Η απάντηση της Επιτροπής δεν αντιμετωπίζει κρίσιμα ερωτήματα. Επιστημονικοί φορείς και εθνικές αρχές σε ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη επισημάνει ότι ακόμη και μικρές γονιδιακές παρεμβάσεις, μέσω τεχνικών όπως η CRISPR-Cas9, ενδέχεται να έχουν απρόβλεπτες επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα. Επιπλέον, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει κρίνει ότι οι νέες τεχνικές μεταλλαξιγένεσης μπορεί να ενέχουν κινδύνους αντίστοιχους με εκείνους των ΓΤΟ.
By Kostas Arvanitis
Τη σαφή πολιτική επιλογή χαλάρωσης του υφιστάμενου ευρωπαϊκού πλαισίου για τους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ), παρά τις σοβαρές επιστημονικές και κοινωνικές ανησυχίες, επιβεβαιώνει η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ερώτηση του αντιπροέδρου της πολιτικής ομάδας της Αριστεράς (LEFT) και ευρωβουλευτή Κώστα Αρβανίτη σχετικά με τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs).
Με πρόσφατη ερώτησή του προς την Κομισιόν, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ανέδειξε τον κίνδυνο απορρύθμισης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, επισημαίνοντας ότι η προτεινόμενη προσέγγιση ανοίγει τον δρόμο για την κυκλοφορία νέων γενετικά τροποποιημένων φυτών χωρίς πλήρη αξιολόγηση κινδύνου, χωρίς επαρκή ιχνηλασιμότητα και χωρίς σαφή σήμανση. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα προστασίας της βιοποικιλότητας, της βιολογικής γεωργίας και του δικαιώματος των καταναλωτών στην ενημέρωση.
Η Επιτροπή απάντησε, δια του Επιτρόπου Olivér Várhelyi, ότι σύμφωνα με γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ορισμένα φυτά που παράγονται με Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές δεν παρουσιάζουν νέους κινδύνους σε σχέση με τις συμβατικές μεθόδους βελτίωσης. Κατά συνέπεια, υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται το ίδιο αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο ούτε υποχρεωτική σήμανση. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι η προσέγγιση αυτή συνάδει με την αρχή της προφύλαξης και προβλέπει σύστημα παρακολούθησης των επιπτώσεων μετά την κυκλοφορία των προϊόντων.
Ωστόσο, η απάντηση αυτή δεν αντιμετωπίζει κρίσιμα ερωτήματα. Επιστημονικοί φορείς και εθνικές αρχές σε ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη επισημάνει ότι ακόμη και μικρές γονιδιακές παρεμβάσεις, μέσω τεχνικών όπως η CRISPR-Cas9, ενδέχεται να έχουν απρόβλεπτες επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα. Επιπλέον, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει κρίνει ότι οι νέες τεχνικές μεταλλαξιγένεσης μπορεί να ενέχουν κινδύνους αντίστοιχους με εκείνους των ΓΤΟ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη περιορισμένης σήμανσης μόνο σε επίπεδο σπόρου, γεγονός που υπονομεύει τη διαφάνεια στην αγροδιατροφική αλυσίδα και στερεί από τους καταναλωτές το δικαίωμα σε ενημερωμένη επιλογή. Παράλληλα, η απουσία σαφών εγγυήσεων για την προστασία της βιολογικής γεωργίας και των μικρών παραγωγών ενισχύει τον κίνδυνο επιμόλυνσης καλλιεργειών και αυξάνει την εξάρτηση από πατενταρισμένους σπόρους και την εμπορευματοποίηση του γενετικού υλικού.
Η αναφορά της Επιτροπής σε μελλοντική αξιολόγηση των επιπτώσεων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δεν επαρκεί για να διασφαλίσει την αγροτική ανεξαρτησία, ενώ εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για την επιρροή μεγάλων γεωργοβιομηχανικών συμφερόντων στη διαμόρφωση της πολιτικής.
Για την Αριστερά και τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, το ζήτημα των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών αποτελεί κρίσιμο θέμα δημόσιου συμφέροντος. Απαιτείται πλήρης εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, υποχρεωτική αξιολόγηση κινδύνου, καθολική ιχνηλασιμότητα και σαφής σήμανση σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Η προστασία της βιοποικιλότητας, της αγροτικής οικονομίας και του δικαιώματος των πολιτών σε ασφαλή και διαφανή τρόφιμα δεν μπορεί να υποχωρεί απέναντι σε τεχνολογικές ή εμπορικές πιέσεις.
