Όταν η γραφειοκρατία ξεπερνά την πραγματικότητα
Τον τελευταίο χρόνο, οι άνθρωποι της παραγωγής ζουν κάτι που δεν έχει προηγούμενο. Ενισχύσεις που έπρεπε να έχουν πληρωθεί από πέρυσι, κτηνοτρόφοι που έχασαν τα ζώα τους και παραμένουν απλήρωτοι, φάκελοι που «κολλάνε» σε ατελείωτους ελέγχους. Και όλα αυτά επειδή αποφασίστηκε να μεταφερθούν κρίσιμες αρμοδιότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.
Η πραγματικότητα είναι απλή:
- η ΑΑΔΕ δεν είναι οργανισμός πληρωμών.
- Και η Ευρωπαϊκή Ένωση το λέει ξεκάθαρα.
- Οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν είναι διακοσμητικοί
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013, που είναι η «βίβλος» της ΚΑΠ, ορίζει ότι οι πληρωμές πρέπει να γίνονται από ειδικούς οργανισμούς με συγκεκριμένες προϋποθέσεις: εξειδικευμένο προσωπικό, συστήματα ελέγχου για τις ενισχύσεις, διαδικασίες για ανωτέρα βία, και πάνω απ’ όλα εγγυημένη έγκαιρη πληρωμή.
Η ΑΑΔΕ είναι φορολογική- εισπρακτική αρχή. Έχει άλλη λογική, άλλη κουλτούρα, άλλες διαδικασίες. Δεν είναι φτιαγμένη για να πληρώνει αγρότες και κτηνοτρόφους. Και αυτό φαίνεται κάθε μέρα. Η ανωτέρα βία δεν είναι «πολυτέλεια» — είναι δικαίωμα.
Ο Κανονισμός Omnibus (ΕΕ 2017/2393) ενίσχυσε ρητά την υποχρέωση των κρατών-μελών να αναγνωρίζουν ανωτέρα βία σε περιπτώσεις:
– απώλειας ζώων από ασθένειες,
– φυσικές καταστροφές,
– γεγονότα πέρα από τον έλεγχο του παραγωγού.
Στην Ελλάδα όμως, η ΑΑΔΕ σήμερα αρνείται να αναγνωρίσει ανωτέρα βία. Έτσι, κτηνοτρόφοι που έχασαν κοπάδια από θεομηνίες ή επιζωοτίες μένουν χωρίς αποζημίωση.
Αυτό δεν είναι απλώς άδικο. Είναι παράνομο με βάση το άρθρο 4 του Κανονισμού 1306/2013. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές δεν είναι «διοικητικό θέμα» — είναι παραβίαση του άρθρου 75. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει σαφείς προθεσμίες: οι άμεσες ενισχύσεις πρέπει να πληρώνονται από 1η Δεκεμβρίου έως 30 Ιουνίου.
Σήμερα όμως:
– πληρωμές από το 2024 παραμένουν ανοιχτές,
– χιλιάδες φάκελοι βρίσκονται σε «αιώνιο έλεγχο»,
– παραγωγοί δεν ξέρουν πότε — ή αν — θα πληρωθούν.
Αυτό δεν είναι «καθυστέρηση». Είναι παράβαση του άρθρου 75 και εκθέτει τη χώρα σε κυρώσεις. Οι έλεγχοι δεν πρέπει να γίνονται τιμωρία.
Ο Κανονισμός 1306/2013 (άρθρο 59) λέει ότι οι έλεγχοι πρέπει να είναι:
– αναλογικοί,
– στοχευμένοι,
– και να μην εμποδίζουν την πληρωμή.
Στην πράξη όμως, οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ θυμίζουν φορολογικό έλεγχο για “να βρουν προβλήματα”: διαρκούν μήνες, ζητούν συνεχώς νέα στοιχεία, και στο τέλος ο παραγωγός μένει απλήρωτος χωρίς να ξέρει το γιατί. Και τώρα ο κίνδυνος: πρόστιμα, καταλογισμοί και απώλεια πιστοποίησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει το δικαίωμα — και το έχει ασκήσει πολλές φορές σε άλλες χώρες — να επιβάλει:
– πρόστιμα,
– δημοσιονομικές διορθώσεις,
– αναστολή πληρωμών,
– ακόμη και αφαίρεση της πιστοποίησης του οργανισμού πληρωμών.
Αν η ΑΑΔΕ κριθεί ασύμβατη με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Ελλάδα θα βρεθεί μπροστά σε ένα θεσμικό αδιέξοδο που θα επηρεάσει όλους τους παραγωγούς. Η ουσία είναι ανθρώπινη, όχι τεχνική. Πίσω από κανονισμούς, άρθρα και διαδικασίες υπάρχουν άνθρωποι:
– κτηνοτρόφοι που ξυπνούν στις 4 το πρωί,
– αγρότες που παλεύουν με καιρικά φαινόμενα,
– οικογένειες που στηρίζουν το εισόδημά τους στις ενισχύσεις.
Κανείς τους δεν φταίει για τη διοικητική σύγχυση. Κανείς τους δεν πρέπει να πληρώνει το τίμημα. Τι χρειάζεται τώρα; Η λύση δεν είναι θεωρητική. Είναι πρακτική και ξεκάθαρη: Οι πληρωμές της ΚΑΠ πρέπει να επιστρέψουν σε εξειδικευμένο, πιστοποιημένο οργανισμό, όπως προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο. Όχι για να «δικαιωθεί» κάποιος. Αλλά για να πληρωθούν οι άνθρωποι που κρατούν ζωντανή την ελληνική ύπαιθρο.
