΄΄Πολύ λίγα, πολύ αργά – Too little, too late΄΄
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ), με αφορμή τη δημόσια διαβούλευση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αισθάνεται δικαιωμένη – αλλά όχι ικανοποιημένη.
Δικαιωμένη, διότι την περίοδο 2019–2021, με αλλεπάλληλες παρεμβάσεις της, είχε επισημάνει με σαφήνεια τους κινδύνους της άναρχης ανάπτυξης των ΑΠΕ και είχε ζητήσει τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρού εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού. Δυστυχώς, τότε δεν εισακούστηκε.
Σήμερα, η Κυβέρνηση έρχεται καθυστερημένα να πράξει αυτό που όφειλε να είχε ήδη κάνει εδώ και χρόνια.
Η καθυστέρηση αυτή έχει ήδη κοστίσει ακριβά.
Η χώρα βιώνει τις συνέπειες μιας ανεξέλεγκτης πολιτικής:
– Μαζική και άναρχη δέσμευση γεωργικής γης, ακόμη και γης υψηλής παραγωγικότητας, καθώς και φυσικών εκτάσεων.
– Εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε προστατευόμενες και αναδασωτέες περιοχές.
– Στρεβλώσεις στην αγορά ενέργειας και υπερπροσφορά που δεν μπορεί να απορροφηθεί.
– Καταγραφή εκατοντάδων ωρών μηδενικών ή και αρνητικών τιμών ενέργειας.
– Δραματική αύξηση των περικοπών «πράσινης» ενέργειας.
– Υπέρβαση των εθνικών στόχων από την ήδη αδειοδοτημένη ισχύ, με ταυτόχρονη αδυναμία του δικτύου να ανταποκριθεί.
Ταυτόχρονα, χιλιάδες μικροί παραγωγοί οδηγούνται σε οικονομική ασφυξία, ενώ μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι αποκομίζουν δυσανάλογα οφέλη.
Η ΠΟΓΕΔΥ είχε προειδοποιήσει έγκαιρα για τον «επενδυτικό πυρετό» και την «κερκόπορτα απαξίωσης» της γεωργικής γης. Η Κυβέρνηση επέλεξε να μην ακούσει.
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο επιχειρεί εκ των υστέρων να εισαγάγει ορισμένους κανόνες, όπως:
– Απαγορεύσεις εγκατάστασης ΑΠΕ σε προστατευόμενες περιοχές.
– Όρια κάλυψης (π.χ. 1,5% για φωτοβολταϊκά ανά Περιφερειακή Ενότητα).
– Καθορισμό «περιοχών καταλληλότητας» για αιολικά.
Ωστόσο:
– Δεν αγγίζει το ήδη εγκατεστημένο και αδειοδοτημένο ενεργειακό χάος.
– Αποτελεί ουσιαστικά έναν εκ των υστέρων «κόφτη» σε μια ήδη κορεσμένη αγορά.
– Δεν αποκαθιστά τις υφιστάμενες στρεβλώσεις ούτε αποτρέπει περαιτέρω υποβάθμιση.
– Η γεωργική γη παραμένει εκτεθειμένη.
Παρά τις διακηρύξεις, το νέο πλαίσιο:
– Δεν διασφαλίζει την απόλυτη προστασία της Γεωργικής Γης Υψηλής Παραγωγικότητας (ΓΓΥΠ).
– Δεν θεσπίζει ουσιαστικά και δεσμευτικά όρια σε τοπικό επίπεδο.
– Δεν ενσωματώνει κρίσιμα εργαλεία, όπως εδαφολογικό χάρτη και ολοκληρωμένη χαρτογράφηση της παραγωγικής γης.
Αντίθετα, επιβεβαιώνει τη σταδιακή αποδυνάμωση της υπαίθρου και την απώλεια του παραγωγικού της ιστού. Το περιβάλλον και η ανάπτυξη δεν προστατεύονται με ημίμετρα. Ο χωροταξικός σχεδιασμός έρχεται μετά τον κορεσμό, οι αποφάσεις ακολουθούν τις επενδύσεις και τα προβλήματα μετακυλίονται στο μέλλον.
Η ΠΟΓΕΔΥ είχε προτείνει εγκαίρως:
– Εθνικό χωροταξικό σχέδιο πριν την ανάπτυξη των ΑΠΕ.
– Αυστηρά και πολυεπίπεδα όρια χρήσης γης.
– Απόλυτη προστασία της ΓΓΥΠ.
– Αξιοποίηση άγονων και μη παραγωγικών εκτάσεων.
Καμία από τις προτάσεις αυτές δεν υιοθετήθηκε εγκαίρως.
Έστω και τώρα, η Πολιτεία οφείλει:
– Να διασφαλίσει την απόλυτη προστασία της ΓΓΥΠ, χωρίς εξαιρέσεις.
– Να διασφαλίσει απόλυτη προστασία των οικολογικά ευαίσθητα περιοχών και δασών.
– Να επανεξετάσει την υπερβάλλουσα αδειοδοτημένη ισχύ.
– Να θεσπίσει πραγματικά δεσμευτικά όρια χρήσης γης.
– Να εκπονήσει ολοκληρωμένο εδαφολογικό χάρτη.
– Να κατευθύνει τις επενδύσεις σε μη παραγωγικές εκτάσεις.
– Να προστατεύσει την αγροτική οικονομία και τους μικρούς παραγωγούς.
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Δεν μπορεί, όμως, να γίνεται εις βάρος της γεωργικής γης, του φυσικού περιβάλλοντος και της κοινωνίας.
Η χώρα χρειάζεται στρατηγικό σχεδιασμό και όχι διορθωτικές παρεμβάσεις εκ των υστέρων.
Το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ, εάν δεν αλλάξει στην τελική του μορφή, θα προσφέρει : «Πολύ λίγα, πολύ αργά – too little, too late».
Για το Δ.Σ.
