ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Γιατί οι διαπραγματεύσεις δίχασαν – για μια ακόμα φορά- τους Ευρωπαίους ηγέτες και έβγαλε δεκάδες χιλιάδες αγρότες στους δρόμους.
Το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου και κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι ηγέτες των κρατών μελών της ΕΕ δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για την ψήφιση της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur η οποία θα ανακοινωνόταν επίσημα δύο ημέρες αργότερα (20/12). Η παράταση ενός μηνός που δόθηκε, προκειμένου να ψηφιστεί μια άλλη συμφωνία από αυτή που προτείνεται από την Επιτροπή, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί μια μεγάλη αν και προσωρινή νίκη των Ευρωπαίων αγροτών που προηγουμένως είχαν διαδηλώσει στο κέντρο των Βρυξελλών και είχαν δεχτεί μπόλικα δακρυγόνα κι αρκετό ξύλο από τις αστυνομικές δυνάμεις που φρουρούσαν το κτήριο της ΕΕ.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
thanasis.antoniou67@gmail.com
Ποια είναι όμως η περιβόητη συμφωνία EE- Mercosur η οποία δίχασε – για μια ακόμα φορά- τους Ευρωπαίους ηγέτες και έβγαλε δεκάδες χιλιάδες αγρότες στους δρόμους;
H Mercado Común del Sur (Mercosur) είναι ένας διεθνής εμπορικός συνασπισμός που γεννήθηκε το 1991 με τη Συμφωνία της Ασουνσιόν (πρωτεύουσα της Παραγουάης) από τις Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Αργεντινή κι έλαβε νομική μορφή το 1994 με το Πρωτόκολλο του Όουρου Πρέτου (ορεινή πόλη της Βραζιλίας). Το 2006 προσχώρησε στο σχήμα των συνεργαζόμενων χωρών η Βενεζουέλα και το 2015 η Βολιβία ενώ αξίζει να αναφέρουμε ότι η Βενεζουέλα έχει εκδιωχθεί από τη Mercosur το 2015.
Υποκινούμενος από την Βραζιλία και την Αργεντινή και αντιγράφοντας κατά κάποιον τρόπο την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο εμπορικός συνασπισμός Mercosur είχε σαν στόχο να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά με ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων κι εργαζομένων. Κι ως ένα βαθμό το έχει πετύχει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού: Ο Mercosur αντιπροσωπεύει το 62% των κατοίκων της Νότιας Αμερικής και το 67% του ΑΕΠ της ηπείρου. Αξίζει όμως να επισημάνουμε τις τεράστιες διαφορές στο μέγεθος μεταξύ των χωρών μελών του Mercosur καθώς η Βραζιλία, η οποία κινείται τα… νήματα αντιπροσωπεύει περίπου τα τρία τέταρτα του ΑΕΠ του Mercosur.
Οι πρώτες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις χώρες του Mercosur και την ΕΕ για τη διαμόρφωση μιας συμφωνίας εξαγωγικού εμπορίου ξεκίνησαν το 1999 και κατέληξαν σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία το 2019- ακριβώς 20 χρόνια συζητήσεων! Από εκείνο το χρονικό σημείο όμως μέχρι και σήμερα δεν έχει καταστεί δυνατό να ολοκληρωθεί η συμφωνία με την οριστικοποίηση, την υπογραφή και την επικύρωση των τελικών κειμένων και ο κύριος λόγος είναι η μία από τις δύο πλευρές, η ευρωπαϊκή, η οποία κωλυσιεργεί.
Γιατί όμως οι Λατινοαμερικανοί πιέζουν τόσο πολύ για την υπογραφή της συμφωνίας; Η απάντηση βρίσκεται στο πως έχει εξελιχθεί το εξαγωγικό εμπόριο των χωρών μελών της Mercosur με τον υπόλοιπο – πλην ΕΕ – κόσμο κατά τη διάρκεια αυτών των σχεδόν τριών δεκαετιών. Η λέξη- κλειδί είναι ‘Κίνα’.
Σύμφωνα με σχετικά πρόσφατη μελέτη του Leibniz Institute for Economic Research, του Πανεπιστημίου του Μονάχου (2023) η Κίνα έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια ως ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Mercosur, ενώ η ΕΕ χάνει μερίδια αγοράς στην περιοχή του. Ενώ οι εξαγωγές του Mercosur προς την Κίνα αντιπροσώπευαν μόνο το 2% των συνολικών εξαγωγών του το 2000, το μερίδιο αυτό αυξήθηκε ραγδαία τα επόμενα χρόνια, φθάνοντας το 21,1% το 2018 και το 26% το 2021. «Η Κίνα είναι πλέον μακράν η σημαντικότερη εξαγωγική αγορά για τα κράτη μέλη του Mercosur, ξεπερνώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ιστορικά ήταν ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της περιοχής» αναφέρει το Leibniz Institute. Οι Λατινοαμερικανοί έχουν βρει νέο εμπορικό εταίρο για τα (αγροδιατροφικά στην πλειοψηφία τους) προϊόντα τους.
