη και υπάρχουν και κοινοτικές οδηγίες και πρέπει η Ελλάδα να συμμορφωθεί. Όλα αυτά είναι σωστά και αναγκαία και πρέπει να γίνουν. Αυτό το οποίο πρέπει κάθε φορά να στεκόμαστε είναι ο τρόπος με τον οποίο γίνονται αυτά και αν αυτό που θα λάβεις με την υλοποίηση του έργου έρχεται σε συνάρτηση με αυτό που θα στοιχίσει όχι σε χρήμα αλλά επί της ουσίας στο περιβάλλον. Οπότε θα πρέπει πάντα σε όλα αυτά τα μέτρα της επιτάχυνσης, της ανάπτυξης, της ενεργειακής προστασίας να υπάρχουν όλες αυτές οι εγκρίσεις και όλοι αυτοί οι τρόποι έτσι ώστε να αξιολογείται ποιο θα είναι το αποτέλεσμα κάθε φορά στο περιβάλλον».
rethnea.gr
