Ο φυσιολατρικός τουρισμός αποτελεί κομμάτι του λεγόμενου εναλλακτικού τουρισμού, ένα πεδίο που ιδίως για το Ρέθυμνο οι προοπτικές είναι απεριόριστες. Από δραστηριότητες βουνού και ορειβασίες, μέχρι περιηγήσεις στα παραδοσιακά χωριά της ενδοχώρας, επισκέψεις στα φαράγγια και τα σπουδαία σπήλαια, οι επιλογές που προσφέρονται είναι άπλετες για τους ανθρώπους που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες στη φύση κατά τις διακοπές τους. Ιδίως για την επαρχία του νομού οι ευκαιρίες ανάπτυξης μέσω του φυσιολατρικού τουρισμού είναι σημαντικές, καθώς όπως εξήγησε στα «Ρ.Ν.» ο Γιάννης Γαλανάκης, πρόεδρος του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Ρεθύμνου, υπάρχει ένας σημαντικός πυρήνας ταξιδιωτών που έχει ανάγκη τόσο την επαφή με τη φύση όσο και με τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες, τους ανθρώπους τους και τις παραδόσεις. «Αποτελεί ευκαιρία ο φυσιολατρικός τουρισμός, καθώς πέρα από τον τουριστικό τομέα για να αυξήσουμε τα έσοδα και τις πληρότητές μας, αποτελεί μια καλή ευκαιρία ανάπτυξης και αναζωογόνησης για τις ορεινές κοινωνίες. Φέρνει πιο κοντά τους επισκέπτες στον ντόπιο πληθυσμό. Και επίσης υπάρχουν εγκαταλελειμμένες περιοχές που αποκτούν ένα νόημα και ασκείται μια πίεση ανάπτυξης στις τοπικές κοινωνίες, αναζητούνται συνεργασίες κ.λπ.», εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Γαλανάκης ο οποίος επισημαίνει πως το προφίλ των ταξιδιωτών που εμμένουν σε επιλογές πιο εναλλακτικές για τις διακοπές τους, όπως αναρριχήσεις, ορειβασίες, εξορμήσεις στα ορεινά χωριά του Ρεθύμνου, έχει τα χαρακτηριστικά ενός ιδιαίτερα ψαγμένου και ποιοτικού επισκέπτη, που παρόλο όπως τονίζει δεν είναι τόσο μεγάλο κοινό, διαθέτει όμως σημαντική αγοραστική δύναμη: «Δεν είναι πολύ μεγάλο το ενδιαφέρον όμως είναι συνεχώς αυξανόμενο. Και επίσης συνήθως έχουμε να κάνουμε με πελάτες οι οποίοι έχουν μια οικονομική άνεση και μπορούν να διαθέσουν παραπάνω χρήματα», τονίζει κάνοντας λόγο παράλληλα για ένα είδος τουρισμού που έχει μεγαλύτερη ένταση στα άκρα της σεζόν, ενισχύοντας τις πληρότητες σε πιο «αδύναμες» περιόδους όπως Απρίλιο και Μάιο ή Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, ακόμη και Νοέμβρη. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό σύμφωνα με τον ίδιο είναι πως οι κλιματικές συνθήκες για αναρριχήσεις, ορειβασίες, ποδηλασία βουνού και άλλες «extreme», ιδιαίτερες φυσιολατρικές δραστηριότητες είναι ιδανικότερες κατά τις περιόδους αυτές:«Συνήθως παρουσιάζουν κίνηση οι φυσιολατρικές δραστηριότητες αρχή και τέλος σεζόν, καθώς οι κλιματικές συνθήκες είναι πιο ιδανικές τότε για αυτές. Αυτός ο τουρισμός βοηθάει και τις τοπικές κοινωνίες αλλά και τις πληρότητές μας αρχή και τέλος σεζόν», επισημαίνει ο ίδιος συμπληρώνοντας πως μέρη όπως το Παλίγκρεμνο στον Πλακιά ή στην Κρύα Βρύση είναι τα δημοφιλέστερα για αναρρίχηση ενώ φαράγγια όπως αυτό του Ροδάκινου, του Αγίου Βασιλείου αλλά και στον Μυλοπόταμο, είναι επίσης στις προτιμήσεις έμπειρων ορειβατών. «Τα περισσότερα από αυτά είναι αυξημένης δυσκολίας φαράγγια, χρειάζονται τεχνικά μέσα για να τα διασχίσεις δηλαδή σχοινιά, κράνη κ.λπ. δεν πας απλά και περπατάς όπως στο Φαράγγι των Μύλων», σχολιάζει ο κ. Γαλανάκης, ενώ προσθέτει ότι: «Το φαράγγι του Κουρταλιώτη έχει μεγάλη επισκεψιμότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν, είναι ένα σημείο που έλκει εκατοντάδες επισκέπτες καθημερινά».