Ο παράγοντας Κίνα
Το μερίδιο της Κίνας στις εισαγωγές του Mercosur έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία 20 χρόνια και ξεπέρασε το μερίδιο της ΕΕ το 2019. Η άνοδος της Κίνας ως του σημαντικότερου εμπορικού εταίρου τα τελευταία 10 χρόνια δεν οδήγησε σε αύξηση του όγκου των εξαγωγών του Mercosur. «Αντίθετα, παρατηρήθηκε εκτροπή του εμπορίου από την ΕΕ προς την Κίνα. Το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του Mercosur προς την Κίνα αποτελείται από γεωργικά προϊόντα (π.χ. σόγια) και ορυκτές ουσίες. Αν και οι εξαγωγές του Mercosur προς την ΕΕ κυριαρχούνται επίσης από αυτόν τον τομέα, είναι σαφώς πιο διαφοροποιημένες» αναφέρει η μελέτη του Ινστιτούτου Leibniz.
Το μέλλον αμφισβητείται
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Leibniz, το οποίο απηχεί τα γερμανικά συμφέροντα και βλέπει ‘θετικά’ μια συμφωνία ακόμα κι αν αυτή πλήξει τους Γερμανούς αγρότες, η μετά την πανδημία του κορωνοϊού περίοδος είναι η κατάλληλη για μια συμφωνία διότι οι χώρες του Mercosur βρίσκονται σε δυσχερή θέση. «Για το Mercosur, ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσης της Λατινικής Αμερικής, η συμφωνία έρχεται σε κρίσιμη συγκυρία: η απογοήτευση για την αργή πρόοδο όσον αφορά την οικονομική ολοκλήρωση είναι ευρέως διαδεδομένη μεταξύ των κρατών μελών και το μέλλον του Mercosur φαίνεται πιο ασαφές από ποτέ» υποστηρίζει.
Ο Στέλιος Αραχωβίτης* του ΣΥΡΙΖΑ μίλησε στον «Ε.Α.» για το θέμα
«Τριπλά καταστροφική η συμφωνία ΕΕ – Mercosur»
«Η Ελλάδα χτυπιέται λόγω προϊόντων συνολικά, λόγω ΠΟΠ και ΠΓΕ ειδικότερα και εξαιτίας διάρθρωσης του αγροτικού κόσμου ο οποίος αποτελείται από μικρομεσαίους αγρότες»
Ο γεωπόνος Σταύρος Αραχωβίτης διετέλεσε Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για περίπου έναν χρόνο από το καλοκαίρι του 2018 μέχρι το τέλος της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ενώ πριν και μετά την υπουργική του θητεία εκτελούσε καθήκοντα τομεάρχη αγροτικής ανάπτυξης στον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Από τη θέση του ως υπουργός είχε γνώση των διαπραγματεύσεων οι οποίες αν και κατέληξαν τότε σε πρώιμη συμφωνία, δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.
Ζητήσαμε τη γνώμη του για την εξέλιξη στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο γνωρίζοντας ότι η Ευρωομάδα της Αριστεράς παρακολουθεί την υπόθεση Mercosur εδώ και χρόνια κι έχει κάνει επανειλημμένα ερωτήσεις ενώ το όλο θέμα το έχει αναδείξει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης. «Αυτή συμφωνία είναι καταστροφική καθώς θα πλήξει τους ευρωπαίους αγρότες και τα ευρωπαϊκά προϊόντα μεταξύ των οποίων και τα δικά μας ΠΟΠ προϊόντα. Η Ελλάδα χτυπιέται τριπλά από τη συμφωνία Mercosur: λόγω προϊόντων συνολικά, λόγω ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντων ειδικότερα και λόγω διάρθρωσης του αγροτικού κόσμου ο οποίος στην Ελλάδα αποτελείται από μικρομεσαίους αγρότες» μας είπε ο πρώην ΥπΑΑΤ.
Ζητάμε από τον Στ. Αραχωβίτη ένα σχόλιο για την αδόκητη εξέλιξη της υπόθεσης για την προστασία της φέτας. «Αρχικά οι διαπραγματεύσεις είχαν καταλήξει κάπου το 2019 αλλά η υπόθεση αυτή δεν προχώρησε καλά στις τελικές συμφωνίες του παρελθόντος. Δεν ήταν ικανοποιητική η προστασία έτσι όπως είχε διατυπωθεί στα τελικά κείμενα κι αυτό είναι, σε τελικά ανάλυση, που μας ενδιαφέρει ως χώρα» μας είπε ο Στ. Αραχωβίτης.
Και υπενθυμίζει ότι πρόσφατα, η στάση της Ελλάδας στην πρόταση που έφερε η Επιτροπή για να ‘χρυσώσει το χάπι’ στους ευρωβουλευτές ήταν η εξής: όλοι οι Έλληνες ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά της πρότασης της Επιτροπής πλην των ευρωβουλευτών της Νέας Δημοκρατίας.
