Οι πρόεδροι των δύο ΚοινΣΕπ μίλησαν στα «Ρ.Ν.» για την υφιστάμενη δραστηριότητά τους, το αποτύπωμά τους στην κοινωνία, το όραμά τους αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν
Οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ) συνιστούν μια σημαντική κατηγορία επιχειρηματικότητας η οποία στο εξωτερικό είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Υπάγονται στη μεγάλη ομπρέλα της λεγόμενη κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, και εκεί που μια συμβατικής νομικής μορφής επιχείρηση λειτουργεί με απώτερο σκοπό το κέρδος, οι ΚοινΣΕπ στοχεύουν επίσης στην κερδοφορία και τη βιωσιμότητά τους, αλλά με καινοτόμες προσεγγίσεις έχουν ως κύριο μέλημα το συλλογικό όφελος και το κοινωνικό αποτύπωμα που μπορεί να αποφέρει η επιχειρηματική τους δραστηριότητα στον τόπο που εδρεύουν.
Τα παραδείγματα τέτοιων επιχειρήσεων είναι πολλά. Από έναν κοινωνικό συνεταιρισμό που θα αποτελείται από ντόπιους παραγωγούς που θα έχουν σκοπό τη διάσωση και διάδοση των αγροτικών προϊόντων μιας περιοχής, μέχρι έναν κοινωνικό χώρο εστίασης που θα στοχεύει στο να δώσει «ζωντάνια» σε μια γειτονιά ή ένα χωριό, έως και επιχειρήσεις που εστιάζουν σε άλλα κοινωνικά ζητήματα όπως η εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία, η διάσωση του περιβάλλοντος, ακόμη και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το φάσμα είναι ιδιαίτερα ευρύ και στο Ρέθυμνο καταγράφονται μέχρι σήμερα 23 φορείς κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, που δραστηριοποιούνται ενεργά στον νομό, επιλύοντας σημαντικά κοινωνικά ζητήματα του τόπου, επιδιώκοντας τη βιώσιμη ανάπτυξή του και την κοινωνική συνοχή.
Χαρακτηριστικό δείγμα μάλιστα της αναγνώρισης από πλευράς πολιτείας του πόσο μπορούν να προσφέρουν αυτού του τύπου οι επιχειρήσεις, είναι τα δύο προγράμματα που «τρέχουν» αυτή τη στιγμή και σκοπό έχουν να στηρίξουν τις κοινωνικές επιχειρήσεις του νησιού. Το ένα είναι το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Redesign» – «Προώθηση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στις αγροτικές περιοχές για βιώσιμα συστήματα τροφίμων» που υλοποιείται από το τμήμα Παιδείας, ΔΒΜ και Απασχόλησης της Δ/νσης Ανάπτυξης της Π.Ε. Ρεθύμνης της Περιφέρειας Κρήτης και απευθύνεται σε ΚοινΣΕπ όλης της Κρήτης που έρχεται να στηρίξει και να ενισχύσει ειδικότερα τις ΚοινΣΕπ που δραστηριοποιούνται πάνω στο πεδίο του αγροδιατροφικού τομέα, και το άλλο είναι το νέο πρόγραμμα της Περιφέρειας Κρήτης, με τίτλο «Ενίσχυση Κοινωνικών Επιχειρήσεων», όπου εγκρίθηκαν πρόσφατα προς χρηματοδότηση, 71Κοινωνικές Επιχειρήσεις από όλη την Κρήτη, και σκοπό έχει να στηρίξει τα καινοτόμα επιχειρηματικά τους πλάνα.
Τα «Ρ.Ν.» κατάφεραν να συνομιλήσουν με δύο άκρως ενεργές και δραστήριες ΚοινΣΕπ του νομού, οι οποίες περιέγραψαν τόσο την υφιστάμενη δραστηριότητά τους όσο και τα μελλοντικά τους σχέδια, ενώ παράλληλα επεσήμαναν τις δυσκολίες που ενέχει η ενασχόληση με μια ΚοινΣΕπ.
