Μείζον θέμα με τις αγροτικές ενισχύσεις έχει προκύψει από το Πάσχα και μετά, καθώς η κυβέρνηση έχει χάσει ήδη δυο ημερομηνίες με αποτέλεσμα το ποσοστό της ευρωπαϊκής συμμετοχής να πέφτει στα τάρταρα.
Στον Κανονισμό 2021/2116 της Ε.Ε. προβλέπεται η τήρηση κάποιων συγκεκριμένων ημερομηνιών, προκειμένου να συμμετέχει η ΚΑΠ κάθε χρόνο στις πληρωμές.
Όπως σαφώς προβλέπεται, αν η χώρα μας πλήρωνε τους αγρότες στις 30 Ιουνίου τα χρήματα για τα «παλιά» βιολογικά θα δίνονταν με 100% συμμετοχή της Ε.Ε. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν τηρήθηκε και ως εκ τούτου προκύπτει ποινή 60% και η Ελλάδα χάνει πάνω από 200 εκατομμύρια ευρώ και μάλιστα αν το ποσό αυτό καταβληθεί μετά την 31η Οκτωβρίου το penalty θα μείνει ίδιο, δηλαδή στο 60%. Μάλιστα αν το ποσό αυτό αποδοθεί στους δικαιούχους μετά τις 31/12/2025 το penalty θα ανέλθει στο 100% και η Ελλάδα θα πρέπει να αποδώσει το συγκεκριμένο ποσό εξ ολοκλήρου από τον κρατικό της προϋπολογισμό.
Αντιφάσεις της κυβερνητικής ρητορικής
Η κυβέρνηση επαναλαμβάνει με κάθε τρόπο πως αν γίνουν πληρωμές χωρίς ελέγχους κινδυνεύουν οριστικά τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Ωστόσο η ίδια είναι που αποφάσισε να κλείσει τον ΟΠΕΚΕΠΕ για να εμφανίσει ότι κάνει κάποιου είδους κάθαρση σε έναν οργανισμό που παρά το γεγονός ότι είχε χιλιάδες προβλήματα έπαιρνε πιστοποίηση πληρωμής από την Ε.Ε., κάτι που πλέον είναι εξαιρετικά αβέβαιο.
Οι ίδιοι οι κανονισμοί της Ε.Ε. ευνοούν παρασπονδίες, καθώς στο όνομα της ανάπτυξης των επιχειρήσεων μέσα στον πρωτογενή τομέα αποσυνδέουν την παραγωγή με τη χρηματοδότηση. Αξίζει να θυμίσουμε ότι η τεχνική λύση που προσθέτει εκτάσεις σε όλη τη χώρα και επιτρέπει σε κάποιον κρητικό να έχει βοσκότοπο σε οροσειρά της Βόρειας Ελλάδας είναι ευρωπαϊκή ρύθμιση, όχι ελληνική. Ωστόσο η κυβέρνηση της ΝΔ που κατηγορούσε τον ΣΥΡΙΖΑ που την έφερε δεν την έχει καταργήσει ακόμα. Αντί λοιπόν η κυβέρνηση να μεταρρυθμίσει τον ΟΠΕΚΕΠΕ και να «σπάσει» τον φαύλο κύκλο των ρουσφετιών οι λύσεις που έδωσε είχαν ως αποτέλεσμα να αφήσουν όσους έκλεψαν να διαβιούν πολυτελώς και τους αγρότες να περιμένουν χρήματα προκειμένου να επιβιώσουν.
Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ότι παρά τις όποιες διακυρήξεις ότι είναι πρώτο μέλημα τα ευρωπαϊκά κονδύλια, η κυβέρνηση με την πολιτική των χαμένων ημερομηνιών θέτει η ίδια σε κίνδυνο την κοινοτική συμμετοχή στη χρηματοδότηση των αγροτών.
