Καθυστερήσεις έως και έναν χρόνο «παγώνουν» την αγορά ακινήτων – Μήνες αναμονής για απλές διαδικασίες – Γραφειοκρατία και υποστελέχωση οδηγούν σε αδιέξοδο.
Χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις, που σε πολλές περιπτώσεις “λιμνάζουν” για μήνες ή ακόμη και για περισσότερο από έναν χρόνο, συνθέτουν ένα ασφυκτικό τοπίο στο Κτηματολόγιο και ειδικά στο Κτηματολογικό Γραφείο Κρήτης (Ηράκλειο), που εξυπηρετεί όλη την Π.Ε. Ηρακλείου, συμπεριλαμβανομένων των πρώην ειδικών υποθηκοφυλακείων Χερσονήσου και Μοιρών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η περιουσία μοιάζει να μετατρέπεται από δικαίωμα σε διαρκή εκκρεμότητα, με την πραγματικότητα να μιλάει από μόνη της. Πολίτες που επιθυμούν να μεταβιβάσουν, να αξιοποιήσουν ή απλώς να κατοχυρώσουν την περιουσία τους, βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με ένα σύστημα που αδυνατεί να ανταποκριθεί και τους εγκλωβίζει σε μια ιδιότυπη κατάσταση “ομηρίας”. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που “παραλύει”, επενδύσεις που αναβάλλονται και καθημερινές υποθέσεις που μετατρέπονται σε χρονοβόρες δοκιμασίες.
Μιλώντας στη “Νέα Κρήτη” και στο neakriti.gr, η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Κρήτης, Κλειώ Πλατάκη, ανέφερε ότι υπάρχουν εκκρεμότητες από τον Νοέμβριο του 2024 και πως αυτή η χρονική υστέρηση δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά καθημερινότητα για δεκάδες επαγγελματίες και χιλιάδες πολίτες.
«Ενώ το Κτηματολόγιο θα έπρεπε να είναι ένα χρηστικό εργαλείο, που διευκολύνει τις συναλλαγές και εξασφαλίζει την περιουσία των πολιτών, σε αυτή τη φάση έχει φτάσει να είναι τροχοπέδη», σημείωσε η κ. Πλατάκη, που τόνισε ότι, υπό αυτές τις συνθήκες καθυστέρησης, αλλά και λαθών που γίνονται, δημιουργείται «ανασφάλεια δικαίου» και προκαλείται μεγάλο πρόβλημα στους επαγγελματίες, αλλά κυρίως τους πολίτες, των οποίων η περιουσία παίζεται “κορώνα-γράμματα”.
Οι καθυστερήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα εάν εξετάσει κανείς τον συνολικό χρόνο που απαιτείται για μια μεταβίβαση. Όπως εξηγεί η ίδια, «μία μέση σύμβαση χρειάζεται πάνω από έξι μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί το πρώτο στάδιο», ενώ στη συνέχεια απαιτούνται άλλοι τόσοι μήνες για την καταχώριση στο Κτηματολόγιο. Πρακτικά, «κάτω από χρόνο είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρωθεί μία πράξη», γεγονός που, όπως σημείωσε, ανατρέπει κάθε προγραμματισμό.
«Χάος» και καθυστερήσεις για τις γεωχωρικές/γεωμετρικές μεταβολές
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της καθυστέρησης είναι οι λεγόμενες γεωχωρικές ή γεωμετρικές μεταβολές. Πρόκειται για αλλαγές στα γεωμετρικά στοιχεία ενός ακινήτου – όπως κατάτμηση, συνένωση ή διόρθωση ορίων και εμβαδού – που αποτελούν βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια. Παρότι πρόκειται για διαδικασίες που σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να διεκπεραιωθούν σχετικά γρήγορα, στην πράξη φτάνουν να καθυστερούν έως και έναν χρόνο ή και περισσότερο.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ένωσης Ιδιοκτητών Ακινήτων Ηρακλείου και δικηγόρος, Κώστας Αράπογλου, επεσήμανε ότι οι μεταβολές αυτές είναι απολύτως κρίσιμες, καθώς «αφορούν την πραγματική εικόνα του ακινήτου» και πως, όταν δεν ολοκληρώνονται, κάθε επόμενη διαδικασία “παγώνει”.