Μια «Κυψέλη» βιώσιμης ανάπτυξης
Η ΚοινΣΕπ «Κυψέλη» η οποία εδρεύει στην πόλη του Ρεθύμνου, δημιουργήθηκε από επτά γονείς οι οποίοι είναι μέλη του Συλλόγου Ατόμων με Αυτισμό Ρεθύμνου και στην οποία πρόεδρος είναι ο Παύλος Μελισσινός. Ο ίδιος μιλώντας στα «Ρ.Ν.» εξήγησε ότι η ΚοινΣΕπ είναι μάλιστα μια από αυτές που εξασφαλίζουν χρηματοδότηση από το πρόγραμμα της Περιφέρειας Κρήτης με τίτλο «Ενίσχυση Κοινωνικών Επιχειρήσεων».
Σήμερα η ΚοινΣΕΠ του Συλλόγου Ατόμων μα Αυτισμό Ρεθύμνου δραστηριοποιείται στη διοργάνωση ημερίδων και δράσεων εκπαιδευτικού, ενημερωτικού χαρακτήρα, ενώ διαθέτει και ένα ενεργό eshop με διάφορα αντικείμενα, καλλιτεχνήματα και χειροτεχνίες, αρκετά εκ των οποίων, όπως αναφέρει ο κ. Μελισσινός, φτιάχνονται από τους ίδιους τους ωφελούμενους του Συλλόγου.
Ο κ. Μελισσινός τονίζει ότι απώτερος σκοπός της ΚοινΣΕπ εν γένει είναι να μπορεί μέσω των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων να απασχολεί εργασιακά άτομα με αναπηρία, ώστε να αποκτήσουν εκπαίδευση κατάλληλη καθώς και εμπειρία, την οποία είτε θα αποκτήσουν ως εφόδιο για την απασχόλησή τους σε κάποια άλλη επιχείρηση είτε να μπορέσουν να συνεχίσουν ως εργαζόμενοι στην «Κυψέλη»: «Σκοπός είναι να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε δραστηριότητες, ώστε να εντάξουμε σε αυτές άτομα με αναπηρίες. Να τα εκπαιδεύουμε προ-επαγγελματικά- αν μπορούν να παραμείνουν στην ΚοινΣΕπ ως εργαζόμενοι- ή να τα προετοιμάζουμε ως «Κυψέλη» εκπαιδευτικά, επαγγελματικά, ώστε να μπορέσουν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Αυτός είναι ο απώτερος στόχος της ίδρυσης της ΚοινσΣΕπ», επισημαίνει ο πρόεδρος της «Κυψέλης», ο οποίος τονίζει ότι η εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμα πίσω, παρά τις όποιες θετικές νομοθετήσεις έχουν γίνει για αυτό το ζήτημα. Ο ίδιος τονίζει ότι η ανεργία ανάμεσα σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα ανέρχεται έως και 80%, πράγμα που για να επιλυθεί χρειάζεται ένα πλέγμα οργανωμένων κινήσεων και ένα ολόκληρο σύστημα που θα είναι έτοιμο να δεχτεί και να υποστηρίξει το δικαίωμα όλων των πολιτών στην εργασία. «Ουσιαστικά δεν υπάρχουν ευκαιρίες για πολλούς λόγους. Δεν μπορώ να πω ότι φταίει κάποιος συγκεκριμένα. Όμως δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σύστημα που να μπορεί να παίρνει το άτομο το οποίο τελειώνει για παράδειγμα το ΕΝΕΓΥΛ, να το προετοιμάσει, να το συμβουλεύσει, να το καθοδηγήσει. Να γίνει η «γέφυρα επικοινωνίας» εργοδοτών και ατόμων με αναπηρία. Οι εργοδότες από την άλλη, δεν είναι ενημερωμένοι πλήρως. Οι εγκαταστάσεις ή τα περιβάλλοντα τα εργασιακά δεν είναι κατάλληλα διαμορφωμένα. Οπότε υπάρχουν αρκετά θέματα. Είμαστε ακόμα πολύ πίσω, το ποσοστό ανεργίας φτάνει το 80% στα άτομα με αναπηρία, των παραγωγικών ηλικιών, 20 με 35,40 ετών», τονίζει ο κ. Μελισσινός.
