Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων κ. Κωνσταντίνος Μπαγινέτας μιλά στο Agrocretanews.
Με τη Συμφωνία που πετύχαμε στο Συμβούλιο Υπουργών της 28ης Ιουνίου 2021, εξασφαλίσαμε για την Κοινή Αγροτική Πολιτική της περιόδου 2023-2027 δύο πολύ σημαντικά πράγματα για τη βιωσιμότητα της Ελληνικής Γεωργίας και τη στήριξη του εισοδήματος των Ελλήνων παραγωγών.
Το πρώτο αφορά στο γεγονός ότι οι πόροι της νέας ΚΑΠ θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα με την τρέχουσα περίοδο, δηλαδή στα 19,3 δις ευρώ, όταν συνολικά για την ΕΕ μειώθηκαν κατά 10%, και το δεύτερο ότι εξαλείφθηκε ο κίνδυνος της εξωτερικής σύγκλισης που θα σήμαινε μεγάλες απώλειες για τις άμεσες ενισχύσεις που λαμβάνουν οι αγρότες μας, καθώς η χώρα μας είναι δεύτερη στην Ευρώπη μετά τη Μάλτα ως προς το ύψος των ενισχύσεων ανά στρέμμα.
Με τον τρόπο αυτό, πετύχαμε επί της ουσίας να διαμορφώσουμε ένα πλαίσιο αντίστοιχο με αυτό που εφαρμόστηκε και στη τρέχουσα προγραμματική περίοδο ως προς τους όρους εσωτερικής σύγκλισης, το οποίο δεν επηρεάζεται από την εξωτερική σύγκλιση και ταυτόχρονα μας παρέχει επιπλέον δυνατότητες επιλογής του κατάλληλου μηχανισμού ώστε να αποκαταστήσουμε τις όποιες στρεβλώσεις, ανισότητες και αδικίες προκαλούνται, αξιοποιώντας για παράδειγμα το εργαλείο της αναδιανεμητικής ενίσχυσης.
Ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εσωτερικής σύγκλισης και του ύψους της αξίας των δικαιωμάτων θα απαιτηθεί επιπλέον χρόνος, καθώς ο ακριβής προσδιορισμός των ποσών θα πρέπει να γίνει με έτος αναφοράς το έτος 2022. Ανεξαρτήτως του ακριβούς ποσού, επεξεργαζόμαστε πολλά και διαφορετικά σενάρια, ώστε να διασφαλίσουμε τον πιο αντικειμενικό τρόπο υπολογισμού.
Σημειώνεται ότι η εσωτερική σύγκλιση εφαρμόζεται αποκλειστικά επί του ποσού της βασικής ενίσχυσης, δηλαδή του ποσού που απομένει από τον «εθνικό φάκελο» μετά τον προσδιορισμό των πόρων που θα κατευθυνθούν σε άλλες προτεραιότητες, όπως στην συμπληρωματική στήριξη των νέων γεωργών, στις συνδεδεμένες ενισχύσεις και στα μέτρα του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (Πυλώνας ΙΙ). Με άλλα λόγια, μας δίνεται η δυνατότητα να διαμορφώσουμε το πακέτο στήριξης των παραγωγών μας από τις άμεσες ενισχύσεις (Πυλώνας Ι) περιορίζοντας την εξάρτηση του «τσεκ» από τη βασική ενίσχυση που υπόκειται σε εσωτερική σύγκλιση και αξιοποιώντας τα συγκριτικά περιβαλλοντικά και κλιματικά πλεονεκτήματα της χώρας μας στο κτίσιμο γεωργοπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων που θα παγιώσουν εισοδηματικά τη στήριξη των παραγωγών σε νέα υψηλότερα επίπεδα και μάλιστα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τα έτη υποχρεωτικής σύγκλισης που προβλέπονται στο νέο Κανονισμό της ΕΕ.
Η βασική διαφοροποίηση της νέας Συμφωνίας για την ΚΑΠ από το 2023 και μετά, σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, αποτέλεσε η αύξηση των πόρων, ως ποσοστό των άμεσων ενισχύσεων, που μπορούν να κατευθυνθούν στο καθεστώς των συνδεδεμένων ενισχύσεων. Ειδικότερα, η χρηματοδότηση προβλέπεται να αυξηθεί στο 13% + 2% για πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, από 8% + 2% που ισχύει σήμερα, γεγονός που διευρύνει τη δυνατότητα στήριξης εκείνων των παραγωγικών κλάδων και προϊόντων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας.
Θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να διευκρινίσουμε, ότι η υπαγωγή καλλιεργειών στο συγκεκριμένο καθεστώς δεν γίνεται επιλεκτικά ή προνομιακά, αλλά απαιτείται να αιτιολογείται στη βάση οικονομικών, περιβαλλοντικών ή και κοινωνικών κριτηρίων ώστε να προστατεύονται ουσιαστικά οι καλλιέργειες που πραγματικά χρειάζονται στήριξη και να μην στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός. Συνεπώς, χρειάζεται να επαναξιολογήσουμε τη σκοπιμότητα και τους στόχους των εν λόγω ενισχύσεων, αξιοποιώντας και την εμπειρία από την δεκαετή προηγούμενη εφαρμογή τους.
Η αναδιανεμητική ενίσχυση αποτελεί μια πολύ σημαντική δυνατότητα που πετύχαμε στη νέα Συμφωνία, προκειμένου να διαθέτουμε έναν επιπλέον μηχανισμό προστασίας του εισοδήματος των παραγωγών που κατέχουν μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, διασφαλίζοντας τη δίκαιη κατανομή των άμεσων ενισχύσεων και αμβλύνοντας τις όποιες στρεβλώσεις δημιουργούνται από την εφαρμογή της εσωτερικής σύγκλισης για τους μικρομεσαίους αγρότες μας, οι οποίοι και αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία του παραγωγικού μας δυναμικού.
Η χρηματοδότηση του συγκεκριμένου μηχανισμού ανέρχεται στο 10% των πόρων των άμεσων ενισχύσεων, ενώ ταυτόχρονα, προβλέψαμε στη Συμφωνία και τη δυνατότητα επίτευξης χαμηλότερου ποσοστού, εφόσον αιτιολογείται ισοδύναμο αναδιανεμητικό αποτέλεσμα με τη χρήση άλλων εργαλείων του Πυλώνα Ι, συμπεριλαμβανομένης και της εσωτερικής σύγκλισης.
Τα οικολογικά σχήματα είναι μία άλλη αλλαγή που φέρνει η νέα ΚΑΠ. Πρόκειται, δηλαδή για το «νέο πρασίνισμα», όπως διαφορετικά θα λέγαμε, ώστε να γίνει ευκολότερα κατανοητό από τους παραγωγούς. Η εισαγωγή των οικολογικών σχημάτων, σε ποσοστό 25% των πόρων του Πυλώνα Ι των άμεσων ενισχύσεων, όπως και η συνολικότερη «πράσινη αρχιτεκτονική» της νέας ΚΑΠ υπαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό από την ανάγκη εναρμόνισης με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και ειδικότερα με τις στρατηγικές της «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» και «Βιοποικιλότητα». Υπενθυμίζουμε ότι το αντίστοιχο πρασίνισμα της τρέχουσας περιόδου αφορούσε σε δέσμευση πόρων της τάξης του 30% των άμεσων ενισχύσεων.