Μάλιστα, η καθυστέρηση αυτή επιτείνεται και από τον τρόπο διαχείρισης των υποθέσεων, αφού, όπως σημειώνουν επαγγελματίες του χώρου, τέτοιες διαδικασίες, αν και θα μπορούσαν να υποστηριχθούν σε τοπικό επίπεδο, συχνά αποστέλλονται στην Αθήνα για διεκπεραίωση. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία “ηλεκτρονικών ουρών”, με υποθέσεις απ’ όλη τη χώρα να συσσωρεύονται σε κεντρικές υπηρεσίες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον χρόνο αναμονής, όπως ανέφερε η τέως πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Κρήτης, Στέλλα Αρχοντάκη.
Στην κρισιμότητα αυτής της κατάστασης, αλλά και στα «μεγάλα», όπως τόνισε, προβλήματα που προκύπτουν, αναφέρθηκε και ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ Γιώργος Ταβερναράκης, ο οποίος ανέφερε ότι τέτοιου είδους εμπλοκές γίνονται εμφανείς σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και πως η συγκέντρωση των υποθέσεων σε λίγα σημεία δημιουργεί συμφόρηση, που σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκούς προσωπικού στο Κτηματολογικό Γραφείο στο Ηράκλειο, επιδεινώνει την κατάσταση.
Αγοραπωλησίες στον «πάγο», επενδύσεις στο «περίμενε» και περιουσίες σε «ομηρία»
Οι συνέπειες αυτών των καθυστερήσεων είναι άμεσες. Στην αγορά ακινήτων, οι μεταβιβάσεις μπλοκάρονται, καθώς χωρίς την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών δεν μπορεί να προχωρήσει καμία πράξη. Όπως μάλιστα σημείωσε η πρόεδρος Κτηματομεσιτών Ανατολικής Κρήτης, Άρτεμις Μαυράκη, «λόγω της καθυστέρησης, ακυρώνονται αγοραπωλησίες», ενώ πρόσθεσε πως καλλιεργείται κλίμα αβεβαιότητας στους πολίτες, αφού ακόμη και για βασικές διαδικασίες, όπως η μεταγραφή ενός συμβολαίου, «η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει μέχρι και 6-7 μήνες», γεγονός που συμπαρασύρει και άλλες οικονομικές δραστηριότητες, όπως η εκταμίευση δανείων.
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η κατάσταση και στις μεταβιβάσεις που προκύπτουν από πλειστηριασμούς. Η μεταγραφή της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης – δηλαδή το στάδιο με το οποίο ολοκληρώνεται νομικά η μεταβίβαση στον υπερθεματιστή – μπορεί να καθυστερήσει για πολλούς μήνες. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο νέος ιδιοκτήτης δεν μπορεί να ασκήσει πλήρως τα δικαιώματά του, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη καταβάλει το τίμημα.
Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια, αφού αποτελεί το κρίσιμο σημείο ολοκλήρωσης της διαδικασίας, χωρίς το οποίο η μεταβίβαση παραμένει μετέωρη. Το γεγονός ότι απαιτούνται μήνες για την ολοκλήρωσή της δημιουργεί ένα κενό ασφάλειας δικαίου και επηρεάζει την εμπιστοσύνη στην αγορά.
Δηλαδή, υπό αυτές τις συνθήκες, ο πολίτης βρίσκεται σε θέση να έχει μια περιουσία «σε ομηρία» ή περιουσία «υπό προϋποθέσεις».
Αγωνία για τις καθυστερήσεις σε γονικές παροχές – Ηλικιωμένοι καταφεύγουν στη λύση της διαθήκης
Σε κοινωνικό επίπεδο, οι επιπτώσεις αυτών των καθυστερήσεων είναι ακόμη πιο έντονες, αφού, σύμφωνα με την Κλειώ Πλατάκη, επηρεάζουν σημαντικά μια σειρά από διαδικασίες που λόγω συνθηκών θα έπρεπε να “τρέχουν” άμεσα.