Παράλληλα, όπως εξηγεί ο ίδιος, εκτός από τις ημερίδες και τη δραστηριότητα του λιανικού εμπορίου που είναι οι υφιστάμενες δράσεις της «Κυψέλης», μέσω του προγράμματος που εγκρίθηκε, στόχος είναι να δημιουργηθεί και ένα εργαστήριο επεξεργασίας πλαστικού μέσα από το οποίο οι ωφελούμενοι – εργαζόμενοι θα παράγουν με σύγχρονες τεχνολογίες αντικείμενα χρηστικά ή διακοσμητικά, τα οποία στη συνέχεια θα πωλούνται από τους ίδιους. Μάλιστα ο ίδιος εξηγεί ότι τα πλαστικά αυτά θα συλλέγονται από σχολεία, τα οποία θα είναι οι «άτυποι συνεργάτες» της ΚοινΣΕπ, στα οποία θα γίνονται σχετικές εκστρατείες ενημέρωσης – ευαισθητοποίησης. «Για μας είναι το πρώτο πολύ μεγάλο βήμα – άλμα καθώς μέσω της πρότασης που υποβάλαμε, θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα εργαστήριο το οποίο θα έχει να κάνει με το περιβάλλον, την κυκλική οικονομία και με την εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία, καθώς και ενημέρωση – ευαισθητοποίηση των Ρεθεμνιωτών πάνω σε αυτά τα ζητήματα».
Παράλληλα μέσα από την εγκεκριμένη από το πρόγραμμα χρησμοδότηση η ΚοινΣΕπ θα προσλάβει τέσσερα άτομα και ειδικότερα όπως εξηγεί ο κ. Μελισσινός: «Θέλουμε να συστήσουμε μια ομάδα που θα αποτελείται από έναν ψυχολόγο ή κοινωνικό λειτουργό (για να ενδυναμώνει τα άτομα με αναπηρία και να ενημερώνει τους πολίτες) και τρία άτομα με αναπηρία ως εργαζόμενους. Θέλουμε να κάνουμε στα σχολεία της πόλης, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση με όλα αυτά τα θέματα: περιβάλλον, οικολογία, κυκλική οικονομία, εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία. Και να γίνουν οι μαθητές πρεσβευτές μας και άτυποι συνεργάτες στο να συλλέγουμε πλαστικό, να κάνουμε την ανακύκλωσή του και με μηχανήματα που έχουμε ήδη στην «Κυψέλη», θα κάνουμε τον θρυμματισμό τους και θα δημιουργούμε ίνες πλαστικού. Στη συνέχεια, με εξοπλισμό που έχουμε ήδη προμηθευτεί όπως εκτυπωτές 3d printer, θα έχουμε τη δυνατότητα να δημιουργούμε αντικείμενα και να τα πουλάμε, να αποκτήσουμε πελάτες, με κόσμο που θέλει να του φτιάξουμε κάτι για την επιχείρησή του, το σπίτι του, οτιδήποτε. Μιλάμε για έναν κύκλο πραγμάτων. Όπου ξεκινάει από ημερίδες ενημέρωσης – ευαισθητοποίησης και φτάνει μέχρι την εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία αλλά και τη δραστηριότητα με οικολογικό πρόσημο. Το πρόγραμμα αυτό ήρθε σε μια καίρια στιγμή για εμάς και ευελπιστούμε όλο αυτό να καταστεί και βιώσιμο», καταλήγει ο κ. Μελισσινός.
«Ν-Ιδαία Συνεργασία» πολιτισμού
Ένα άλλο εναλλακτικό εγχείρημα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας λειτουργεί ενεργά και ουσιαστικά από το 2021 στα Ανώγεια, όπως εξηγεί η πρόεδρός του Ευαγγελία Βρέντζου, με το όνομα «Ν-Ιδαία Συνεργασία». Μια ΚοινΣΕπ που έχει ως κύριο μέλημα τη διάδοση του πολιτισμού και της παράδοσης του ορεινού Ψηλορείτη και ιδίως των Ανωγείων. Σύμφωνα με την κ. Βρέντζου ο δήμος Ανωγείων έχει παραχωρήσει στην ΚοινΣΕπ τρείς υποδομές προκειμένου να δραστηριοποιηθούν τα μέλη της κατάλληλα και να συμβάλλουν στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, της ιστορίας της αλλά και του φυσικού της κάλλους: Το Κέντρο Αρχαιολογικής Πληροφόρησης, τον Τόπο του Βοσκού και το Κέντρο Μουσικοχορευτικής Παράδοσης Ανωγείων. «Για κάθε ένα από τα τρία σημεία, υπάρχει ένας διαφορετικός χρονοπρογραμματισμός», αναφέρει η κ. Βρέντζου επισημαίνοντας πως και τα τρία Κέντρα είναι επισκέψιμα και απευθύνονται τόσο σε σχολεία, εκπαιδευτικούς φορείς όσο και επισκέπτες της περιοχής.