Τα οικολογικά σχήματα είναι μια δέσμη φιλοπεριβαλλοντικών δράσεων, που θα προσδιορισθούν μετά από διαβούλευση με τους παραγωγικούς φορείς στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιό μας και από τις οποίες ο κάθε παραγωγός θα επιλέγει να εφαρμόσει σε εθελοντική βάση εκείνες που ταιριάζουν στο παραγωγικό προφίλ του και στις ιδιαιτερότητες της γεωργικής εκμετάλλευσής του. Για παράδειγμα, φιλοπεριβαλλοντικές δράσεις, όπως η αμειψισπορά, η αγρανάπαυση, η βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, η καλή διατήρηση και βελτίωση των βοσκοτόπων, η καλή διαβίωση των ζώων, δράσεις για την προστασία του αγροτικού τοπίου και της βιοποικιλότητας, θα χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Πυλώνα Ι των άμεσων ενισχύσεων της νέας ΚΑΠ, ενώ θα λειτουργούν συμπληρωματικά και με τα αντίστοιχα μέτρα του Πυλώνα ΙΙ, ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή συμβολή της Γεωργίας στην προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Η ηλικιακή αναδιάρθρωση του παραγωγικού μας δυναμικού και η προσέλκυση νέων στον πρωτογενή τομέα αποτελούν τις σημαντικότερες πτυχές του στρατηγικού – αναπτυξιακού σχεδιασμού μας για τη νέα ΚΑΠ, μέσα από μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων που περιλαμβάνει από αυξημένη μέριμνα για την εισοδηματική στήριξη των νέων αγροτών από τον Πυλώνα Ι, μέχρι επενδυτικά κίνητρα, όπως διπλασιασμό του πριμ πρώτης εγκατάστασης, προτεραιότητα ένταξης σε επενδυτικά προγράμματα και κατανομή πρόσθετων πόρων σε αυτά από τον Πυλώνα ΙΙ, σε συνδυασμό με παροχή δυνατοτήτων επαγγελματικής κατάρτισης, εκπαίδευσης και συμβουλευτικής υποστήριξής τους.
Η συγκεκριμένη προτεραιοποίηση αποτυπώθηκε στις προβλέψεις της πρόσφατης Συμφωνίας για τη νέα ΚΑΠ, καθώς αυξήθηκε από 2% σε 3% η χρηματοδότηση των νέων αγροτών, ως ποσοστό των πόρων των άμεσων ενισχύσεων του Πυλώνα Ι σε σχέση με την υφιστάμενη περίοδο, ενώ και στα μέτρα στήριξης του Πυλώνα ΙΙ, εκτός των επενδυτικών κινήτρων, προβλέπεται υποχρεωτικά πλέον η αναβάθμιση και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του Συστήματος Μεταφοράς Γνώσης και Καινοτομίας στη Γεωργία (AKIS – Agricultural Knowledge and Innovation System) με επίκεντρο τους νέους ανθρώπους, οι οποίοι και είναι περισσότερο επιδεκτικοί στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και στην εφαρμογή νέων καλλιεργητικών πρακτικών.
Επίσης, για πρώτη φορά η ΚΑΠ αξιοποιείται και ως μηχανισμός διασφάλισης της τήρησης εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων στον πρωτογενή τομέα, μια πρόβλεψη της πρόσφατης Συμφωνίας που απορρέει από την ανάγκη ικανοποίησης ενός πάγιου αιτήματος της κοινωνίας των πολιτών και ταυτόχρονα αναδεικνύει την ευαισθησία της Ευρώπης σε θέματα με κοινωνικό πρόσημο, όπως η ανασφάλιστη εργασία, οι όροι και οι συνθήκες διαβίωσης και απασχόλησης αγρεργατών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, η εποχιακή μετακίνηση αγρεργατών, κλπ.
Πρακτικά συνδέεται η χορήγηση των ενισχύσεων της ΚΑΠ με τον έλεγχο τήρησης της εργασιακής και κοινωνικής νομοθεσίας, ώστε να επιβάλλονται κυρώσεις με μείωση των αντίστοιχων ποσών, στη περίπτωση διαπίστωσης παραβατικών συμπεριφορών από το αρμόδια ελεγκτικά όργανα κάθε Κράτους Μέλους. Δεδομένου ότι η εφαρμογή της κοινωνικής αιρεσιμότητας γίνεται για πρώτη φορά, διεκδικήσαμε και πετύχαμε μια διετή μεταβατική περίοδο προσαρμογής στις νέες προβλέψεις και υποχρεωτικότητα από το 2025 και έπειτα.
Συμπερασματικά η νέα ΚΑΠ αποσκοπεί στην ενίσχυση ενός βιώσιμου και ανταγωνιστικού γεωργικού τομέα ο οποίος θα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, με στόχους την εξασφάλιση ενός σταθερού οικονομικού μέλλοντος για τους γεωργούς, τον καθορισμό μεγαλύτερων φιλοδοξιών σχετικά με τη δράση για το περιβάλλον και το κλίμα και τη διασφάλιση της θέσης των γεωργών στην καρδιά της κοινωνίας της Ευρώπης.