«Είναι συνηθισμένο πλέον, ηλικιωμένοι άνθρωποι να καταφεύγουν στη σύνταξη διαθήκης, καθώς φοβούνται ότι δε θα προλάβουν να ολοκληρώσουν μια μεταβίβαση. Η καθυστέρηση των διαδικασιών δημιουργεί ένα αίσθημα επείγοντος, καθώς ο χρόνος δεν είναι πάντα σύμμαχος ειδικά σε πολύ προχωρημένες ηλικίες», είπε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας ότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου, λόγω των καθυστερήσεων αυτών, οι διαδικασίες αυτές φτάνουν να ολοκληρώνονται μετά τον θάνατο του ενδιαφερόμενου.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται νέες, ακόμη πιο σύνθετες νομικές καταστάσεις, που επιβαρύνουν τους κληρονόμους και παρατείνουν περαιτέρω την εκκρεμότητα.
Και η Άρτεμις Μαυράκη αναφέρθηκε σε ένα πλέγμα αλυσιδωτών επιπτώσεων, με επίκεντρο ένα σύστημα, το οποίο, «αντί να επιλύει προβλήματα, φαίνεται να τα αναπαράγει» και ειδικά κατά τον χρόνο που τα λάθη στις εγγραφές εντείνουν αυτήν την αβεβαιότητα.
«Σε μία πράξη εφαρμογής σχεδίου, έγινε λάθος στα τετραγωνικά μέτρα ενός ακινήτου. Τώρα χρειάζεται διόρθωση στο Κτηματολόγιο. Είναι τέτοιες οι καθυστερήσεις όμως, που όπως μας ενημέρωσε πολίτης, αναγκάστηκε να ακυρώσει την αγοραπωλησία. Σας μιλάω για ακίνητο που ήταν έτοιμο για αγοραπωλησία, η οποία ακυρώθηκε, αφού ο δικηγόρος και ο μηχανικός τον ενημέρωσαν ότι αυτή η υπόθεση μπορεί να διαρκέσει και 2 ή και 3 χρόνια», είπε χαρακτηριστικά η κ. Μαυράκη, ενώ σε ό,τι αφορά παραδείγματα, πρόσθεσε το παράδειγμα που καταγράφεται συχνά και σχετίζεται με ανθρώπους που θέλουν να πουλήσουν κάποιο ακίνητο γιατί έχουν ανάγκη τα χρήματα, λόγω υγείας.
«Δυστυχώς, έχουμε αντιμετωπίσει περιπτώσεις, όπου άνθρωποι φεύγουν από τη ζωή πριν προλάβουν να πάρουν τα πιστοποιητικά από το Κτηματολόγιο για να πουλήσουν το ακίνητό τους. Δυστυχώς, πρόκειται για ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα και μια “πληγή” για την αγορά των ακινήτων», πρόσθεσε.
Ακίνητα: Λόγω λαθών εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» ή αποδίδονται στο Δημόσιο
Εκτός των άλλων, λόγω των λαθών, σημαντικός είναι και ο αριθμός περιπτώσεων όπου ακίνητα εμφανίζονται ως “άγνωστου ιδιοκτήτη” ή αποδίδονται στο Δημόσιο, παρά το γεγονός ότι έχουν υποβληθεί τα απαραίτητα στοιχεία. Η διόρθωση αυτών των λαθών απαιτεί συχνά νομική υποστήριξη, χρήμα αλλά και επιπλέον χρόνο.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ/ΤΑΚ, «ο πολίτης αναγκάζεται να μπει σε πολλαπλά έξοδα αρκετών χιλιάδων ευρώ», ενώ σε πολλές περιπτώσεις «τα έξοδα αυτά ξεπερνούν την αξία της ιδιοκτησίας». Το πρόβλημα, τόνισε, δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και θεσμικό, καθώς δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο δικαστικών διαδικασιών και καθυστερήσεων, γι’ αυτό και – όπως επεσήμανε – έχει ζητηθεί «νομοθετική ρύθμιση, η οποία θα λύνει αυτά τα ζητήματα».
