Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενοκατάθεσης «μήνυσης» κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) έχει προκαλέσει εύλογες απορίες. Η ΕυρωπαϊκήΕισαγγελία αποτελεί θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με συγκεκριμένεςαρμοδιότητες και νομική προστασία, και η διαδικασία ελέγχου των πράξεών της δενμπορεί να κινηθεί μέσω εθνικών ποινικών μηχανισμών.
Με βάση το ισχύον ευρωπαϊκό και ελληνικό δίκαιο, ηπροαναγγελόμενη ενέργεια δεν διαθέτει κανένα νομικό έρεισμα. Ακολουθείαναλυτική τεκμηρίωση.
1. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελίαείναι όργανο της ΕΕ με θεσμική και λειτουργική ανεξαρτησία
Η EPPO ιδρύθηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, ο οποίος προβλέπει ότι:
– ΗΕυρωπαϊκή Εισαγγελία ενεργεί πλήρως ανεξάρτητα (άρθρο 6).
– Τακράτη μέλη και οι εθνικές αρχές δεν επιτρέπεται να επιχειρούν να επηρεάσουν τιςπράξεις της (άρθρο 6 παρ. 3).
– Οιπράξεις της EPPO δενυπόκεινται σε εθνικό έλεγχο, αλλά μόνο σε ενωσιακό δικαστικό έλεγχο.
Αυτό σημαίνει ότι η EPPOδεν μπορεί να καταστεί «κατηγορούμενη» σε εθνική ποινική διαδικασία.
2. Η EPPO και τα στελέχη της απολαύουν νομικής ασυλίας για τις πράξεις που εκτελούνστο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους
Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο περί Προνομίων καιΑσυλιών της ΕΕ, τα όργανα και οι υπάλληλοι της Ένωσης:
– προστατεύονταιαπό εθνικές διώξεις για πράξεις που τελούν κατά την άσκηση των καθηκόντωντους
– μπορούννα ελεγχθούν μόνο από τα αρμόδια όργανα της ΕΕ
Επομένως, μια εθνική «μήνυση» κατά της EPPO ή των Ευρωπαίων Εισαγγελέων θα κηρυχθεί αυτομάτωςαπαράδεκτη.
3. Ποιος μπορεί να ελέγξειτην EPPO; Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ο Κανονισμός 2017/1939 προβλέπει ότι:
– Οέλεγχος νομιμότητας των πράξεων της EPPO γίνεται αποκλειστικά από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).
– Ηπρόσβαση στο ΔΕΕ γίνεται μόνο μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών (π.χ. προδικαστικάερωτήματα, προσφυγές κρατών μελών, προσφυγές ακυρώσεως από θεσμικά όργανα).
Βουλευτές εθνικού κοινοβουλίου δεν διαθέτουν ενεργητική νομιμοποίηση γιατέτοιες διαδικασίες.
4. Τι μπορούν να κάνουνθεσμικά τα κράτη μέλη;
Μόνο τα εξής:
– Πολιτικόςέλεγχος μέσω Συμβουλίου ή Ευρωκοινοβουλίου
– Καταγγελίαστον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για κακοδιοίκηση
– Προσφυγήκράτους μέλους στο ΔΕΕ, αλλά αυτό μπορεί να το κάνει μόνο η κυβέρνηση, όχιμεμονωμένοι βουλευτές
Καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν είναι «μήνυση».
5. Συμπέρασμα
Με βάση το ενωσιακό δίκαιο, το πρωτογενές δίκαιοτης ΕΕ και τον Κανονισμό 2017/1939:
– Η ΕυρωπαϊκήΕισαγγελία δεν μπορεί να καταστεί αντικείμενο εθνικής ποινικής δίωξης.
– Οιπράξεις της δεν ελέγχονται από εθνικά δικαστήρια, αλλά μόνο από το ΔΕΕ.
– Βουλευτέςεθνικού κοινοβουλίου δεν έχουν νομική δυνατότητα να κινήσουν τέτοιαδιαδικασία.
Ως εκ τούτου, η προαναγγελόμενη «μήνυση» δεν έχεικανένα νομικό υπόβαθρο και δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα. Ησυζήτηση αφορά αποκλειστικά την πολιτική διάσταση και όχι τη νομικήπραγματικότητα.