«Η εξέλιξη της υπόθεσης για τη συμφωνία ΕΕ- Mercosur είναι κατά την άποψή μου μια μεγάλη νίκη των αγροτών που ξεσηκώθηκαν σε όλη την Ευρώπη καταλήγοντας να διαδηλώσουν στις Βρυξέλλες- ένα από τα βασικά αιτήματά τους ήταν αυτή ακριβώς η συμφωνία» υποστηρίζει ο Στ. Αραχωβίτης και συμπληρώνει: «Από την προτεινόμενη συμφωνία ευνοείται η Γερμανία αλλά, προσέξτε, όχι ως αγροτική οικονομία αλλά ως μεταποίηση, υψηλή τεχνολογία και βιομηχανία. Αντίθετα, οι Γερμανοί αγρότες, όπως άλλωστε και οι αγρότες σε όλη την Ευρώπη έχαναν από την προτεινόμενη συμφωνία γι’ αυτό αντέδρασαν πρωτίστως οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι Πολωνοί αγρότες».
ΣΕΚ: Ενάντια στην Mercosur
Ο Σύνδεσμος Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) δεν θα μπορούσε παρά να είναι ενάντια στη σχεδιαζόμενη συμφωνία κι έχει εδώ και χρόνια εκφράσει την αντίθεσή του εκτιμώντας ότι η υιοθέτηση της (προτεινόμενης) συμφωνίας «απειλεί την επιβίωση της ελληνικής κτηνοτροφίας και υπονομεύει τη διεθνή θέση των παραδοσιακών προϊόντων μας, όπως η Φέτα ΠΟΠ».
Οι κτηνοτρόφοι του ΣΕΚ, σε ανακοίνωσή τους σε χρόνο προηγούμενο των τελευταίων συνομιλιών, θεωρούν ότι η συμφωνία ΕΕ- Mercosur, η οποία επιτρέπει, μεταξύ άλλων, στις χώρες της Λατινικής Αμερικής να παράγουν και να διακινούν τυροκομικό προϊόν το οποίο θα (αυτο)αποκαλείται φέτα για επτά χρόνια (περίοδος προσαρμογής) χωρίς να υπόκεινται στις προστατευόμενες προδιαγραφές του ΠΟΠ, «αποτελεί οικονομική και πολιτιστική καταστροφή. Με αυτή τη ρύθμιση, ανοίγεται ο δρόμος για την εμπορευματοποίηση ενός προϊόντος-σύμβολο της Ελλάδας, υπονομεύοντας τη φήμη του, αλλά και χτυπώντας καίρια τη βιωσιμότητα των παραγωγών μας».
ΣΕΒΓΑΠ: «Θετική η συμφωνία για τη Φέτα ΠΟΠ»
Ο Χρήστος Αποστολόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων (ΣΕΒΓΑΠ), σχολιάζει στον Έλληνα Αγρότη τις εξελίξεις, εκφράζοντας μια διαφορετική άποψη καθώς ο ίδιος – αναφερόμενος αποκλειστικά το ζήτημα των εξαγωγών Φέτας ΠΟΠ στη Λατινική Αμερική- θεωρεί την προτεινόμενη συμφωνία θετική. «Η άποψή μου για τη Συμφωνία Mercosur είναι θετική, είναι μια από τις μεγαλύτερες συμφωνίες διεθνώς. Δεν είναι μια ιδανική συμφωνία αλλά είναι θετική αν τη δούμε μακροπρόθεσμα. Το σημαντικό είναι ότι δίνει παράταση προσαρμογής στις χώρες του συνασπισμού Mercosur – αναφέρομαι πάντα στην φέτα και τις εξαγωγές μας στις χώρες αυτές- για επτά χρόνια».
Επτάχρονη περίοδος προσαρμογής
Σύμφωνα με την προτεινόμενη συμφωνία μετά την πάροδο επτά ετών (προσαρμογής), η κατοχύρωση της Φέτας ΠΟΠ είναι μόνιμη, δηλαδή δεν μπορεί να ξαναπαράξει κανείς τυροκομικό προϊόν που θα το ονομάζει ‘φέτα’ στην περιοχή της συμφωνίας. «Προσέξτε όμως», επισημαίνει ο Χρ. Αποστολόπουλος, «δεν θα έχουν δικαίωμα παραγωγής τυροκομικού προϊόντος με την ονομασία ‘φέτα’ ούτε οι παλιοί παραγωγοί που επί χρόνια παράγουν τέτοιου είδους προϊόντα ονομάζοντάς τα ‘φέτα’. Αυτό συνέβαινε λόγω παλαιότερων, απαράδεκτων συμφωνιών που είχε υπογράψει η ΕΕ, συμφωνίες που έδιναν το δικαίωμα σε ντόπιους παραγωγούς στην Λατινική Αμερική να παράγουν προϊόντα που ονόμαζαν ‘φέτα’. Σε κάποιες περιοχές μάλιστα συνεχίζουν να το κάνουν, όπως π.χ. στον Καναδά. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να κατοχυρώσουμε τη Φέτα ΠΟΠ σε όλες τις χώρες του κόσμου».