Η βαριά «σκιά» της υποστελέχωσης
Ως βασικότερη των αιτιών που δημιουργούν αυτό το κλίμα καθυστερήσεων λένε οι γνωρίζοντες πως είναι η υποστελέχωση που οδηγεί σε δυσλειτουργία.
«Στο Κτηματολογικό Γραφείο Κρήτης, που συνενώθηκαν βίαια και άτακτα τα Υποθηκοφυλακεία και εντάχθηκαν στον φορέα Ελληνικό Κτηματολόγιο, εκεί που ήταν 40 εργαζόμενοι δε μείνανε ούτε οκτώ. Ποιος θα τις διεκπεραιώσει όλες αυτές τις πράξεις;», αναρωτήθηκε η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Κρήτης, που εξήγησε πως ακόμη και με τις συμβάσεις που κάνουν με δικηγόρους, «οι πράξεις, αντί να πηγαίνουν μπροστά, παλινδρομούν και πάνε πίσω».
Και η Άρτεμις Μαυράκη, από την πλευρά της, χαρακτήρισε την υποστελέχωση «βασικό πρόβλημα του Κτηματολογίου», που έχει εξαγριώσει πλήθος πολιτών.
«Βεβαίως και υπάρχουν εξαγριωμένοι πολίτες. Φοβόμαστε, μάλιστα, μην τύχει και χρειαστεί σε καμιά αγοραπωλησία να έχουμε κάποια διόρθωση που να εμπλέκεται το Κτηματολόγιο. Βέβαια, το πιο εφιαλτικό σενάριο είναι η πιθανότητα το Κτηματολόγιο να αναλάβει και την έκδοση των οικοδομικών αδειών», είπε χαρακτηριστικά η πρόεδρος Κτηματομεσιτών Ανατολικής Κρήτης, με τον Γιώργο Ταβερναράκη να επισημαίνει ότι μια τέτοια εξέλιξη «θα δημιουργούσε πλείστα όσα προβλήματα». Μάλιστα, όπως διευκρίνισε: «Αμφιβάλλω αν θα ξαναβγεί οικοδομική άδεια, εάν προχωρήσει αυτό, αλλά αμφιβάλλω και για το εάν θα μπορούσε να προχωρήσει κάτι τέτοιο».
Ο στόχος της ψηφιοποίησης – Τα κενά και οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις
Όπως, ωστόσο, αναφέρθηκε από το σύνολο των επαγγελματιών ή και των φορέων που έχουν άμεση σχέση με τις λειτουργίες του Κτηματολογίου, η ψηφιοποίηση είναι στη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο θα πρέπει να γίνεται «με σοβαρότητα, με πληρότητα και να μπορεί όλο αυτό να λειτουργεί υπέρ του πολίτη», όπως επεσήμανε ο Γιώργος Ταβερναράκης, με την τέως πρόεδρο του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Κρήτης, Στέλλα Αρχοντάκη, να τονίζει πως η κτηματογράφηση προχώρησε «χωρίς να έχουν γίνει οι απαραίτητοι έλεγχοι, χωρίς δασολόγιο, χωρίς να έχουμε οριοθέτηση αιγιαλών, ρέματα και χωρίς να χρησιμοποιηθεί το υπόβαθρο των υποθηκοφυλακείων. Το αποτέλεσμα ήταν ειδικά στο Ηράκλειο να έχουμε πάρα πολλές καθυστερήσεις».