Όπως αναφέρεται στον κανονισμό:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Δημοσιονομική διαχείριση
Άρθρο 5
Μη τήρηση της ημερομηνίας λήξης της προθεσμίας πληρωμής
Οι πληρωμές προς δικαιούχο οι οποίες καταβλήθηκαν μετά τη λήξη της προθεσμίας πληρωμής μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμες υπό τις περιστάσεις και τους όρους που καθορίζονται στις παραγράφους 2 έως 6.
Όταν οι δαπάνες του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 ή οι δαπάνες του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) δυνάμει του άρθρου 6, για τις παρεμβάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 65 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116, που πραγματοποιήθηκαν μετά την προθεσμία η οποία προβλέπεται από το δίκαιο της Ένωσης δεν υπερβαίνουν το κατώτατο όριο του 5 % των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν εμπρόθεσμα για το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ, αντιστοίχως, δεν επιβάλλεται καμία μείωση των πληρωμών, μηνιαίων ή ενδιάμεσων.
Όταν οι δαπάνες του ΕΓΤΕ ή του ΕΓΤΑΑ που πραγματοποιήθηκαν μετά τις προθεσμίες που προβλέπονται από το δίκαιο της Ένωσης υπερβαίνουν το κατώτατο όριο του 5 % για το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ, αντιστοίχως, κάθε επιπλέον δαπάνη που πραγματοποιήθηκε εκπρόθεσμα μειώνεται ως εξής:
α) σχετικά με τις δαπάνες του ΕΓΤΕ:
i) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε κατά τον πρώτο μήνα που έπεται του μήνα λήξης της προθεσμίας πληρωμής μειώνεται κατά 10 %
ii) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε κατά τον δεύτερο μήνα που έπεται του μήνα λήξης της προθεσμίας πληρωμής μειώνεται κατά 25 %
iii) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε κατά τον τρίτο μήνα που έπεται του μήνα λήξης της προθεσμίας πληρωμής μειώνεται κατά 45 %
iv) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε κατά τον τέταρτο μήνα που έπεται του μήνα λήξης της προθεσμίας πληρωμής μειώνεται κατά 70 %
v) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε μετά τον τέταρτο μήνα που έπεται του μήνα λήξης της προθεσμίας πληρωμής μειώνεται κατά 100 %
β) σχετικά με τις δαπάνες του ΕΓΤΑΑ:
i) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της 1ης Ιουλίου και της 15ης Οκτωβρίου του έτους εντός του οποίου έληξε η προθεσμία πληρωμής μειώνεται κατά 25 %
ii) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της 16ης Οκτωβρίου και της 31ης Δεκεμβρίου του έτους εντός του οποίου έληξε η προθεσμία πληρωμής, μειώνεται κατά 60 %
iii) δαπάνη που πραγματοποιήθηκε μετά τις 31 Δεκεμβρίου του έτους εντός του οποίου έληξε η προθεσμία πληρωμής μειώνεται κατά 100 %.
Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 2, ισχύουν οι ακόλουθοι όροι:
α) εάν, για τις δαπάνες για παρεμβάσεις υπό μορφή άμεσων ενισχύσεων ή για τις δαπάνες του ΕΓΤΑΑ, το κατώτατο όριο που αναφέρεται στην παράγραφο 2 πρώτο εδάφιο δεν έχει χρησιμοποιηθεί εξολοκλήρου για πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν για το ημερολογιακό έτος N το αργότερο στις 15 Οκτωβρίου του έτους N+1 για το ΕΓΤΕ και το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου του έτους N+1 για το ΕΓΤΑΑ και το εναπομένον ποσοστό υπερβαίνει το 2 %, το ποσοστό αυτό μειώνεται σε 2 %·
β) κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους N+1, οι πληρωμές για παρεμβάσεις υπό μορφή άμεσων ενισχύσεων, εκτός από τις ενισχύσεις που προβλέπονται στους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 228/2013 και (ΕΕ) αριθ. 229/2013, για τα ημερολογιακά έτη N-1 ή παλαιότερα, οι οποίες καταβλήθηκαν μετά τη λήξη της προθεσμίας πληρωμής, είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το ΕΓΤΕ, μόνον εάν το συνολικό ποσό των παρεμβάσεων υπό μορφή άμεσων ενισχύσεων που καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους Ν+1, ενδεχομένως διορθωμένο κατά τα ποσά πριν από την αναπροσαρμογή που προβλέπεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116, δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζεται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 για το ημερολογιακό έτος N, σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 του εν λόγω κανονισμού.