«Στον Τόπο του Βοσκού που υπάρχει και ένα θεατράκι μικρό κάνουμε θεατρικές παραστάσεις, μικρές συναυλίες, εκθέσεις φωτογραφίας, παρουσιάσεις βιβλίων, βραδιές αστροπαρατήρησης σε συνεργασία με τον Σύλλογο Φίλων Αστρονομίας και το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα, κάνουμε διάφορες εκδηλώσεις», εξηγεί η ίδια ενώ τον χειμώνα λειτουργεί και ως κοινωνικό καφενείο στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να αναβιώσει την ατμόσφαιρα των παλιών καφενέδων του χωριού. Παράλληλα, γίνονται κατά καιρούς και διάφορες βιωματικές δραστηριότητες όπως τυροκόμηση, προωθώντας ένα μοντέλο ήπιου-εναλλακτικού τουρισμού. Την ίδια ώρα, το Κέντρο Μουσικοχορευτικής Παράδοσης Ανωγείων είναι ένα μέρος όπου ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την παράδοση της περιοχής μέσω ηχητικού και φωτογραφικού υλικού που υπάρχει εκεί.
Από την άλλη, το Κέντρο Αρχαιολογικής Πληροφόρησης που είναι αφιερωμένο στον αείμνηστο αρχαιολόγο, Γιάννη Σακελλαράκη και τη σύζυγό του, Έφη Σαπουνά, «είναι ένα ψηφιακό μουσείο, που έχει μέσα διαδραστικές εφαρμογές αλλά και εκθέματα», όπως αναφέρει η κ. Βρέντζου προσθέτοντας πως μάλιστα το εν λόγω Κέντρο υπήρξε και το αντικείμενο της πρότασης που υπέβαλε η ΚοινΣΕπ στο πρόγραμμα της Περιφέρειας, «Ενίσχυση Κοινωνικών Επιχειρήσεων» και το οποίο εγκρίθηκε. Μέσω αυτού θα υλοποιηθούν διάφορα προγράμματα εκπαιδευτικά τα οποία θα αναδεικνύουν την ιστορία του τόπου.
Ωστόσο η ίδια τονίζει και τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΚοινΣΕπ με την έγκρισή της στο εν λόγω πρόγραμμα. Αυτό γιατί για την υλοποίηση ενός προγράμματος πάντα απαιτείται η ύπαρξη ενός κεφαλαίου προκειμένου να ξεκινήσουν οι σχετικές δαπάνες. Η κ. Βρέντζου εξηγεί ότι μια ΚοινΣΕπ δεν διαθέτει εύκολα το κεφάλαιο που απαιτείται και επισημαίνει τη δυσκολία που υπάρχει με αυτό το κομμάτι ιδίως εξαιτίας του ότι τα χρηματοπιστωτικά καταστήματα της χώρας εμφανίζονται επιφυλακτικά απέναντι σε επιχειρήσεις κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, με αποτέλεσμα να μην δανείζουν. Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο «πονοκέφαλο» για την ΚοινΣΕπ για το πως θα υλοποιήσει το πρόγραμμα, την ώρα μάλιστα που το χρονοδιάγραμμα είναι τα δύο χρόνια.
Καταλήγοντας η κ. Βρέντζου επισημαίνει ότι ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τη «Ν-Ιδαία Συνεργασία» θα ήταν: «Να μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εμπειρίας όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να επισκέπτεται και τις τρεις υποδομές και να υλοποιούμε βιωματικές δραστηριότητες – προγράμματα. Έτσι θα έχει μια συνολική, ολιστική εμπειρία της ζωής των Ανωγείων».
rethnea.gr