Μάλιστα, ενδεικτική για τις καθυστερήσεις και πόσο αυτές, αντί να περιοριστούν, έχουν διευρυνθεί ήταν η προσέγγιση του Κώστα Αράπογλου, που εξήγησε ότι παλιότερα, όταν λειτουργούσαν τα υποθηκοφυλακεία και ήθελε κάποιος για παράδειγμα να πάρει ένα αντίγραφο συμβολαίου για να το χρησιμοποιήσει είτε για μεταβίβαση είτε για διόρθωση στην Πολεοδομία, «πήγαινε στο υποθηκοφυλακείο, του έβγαζαν φωτοτυπία από τον τόμο, το επικύρωναν και το έπαιρνε αυθημερόν. Αυτή τη στιγμή απαιτούνται κάποιοι μήνες για να πάρει ένα απλό αντίγραφο. Αυτό είναι το πιο κραυγαλέο και το πιο τρανταχτό παράδειγμα».
Πάντως, η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός συστήματος που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εποχής, με τις καθυστερήσεις και τους μήνες αναμονής να συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου η ιδιοκτησία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως αναπτυξιακό εργαλείο. Υπό αυτές τις συνθήκες, η έννοια της “ομηρίας” μοιάζει να αποτυπώνει με ακρίβεια τη διαμορφωμένη κατάσταση, αφού όταν μια περιουσία δεν μπορεί να μεταβιβαστεί, να διορθωθεί ή να αξιοποιηθεί, καθίσταται σαφές πως παραμένει ουσιαστικά ανενεργή.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα προβλήματα που εντοπίζονται στο Κτηματολόγιο έχουν απασχολήσει και την Επιτροπή Κτηματολογίου του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου, που τα έχει καταγράψει και τα έχει επεξεργαστεί, καταλήγοντας σε προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επιλυθούν. Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το επόμενο διάστημα δρομολογείται συνάντηση της προέδρου του ΔΣΗ, Κατερίνας Κοσμαδάκη, με τον αρμόδιο υφυπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Χρήστο Δερμεντζόπουλο, προκειμένου να τεθούν αυτά τα κομβικής σημασίας ζητήματα.
Εν κατακλείδι, η αντιμετώπιση του προβλήματος μοιάζει να απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις και πάντως βούληση για να δοθούν ουσιαστικές λύσεις και όχι πρόχειρες παρεμβάσεις, που θα “κουκουλώσουν” απλά το πρόβλημα. Το ζήτημα, όπως περιγράφουν οι εμπλεκόμενοι, δεν είναι μόνο διοικητικό, είναι βαθιά κοινωνικό και οικονομικό, με την αδυναμία αξιοποίησης της περιουσίας να επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών, την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, αλλά και τη συνολική λειτουργία της οικονομίας. Υπό αυτές τις συνθήκες και όχι αδίκως, το Κτηματολόγιο, από εργαλείο που θα διασφάλιζε τις συναλλαγές και την περιουσία των πολιτών, έχει μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που τις “μπλοκάρει”.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το ερώτημα σχετικά με το πώς η Πολιτεία αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα τίθεται πλέον με επίταση. Ποια είναι τα άμεσα αντανακλαστικά απέναντι στις καθυστερήσεις του Κτηματολογίου, που “παγώνουν” επενδύσεις και κρατούν πολίτες σε καθεστώς αβεβαιότητας για μήνες ή και χρόνια; Πώς διασφαλίζεται στην πράξη η ασφάλεια δικαίου, όταν περιουσίες παραμένουν εγκλωβισμένες σε γραφειοκρατικά αδιέξοδα; Με ποιον τρόπο προστατεύονται όσοι κινδυνεύουν να χάσουν χρηματοδοτικά προγράμματα και ευκαιρίες ανάπτυξης εξαιτίας διοικητικών δυσλειτουργιών; Και τελικά, πώς συνάδει αυτή η εικόνα με τη ρητορική περί ψηφιακού μετασχηματισμού και επιτάχυνσης των επενδύσεων; Η ευθύνη – όπως πολλοί υποστηρίζουν – βαραίνει την Πολιτεία και το αρμόδιο υπουργείο, που καλούνται όχι μόνο να δώσουν απαντήσεις, αλλά και να αποδείξουν έμπρακτα ότι μπορούν να εγγυηθούν ένα αξιόπιστο και λειτουργικό πλαίσιο τόσο για τους πολίτες, όσο τελικά και για την οικονομία της χώρας.
neakriti.gr