Το σαφάρι και οι αγροτουριστικές δραστηριότητες
Σημαντική πτυχή του φυσιολατρικού τουρισμού είναι και το κομμάτι που έχει να κάνει με την εμπειρία του ταξιδιώτη. Όπως επισημαίνει ο κ. Γαλανάκης, το κοινό χωρίζεται στους στοχοπροσηλωμένους που επιθυμούν να κάνουν αποκλειστικά τη δραστηριότητά τους όπως ορειβασία, αναρρίχηση κ.ά. και σε εκείνους που χρειάζονται ένα πιο «ελεύθερο» πρόγραμμα στη φύση που περιλαμβάνει μεν τη γνωριμία με το Ρεθεμνιώτικο φυσικό περιβάλλον αλλά παράλληλα και με τους ανθρώπους των χωριών και την τοπική κουλτούρα. «Η τάση είναι να υπάρχει μια δραστηριότητα και ο ταξιδιώτης να αποκτά ταυτόχρονα και εμπειρίες κατά τη διάρκεια της πεζοπορίας. Να συναντηθεί με τους ντόπιους, να δει πως γίνεται η διαδικασία παραγωγής τυριού ή το άρμεγμα. Υπάρχουν δηλαδή και κάποιοι άλλοι που πέρα από τη φύση τους αρέσει και η αλληλεπίδραση με τον ντόπιο πληθυσμό, για τη δημιουργία εμπειρίας κυρίως».
Αυτό επιβεβαιώνει και ο κ. Γεώργιος Αυγέρης, γραμματέας του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Ρεθύμνου, ο οποίος πραγματοποιεί στο γραφείο του ένα αλλιώτικο «safari», κατά το οποίο οι πελάτες όχι μόνο περιηγούνται στο νότιο Ρέθυμνο, αλλά γνωρίζονται και με το κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον του τόπου. Ο κ. Αυγέρης περιγράφει: «Εμείς ασχολούμαστε καθαρά με το κομμάτι του safari. Η διαδρομή μας ξεκινάει από τη λίμνη του Κουρνά και καταλήγει στο φοινικόδασος στον Πρέβελη. Σε αυτή τη διαδρομή περνάμε από το φαράγγι του Μούντρους, το φαράγγι του Κοτσυφού, σταματάμε στο Μούντρος στις πηγές της Αργυρούπολης που τους δείχνουμε τον αιωνόβιο πλάτανο του χωριού, τους εξηγούμε παράλληλα και τη σημασία των πηγών για την υδροδότηση της περιοχής. Μετά φεύγουμε και περνάμε μέσα από το φαράγγι του Μούντρους και κάνουμε μια στάση εκεί όπου τους κερνάμε δικά μας προϊόντα παραδοσιακά όπως ρακή, ρακόμελο, τυρί, μυζήθρα. Φεύγουμε από εκεί και καταλήγουμε στην Καλή Συκιά που ταυτόχρονα περνάμε από το φαράγγι του Κοτσυφού, κατεβαίνουμε στον Πλακιά και τρώμε σε μια παραδοσιακή ταβέρνα. Φεύγουμε μετά και κατεβαίνουμε στο Φοινικόδασος του Πρέβελη όπου μπορούν να κάνουν και το μπάνιο τους εκεί». Η όλη εμπειρία όπως αναφέρει αφήνει ιδιαίτερα ευχαριστημένους τους περισσότερους πελάτες, πολλοί από τους οποίους όπως τονίζει είναι επαναλαμβανόμενοι. Μάλιστα, δεν λείπουν και οι πιο απρογραμμάτιστες εμπειρίες, όπως το άρμεγμα των προβάτων που «δίνουν» ακόμη περισσότερη αξία στη δραστηριότητα: «Καμιά φορά υπάρχει πιθανότητα να δούμε στη διάρκεια του safari κάποιον βοσκό γνωστό μου, οπότε σταματάω, κατεβαίνουν οι πελάτες και κάνουμε άρμεγμα. Με το που θα δουν την «αρμεγιά» παθαίνουν την πλάκα τους, βλέπουν πράγματα που δεν τα έχουν ξαναδεί και σε γενικές γραμμές είναι πολύ ευχαριστημένοι», τονίζει ο γραμματέας του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Ρεθύμνου.
