Σε κατάσταση αναβρασμού βρίσκεται η Κρήτη, από τα Χανιά έως το Λασίθι, εξαιτίας των νέων δεδομένων που φέρνει η διαδικασία οριοθέτησης των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Μια αιφνίδια αλλαγή στο θεσμικό πλαίσιο απειλεί να μετατρέψει εν μια νυκτί χιλιάδες άρτια και οικοδομήσιμα οικόπεδα σε απλά αγροτεμάχια, προκαλώντας οικονομικό στραγγαλισμό σε χιλιάδες ιδιοκτήτες αλλά και απαξίωση περιουσίας που κάποιοι την πλήρωσαν πολύ ακριβά.
Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας απαξίωσης
Για δεκαετίες, οι πολίτες της Κρήτης επένδυαν τους κόπους μιας ζωής στην αγορά γης εντός ή πλησίον των ορίων των οικισμών. Αυτά τα ακίνητα αποκτήθηκαν ως οικόπεδα, μεταβιβάστηκαν με αυτή την ιδιότητα και, το κυριότερο, φορολογήθηκαν επί σειρά ετών από το κράτος ως οικόπεδα. Σήμερα, με τις νέες ρυθμίσεις, ολόκληρες εκτάσεις αποχαρακτηρίζονται, καθώς τα όρια των οικισμών επανακαθορίζονται με βάση αυστηρότερα κριτήρια (όπως η δόμηση που προϋπήρχε του 1983).
Το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό: ιδιοκτησίες που προορίζονταν για κατοικία ή επαγγελματική στέγη χάνουν το δικαίωμα δόμησης, με την αξία τους να κατακρημνίζεται.
Γιατί η Κρήτη πλήττεται περισσότερο
Η Κρήτη διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι το πλήγμα στην τοπική οικονομία είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα. Η ενδοχώρα του νησιού, που ήδη παλεύει με την ερήμωση, κινδυνεύει πλέον με πλήρη μαρασμό, καθώς παγώνει κάθε οικοδομική και επενδυτική δραστηριότητα.
Οι κυριότεροι κίνδυνοι
Οι τοπικοί φορείς και οι δήμοι του νησιού κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας τρία κρίσιμα σημεία:
- Κοινωνικές Ανισότητες: Δημιουργούνται πολίτες δύο ταχυτήτων, ακόμη και μεταξύ γειτονικών οικισμών, όπου στη μία πλευρά του δρόμου η γη παραμένει αξιοποιήσιμη και στην άλλη απαξιώνεται πλήρως.
- Συγκέντρωση Γης: Υπάρχει φόβος ότι η απαξίωση των μικροϊδιοκτησιών θα οδηγήσει σε αναγκαστικές πωλήσεις, ευνοώντας μεγάλους επενδυτικούς ομίλους που θα μπορούν να προχωρούν σε ιδιωτική πολεοδόμηση, αλλοιώνοντας τον παραδοσιακό χαρακτήρα της υπαίθρου.
- Παραβίαση της Σχέσης Εμπιστοσύνης: Η πολιτεία φαίνεται να αναιρεί την «αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης», καθώς αλλάζει μονομερώς τους κανόνες για πολίτες που προγραμμάτισαν τη ζωή τους βάσει ενός σταθερού νόμου για πάνω από 40 χρόνια.
Η φωνή της διαμαρτυρίας
Οι αντιδράσεις Δήμων είναι έντονες, με διαβήματα διαμαρτυρίας προς τα συναρμόδια Υπουργεία. Το αίτημα είναι κοινό και σαφές. Νομοθετική κατοχύρωση της υφιστάμενης κατάστασης και επανέγκριση των ορίων των οικισμών, ώστε να μην χαθεί ούτε μια σπιθαμή γης που έχει ήδη αναγνωριστεί ως οικόπεδο.
Η τοπική κοινωνία ζητά τον σεβασμό στην περιουσία των πολιτών και ένα χωροταξικό σχεδιασμό που θα υπηρετεί την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, και όχι την οικονομική εξόντωση των κατοίκων της Κρητικής υπαίθρου.