Το «παράθυρο» που θα μπορούσε να γλιτώσει την Ελλάδα
Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω δεδομένα η κυβέρνηση έφτασε στο σημείο να χάνει τις πληρωμές, ενώ η μεγάλες επικοινωνιακές φούσκες του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ που τελικά αφορούν… 6.000 ΑΦΜ και μάλιστα όχι όλα, έβαλαν τον Οργανισμό, αλλά και τη χώρα στο μάτι του κυκλώνα με αποτέλεσμα να έρχονται απροειδοποίητα έλεγχοι από κάθε πιθανό μηχανισμό και να καθυστερούν οι πληρωμές.
Παρά τα παραπάνω δεδομένα υπάρχει εδάφιο στον κανονισμό της Ε.Ε. που προβλέπει ότι μπορεί να μην προχωρήσουν τα penalty. Προϋπόθεση για αυτό είναι να γίνει διαπραγμάτευση και η Ελλάδα να αποδείξει ότι υπάρχει έκτακτη κατάσταση. Αν το καταφέρει αυτό το ΥΠΑΑΤ θα μιλάμε βέβαια για θαύμα, αλλά και πάλι δε θα αφορά όλες τις πληρωμές.
Ίσως γλιτώσουν κάποιες δράσεις όπως «παλιά» βιολογικά, ωστόσο δράσεις όπως αγροπεριβαλλοντικά τύπου «Κομφούζιο» και Αυτόχθονες Φυλές δεν πρόκειται καταβληθούν ακέραια τα ποσά εκ μέρους της Ε.Ε. και θα πρέπει η Ελλάδα να δώσει από τον κρατικό της προϋπολογισμό.
Στον σχετικό κανονισμό αναφέρονται τα παρακάτω:
γ) οι δαπάνες οι οποίες υπερβαίνουν τα όρια που αναφέρονται στο στοιχείο α) ή
β) μειώνονται κατά 100 %.
Τα ποσά των επιστροφών που αναφέρονται στο άρθρο 17 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 δεν λαμβάνονται υπόψη για την επαλήθευση της τήρησης του όρου που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο στοιχείο β) της παρούσας παραγράφου.
Εάν συντρέχουν εξαιρετικοί όροι διαχείρισης για ορισμένες παρεμβάσεις και μέτρα ή εάν τα κράτη μέλη προβάλλουν βάσιμες αιτιολογίες, η Επιτροπή εφαρμόζει κλιμάκωση διαφορετική εκείνων που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 και/ή χαμηλότερα ποσοστά μείωσης ή δεν εφαρμόζει καμία μείωση. Εντούτοις, το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται για τις δαπάνες οι οποίες υπερβαίνουν το ανώτατο όριο που αναφέρεται στην παράγραφο 3 πρώτο εδάφιο στοιχείο β).
Μία φορά ανά οικονομικό έτος διενεργούνται επαληθεύσεις όσον αφορά την τήρηση της προθεσμίας πληρωμής επί των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τις 15 Οκτωβρίου.
Ενδεχόμενες υπερβάσεις της προθεσμίας πληρωμής συνεκτιμώνται, το αργότερο, στην απόφαση εκκαθάρισης λογαριασμών που αναφέρεται στο άρθρο 53 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116.
Οι μειώσεις που αναφέρονται στο παρόν άρθρο εφαρμόζονται με την επιφύλαξη της μεταγενέστερης απόφασης για την ετήσια εκκαθάριση ως προς τις επιδόσεις που αναφέρεται στο άρθρο 54 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 και της διαδικασίας συμμόρφωσης που αναφέρεται στο άρθρο 55 του εν λόγω κανονισμού.
