Ένα νέο “σκάνδαλο” συγκλονίζει τον αγροτικό κόσμο, φέρνοντας στην επιφάνεια σοβαρά ερωτήματα γύρω από την αξιοπιστία του συστήματος αποζημιώσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεκάδες περιπτώσεις καταγράφονται σε διάφορες αγροτικές περιοχές της χώρας, όπου παραγωγοί αξιώνουν αποζημιώσεις για ζημιές από χαλάζι, ενώ έχουν προηγουμένως επιδοτηθεί για την εγκατάσταση προστατευτικών αντιχαλαζικών διχτύων.
Η υπόθεση αυτή έχει δημιουργήσει εύλογη αγανάκτηση, όχι μόνο στους παραγωγούς που τηρούν τις υποχρεώσεις τους, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία, καθώς διαφαίνεται πως δημόσιο χρήμα —είτε εθνικής είτε ευρωπαϊκής προέλευσης— ενδέχεται να καταλήγει σε λάθος χέρια.
Τι προβλέπεται για την προστασία από το χαλάζι
Τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη φυσικών καταστροφών μέσω επιδοτούμενων μέτρων προστασίας. Ένα από τα βασικότερα εξ αυτών είναι τα αντιχαλαζικά δίχτυα, τα οποία προσφέρουν φυσική ασπίδα στις καλλιέργειες και μειώνουν αισθητά τις ζημιές από χαλαζοπτώσεις.
Οι παραγωγοί είχαν τη δυνατότητα να ενταχθούν σε χρηματοδοτικά προγράμματα που κάλυπταν έως και το 80% του κόστους εγκατάστασης των εν λόγω μέσων προστασίας. Όρος συμμετοχής ήταν η τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών και η διαρκής συντήρηση του εξοπλισμού.
Παρά την ύπαρξη αυτών των προστατευτικών μέτρων, παρατηρείται σε πολλές περιπτώσεις ότι ορισμένοι παραγωγοί συνεχίζουν να δηλώνουν ζημιές από χαλάζι και να ζητούν οικονομική ενίσχυση για την αποκατάστασή τους. Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα: εγκαταστάθηκαν πράγματι τα δίχτυα; Χρησιμοποιήθηκαν σωστά και διατηρήθηκαν όπως ορίζει το πρόγραμμα; Ή μήπως κάποιοι καταστρατηγούν τους κανόνες με σκοπό το διπλό οικονομικό όφελος;
Υπάρχουν αναφορές για παραγωγούς που δεν τοποθέτησαν ποτέ τα δίχτυα, ώστε να μπορούν να αιτηθούν αποζημίωση. Σε άλλες περιπτώσεις, οι εγκαταστάσεις ήταν πλημμελώς τοποθετημένες ή ασυντήρητες, γεγονός που αναιρεί την προστατευτική τους λειτουργία.
Ειδικά σε περιοχές όπου έχει υπάρξει μαζική επιδότηση για εγκατάσταση διχτύων, η επανεμφάνιση υψηλών ποσοστών ζημιών από χαλάζι προκαλεί εύλογη υποψία. Είναι σαφές ότι απαιτείται ένα πιο αυστηρό πλαίσιο ελέγχου, με ενίσχυση της επιτόπιας παρουσίας γεωτεχνικών και χρήση τεχνολογικών εργαλείων για την παρακολούθηση της κατάστασης των εγκαταστάσεων.
Υπάρχει ήδη έντονος προβληματισμός για το αν πρέπει να αναζητηθούν τρόποι ανάκτησης των επιδοτήσεων ή των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις που αποδεικνύεται δόλος.
Πολλοί τίμιοι παραγωγοί αισθάνονται προδομένοι. Έχουν επενδύσει σε τεχνολογίες προστασίας, εργάζονται με συνέπεια και βλέπουν άλλους να λαμβάνουν οικονομικές ενισχύσεις αδικαιολόγητα.
Είναι σαφές ότι το υπάρχον πλαίσιο χρήζει άμεσου εξορθολογισμού. Οι αποζημιώσεις πρέπει να δίνονται εκεί όπου πραγματικά υπάρχουν ζημιές και δεν υπήρχε τρόπος πρόληψης. Όταν υπάρχουν εγκατεστημένα προστατευτικά μέσα, η ευθύνη περνά και στον παραγωγό να τα χρησιμοποιεί σωστά. Το κράτος οφείλει να ενισχύσει τους ελέγχους, να αξιοποιήσει τεχνολογία (π.χ. δορυφορική επιτήρηση ή ψηφιακές βάσεις δεδομένων), και να επιβάλλει ουσιαστικές κυρώσεις όταν παραβιάζονται οι όροι.