Την ίδια ώρα ο Μανόλης Σκλαβουνάκης, αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Ρεθύμνου μιλώντας στα «Ρ.Ν.» περιγράφει μια πραγματικότητα κατά την οποία αρκετοί τουρίστες επιλέγουν να κάνουν αγροτουριστικές δραστηριότητες στην ενδοχώρα του νομού, όπως στο «Σπίτι του Βοσκού», όπου οι τουρίστες έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν πολλές πτυχές της ζωής ενός βοσκού του βουνού: «Μια από τις διαδρομές που κάνω ξεκινάει από του Δαμαβόλου και μετά πάμε στην Κράνα στο «Σπίτι του Βοσκού». Η πρώτη μας στάση είναι στου Δαμαβόλου όπου κάνουμε μια βόλτα, τους δείχνουμε τα παλιά τούρκικα και βενετσιάνικα σπίτια, τους αρέσει πολύ το χωριό γιατί ίσως να μην έχουν ξαναπερπατήσει σε παραδοσιακό χωριό. Με τα γεροντάκια να κάθονται εκεί στη μουρνιά από κάτω με τα πετρόκτιστα σπίτια τα παλιά. Συνεχίζουμε στο «Σπίτι του Βοσκού». Και εκεί ξεκινάμε δραστηριότητες: μπαίνουμε στους κήπους και κόβουμε τα αγγούρια, τις ντομάτες και ό,τι άλλο θα φάμε. Έχουν τη δυνατότητα οι επισκέπτες να δουν πως είναι η ντοματιά, η ξυλαγγουριά, η καρπουζιά. Ξετρελαίνονται, τους αρέσει πάρα πολύ. Μας λένε τέτοιο νόστιμο φαγητό δεν έχουμε ξαναφάει στη ζωή μας. Αργότερα, πάμε και βλέπουμε τη φάρμα που έχουν εκεί. Τους μιλάμε για αυτά τα ζώα. Μετά έχουν κρατήσει κάποια κατσίκια και αρμέγουν οι ίδιοι οι πελάτες. Κάνουμε τυροκόμηση στο μιτάτο, βλέπουμε πως ανοίγουμε φύλλο και μας φτιάχνουν καλλιτσούνια», αναφέρει μεταξύ άλλων ο κ. Σκλαβουνάκης.
Όπως ο ίδιος τονίζει η συγκεκριμένη εκδρομή αν και αφήνει τους πελάτες ευχαριστημένους, γενικά δεν έχει την αποδοχή που θα της άξιζε, καθώς τα τελευταία χρόνια η ποιότητα των ταξιδιωτών στον νομό έχει πέσει από κάθε άποψη: «Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια οι πελάτες μας έχουν όλο και λιγότερα χρήματα και είναι και λιγότερο ψαγμένοι. Αν τους περισσεύουν κάποια χρήματα, θα πάνε Ελαφονήσι να βγάλουν φωτογραφίες να τις ανεβάσουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με αποτέλεσα αυτές οι εκδρομές να έρχονται σε τρίτη και τέταρτη μοίρα. Δεν τις προτιμούν ιδιαίτερα τα τελευταία δυο χρόνια. Περισσότερο ζήτηση έχουν τον Μάιο, τον Ιούνιο και τον Οκτώβριο αυτές οι εκδρομές, τότε έρχονται οι καλύτερου επιπέδου πελάτες».
Έλλειψη υποδομών και φροντίδας
Ωστόσο, πίσω από τον φυσιολατρικό τουρισμό, κρύβονται και αρκετές προκλήσεις. Οι επαγγελματίες επισημαίνουν την ανάγκη για καλύτερες υποδομές και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις που θα στηρίξουν στην πράξη αυτή τη μορφή τουρισμού. Ο κ. Σκλαβουνάκης χαρακτηριστικά αναφέρει την τραγική κατάσταση που επικρατεί με τα απορρίμματα, τα οποία «κοσμούν» τους δρόμους της ενδοχώρας, συχνά πεταμένα από τους ίδιους τους ντόπιους, όπως επισημαίνει: «Το μεγαλύτερο πρόβλημα- που διορθώνεται τελευταία- είναι τα σκουπίδια. Εγώ λέω και ξαναλέω ότι οι κτηνοτρόφοι και οι γεωργοί μας που ζουν στην ύπαιθρο και θα έπρεπε να είναι οι θεματοφύλακές της δυστυχώς – δεν τους τσουβαλιάζω όλους – η συντριπτική πλειοψηφία δεν φροντίζει την ύπαιθρο. Υπάρχουν πεταμένες στους δρόμους παντού σακούλες λιπασμάτων, ζωοτροφών, καφέδες. Οι πελάτες κάνουν σχόλια, μας λένε γιατί δεν προσέχετε την τόσο ωραία ύπαιθρο που έχετε».
Από την άλλη, ο κ. Αυγέρης τονίζει ότι οι προοπτικές του φυσιολατρικού τουρισμού στο Ρέθυμνο δεν θα είναι μεγάλες, αν δεν φροντιστούν με συλλογική προσπάθεια και ενδιαφέρον οι υποδομές, όπως αυτές της ασφάλειας και της συγκοινωνίας: «Ο φυσιολατρικός τουρισμός είναι πονεμένο θέμα. Ναι μεν έχουμε απίστευτα τοπία, οι υποδομές που έχουμε όμως είναι μηδαμινές τόσο στο κομμάτι της ασφάλειας όσο και της συγκοινωνίας. Από τον τουρισμό δουλεύουμε και πρέπει να τον στηρίξουμε, αλλά έξι άνθρωποι μόνοι τους δεν μπορούν. Χρειάζεται συλλογική προσπάθεια», καταλήγει χαρακτηριστικά ο κ. Αυγέρης.
rethnea.gr
